Verzet.org - Het Madagaskar Plan

Wanneer op 30 januari 1933 Adolf Hitler aan de macht komt, wordt opnieuw de mogelijkheid om de joden naar een eigen heimat -ver buiten Europa- ernstig onderzocht en de ideeën worden zelfs door de NSDAP in brochurevorm verspreid. De SD (Sicherheitsdienst) had al in de jaren dertig geopperd om de Duitse joden zo snel mogelijk uit het land te zetten. De SD stelde in 1937 voor om "de joden naar barre en onherbergzame streken van de aarde te sturen, waar het voor mensen nauwelijks mogelijk was te overleven en... van waaruit een hernieuwd opbloei van het jodendom en een opleving van de potentiële samenzwering op wereldschaal niet mogelijk waren." De SD stelde naast emigratie naar Palestina ook Ecuador, Colombia en Venezuela voor.

Heydrich en Eichmann

De Zionisten in Palestina wisten uiteraard van de dodelijke bedreiging die uitging van de nazi's naar de joden en hadden in februari 1937 in het geheim contact opgenomen met Eichmann om een gunstigere regeling te bekomen om joden toe te laten naar Palestina te emigreren.

In november 1937 trok Eichmann zelfs naar Palestina en later nog eens naar een ontmoeting in Caïro. Maar de nazi-leiding was beducht voor het potentiële gevaar van een Joodse staat in Palestina, en op het persoonlijk aandringen van Adolf Hitler werden verder onderhandelingen opgeschort.

Oorspronkelijk waren het niet eens de nazi's die de uitzetting van joden naar Madagascar heroverwogen. Al sinds 1937 voerde ook de antisemitische Poolse regering in het geheim onderhandelingen met de Britten en de Fransen en in 1937 reist de Poolse afgevaardigde Michael Lepecki, begeleid door een aantal joodse onderhandelaars naar Madagascar af, om ter plaatse de mogelijkheden te onderzoeken. De toenmalige Franse minister van Buitenlandse Zaken, Georges Bonnet, verklaarde eind 1938 dat "Frankrijk de vestiging op Madagascar en in Nieuw-Caledonië van 10.000 personen zou overwegen", op voorwaarde dat de andere lidstaten zouden bijdragen in de kosten.

Ondertussen had Reinhard Heydrich op 5 maart 1938 aan Adolf Eichmann de opdracht gegeven om een oplossing van de "Joodse kwestie" te zoeken, om "vaste grond en bodem onder de voeten van de Joden te bekomen" door naar een buitenlandspolitieke oplossing te zoeken. De jodenhaat blijft toenemen en komt al een eerste keer tot gewelddadige uiting in de Reichskristallnacht op 9/10 november 1938.

Op 23 augustus 1939 hadden de Russen en de Nazi's het op een akkoord gegooid, betreffende de verdeling van het grondgebied van Polen, en bezegelden aldus het definitieve lot van Polen in het Von Ribbentrop-Molotov pact.

De Duitsers vallen op 1 september Polen binnen en het land word in enkele weken bij het Duitse Rijk gevoegd. De grenzen van de Duitse deelstaten in het oosten worden na de annexatie van Polen vertekend en in het zuidwesten komt een groot grondgebied ter beschikking, dat korte tijd later vooral bekend werd als het Generalgouvernement (zie kaart).

In het Rijk groeide de druk om de joden uit het land te verdrijven. In eigen land en in het geannexeerde Oostenrijk draaide het T-4 euthanasieprogramma reeds op volle toeren, en het feit dat het Duitsland thans in oorlog was, gaf aan de SS en de SD omzeggens carte blanche en kon de deportatie van grote groepen mensen naar het geannexeerde Polen aanvatten.

Behalve in het Generalgouvernement wilden de Gauleiters in het Poolse geannexeerde gebied de germanisering doordrijven, en daarvoor dienden ook de Polen naar het Generalgouvernement te verhuizen. Dit om plaats te maken voor de etnische Duitsers uit de Baltische staten. Op korte tijd drongen Gauleiters van heel Groot-Duitsland aan om toestemming om 'hun' joden, zigeuners en andere Uentermenschen te mogen transporteren naar Polen. Spoedig ontstond er grote chaos met de grote aantallen mensen die moesten getransporteerd worden.

In verschillende Poolse steden zoals Warschau, Lodz, Krakau, Lublin werden joodse reservaten (getto's) opgericht. Al op 24 maart 1940 zag Hermann Göring zich genoodzaakt om op aandringen van de Gouverneur van het geannexeerde Poolse gebied Hans Frank, om alle evacuaties naar het Generalgouvernement stil te leggen. En op 31 juli 1940 geeft Himmler de instructie om voorlopig geen joden meer te deporteren. De evacuatie en emigratiepolitiek was daarmee volledig in het slop geraakt omwille van organisatorische en transportproblemen. Dat zou nog een bijna anderhalf jaar duren vooraleer die organisatie op poten zou staan.