Verzet.org - Dr. Jozef Mengele, kamparts in KZ-Auschwitz-Birkenau

Net gepromoveerd tot Hauptsturmführer arriveert Jozef Mengele in mei 1943 in het kamp van Auschwitz-Birkenau. Auschwitz (Oswiecim) was gelegen in een onherbergzaam gebied in het zuidwesten van Polen. In de winter kon het er erg koud zijn door de ijskoude winden die over de Weisel kwamen aanwaaien. In de zomer verschroeide de zon de aarde en was er geen zuchtje wind te bespeuren. Op het hoogtepunt van het kamp (1943-44) bevonden er zich gemiddeld honderdduizend mensen in de barakken.

Het hoofddoel van het kamp was mensen vernietigen. Aanvankelijk dood door slavenarbeid en uitputting, door ontbering bij gebrek aan elementaire zorgen en ondervoeding. Later, bij de selectie bij aankomst, werden grote groepen rechtstreeks naar de gaskamers gezonden en verbrand in de vijf crematoria die er in Auschwitz bestonden. In de barakken was het één grote brok menselijke ellende. Er waren geen voldoende sanitaire voorzieningen, er heerste onophoudelijk tyfus-, diarree- en andere epidemieën. De gevangenen zaten konstant onder de luizen, vlooien en ander ongedierte, het was kortom een onbeschrijfelijke toestand.

Het kamp leverde ook arbeidsslaven voor de ruim 34 bedrijven die werkplaatsen hadden gebouwd in de onmiddellijke omgeving van het kamp. Bedrijven zoals Bayer, AEG, Telefunken, Krupp, Siemens en I.G. Farben, allemaal bedrijven die ook nu nog bekend zijn.

Plattegrond van Auschwitz-Birkenau

In deze ontmenselijkte omgeving kwam Mengele terecht. In tegenstelling tot de meeste andere SS'rs en artsen die het kampwerk als een moeilijke en afschuwelijke opdracht beschouwden, was Mengele een zichtbare uitzondering. Hij genoot van zijn werk. De volgende twintig maanden zou hij zijn reputatie van meedogenloze kamparts waarmaken. Mengele was als dokter niet naar Auschwitz gekomen om mensen te genezen.

Hij was op aanraden van Prof. Von Verschuer naar hier gezonden om in een kamp zoals dat van Auschwitz, dat een oneindige bron was en verzekerd van een konstante aanvoer van nieuw 'materiaal', en waar hij vrij en ongebonden aan wetten of moraal, zijn genetisch onderzoek kon uitvoeren.

In Auschwitz had hij de handen vrij en er waren geen 'lastige pottenkijkers' die hem in zijn werk konden belemmeren. Zijn taak was om 'materiaal' te leveren aan het onderzoeksproject van Prof. Von Verschuer die in het Kaiser-Wilhelm Instituut ongeduldig wachtte op zijn stalen, analyses en uitslagen. In het instituut had hij zich verder gespecialiseerd in het genetisch onderzoek naar tweelingen, en vandaar dat hij in het kamp zo enthousiast op zoek was om zijn experimenten uit te voeren.

Prof. von Verschuer

Al kort na zijn aankomst werd hij voor zijn ijver beloond met de benoeming als hoofd van het vrouwen-, kinderen- en zigeunerkamp. Vanuit die positie voerde hij talloze verrassingsselecties uit in het hele kamp, ook in de ziekenbarakken en dat op alle uren van de dag en de nacht. Als Mengele zich ook maar ergens vertoonde veroorzaakte dat onmiddellijk voor een golf van enorme doodsangst en paniek onder de gevangenen. Al spoedig bezorgde deze acties hem de bijnaam ´de engel des doods´.

Zijn reputatie van meedogenloze 'killer' was snel gevestigd. Slechts enkele dagen na zijn aankomst in het kamp brak er een tyfusepifemie uit. Hij zond onmiddellijk een duizendtal Zigeuners, die aan de ziekte leden, naar de gaskamers en spaarde (even toch) het leven van de overige zieke Zigeuners van Duitse origine. De betekenis van dit incident was tweeledig: Mengele aanbad de nazidoctrine dat Zigeuners een ondersoort waren van het mensenras en daarom als "onwaardig leven" moesten beschouwd worden.

Een van zijn taken was om bij aankomst van een trein nieuwe gevangenen, de mensen te selecteren. Hij besloot na aankomst van de wagonladingen gevangenen wie direct werd vermoord en wie in aanmerking kwam voor slavenarbeid. De gevangenen moesten voor de kamparts defileren, die ze vervolgens naar links of naar rechts zond. Naar rechts was naar de werkkampen van Auschwitz, naar links was rechtstreeks naar de gaskamers, waar de meesten naar toe werden gestuurd.

Zijn collega-artsen vonden de selecties het meest bedrukkende van hun taak. Sommige dokters zoals Dr. Werner Rhode die zijn job werkelijk haatte, en Dr. Hans Konig die een grondige afkeer had voor zijn werk, verschenen meestal stomdronken op het toneel. De twee enige uitzonderingen waren Dr. Fritz Klein en Dr. Jozef Mengele, die zelfs niet kon wachten op zijn beurtrol maar zich dikwijls vrijwillig meldde voor extra diensten.

In Auschwitz waande Mengele zich oppermachtig. Als de trein kwam binnengereden stond hij al lang op post. Gekleed in zijn perfect aansluitende SS-uniform en zwaar behangen met al zijn decoraties die hij aan het front had behaald, wachtte hij met blinkende zwarte laarzen en zijn pet schuin op het hoofd, ongeduldig de gevangenen op.

<< Vorige - Volgende >>