Verzet.org - Het Madagaskar Plan

Op 22 juni 1941 marcheerden 3 miljoen Duitse soldaten Rusland binnen, Operatie Barbarossa was ingezet. 129 jaar eerder, namelijk op 22 juni 1812 had het leger van Napoleon Bonaparte precies op dezelfde dag hetzelfde gedaan. Hitler rekende erop om nog voor het begin van de Russische winter, Moskou en de overige belangrijkste steden zoals Stalingrad en Leningrad te hebben veroverd. En aanvankelijk leek alles succesvol in die richting te wijzen.

In het zog van het Duitse leger, trokken de Einsatzgruppen doorheen de bezette gebieden om alle subversieve elementen uit te schakelen. In juni waren het er nog 3000 maar tegen het einde van het jaar al elf keer meer. Vooral in de Baltische staten richtten zij grote slachtingen aan onder de joodse bevolking. Maar hun doel was nog niet de algehele vernietiging van de joden.

In juli 1941 was de nazi-top in de Warthegau (ex-Pools gebied - zie kaart) het nog altijd niet eens geraakt wat er met de joden moest gebeuren die niet naar het Generalgouvernement konden worden gezonden. Eén voorstel was bvb om ze allemaal in de buurt van de kolenmijnen te concentreren, want zo'n kamp was gemakkelijk te bewaken en bovendien kon hun werkkracht optimaal benut worden. Maar wat moest er dan gebeuren met de joden die niet konden werken zoals zieken en ouderen, vrouwen en kinderen?

Op 1 september 1941 werd het herkenningsteken, de gele Davidster, voor de joden ingevoerd. De roep om deportatie naar het oosten werd steeds luider en de verwachting was dan ook om van zodra de Sovjet-Unie was veroverd, de joden verder te verdrijven naar het grondgebied van de Sovjet-Unie.

In augustus 1941 deed zich in Rusland een gebeurtenis voor die de mening van Hitler drastisch zou beïnvloeden. In augustus had Stalin de deportatie bevolen van de Wolga-Duitsers. Dat waren Sovjetburgers van Duitse afkomst die zich al tijdens de 18de eeuw aan de Wolga hadden gevestigd. Op enkele weken tijd werden 600.000 Wolga-Duitsers op transport naar Siberië en Kazachstan gezet. Deze deportatie maakte deel uit van het grote plan hoe Stalin het nationaliteitenvraagstuk in de Sovjet-Unie wilde oplossen.

Begin september raakte dit nieuws in Duitsland bekend en Hitler was razend. Omstreeks 16 september nam Hitler het besluit om alle joden uit het Alte Reich en West-Europa naar het oosten te deporteren. Himmler schrijft op 18 september 1941 een brief aan Arthur Greiser, de Gauleiter van Warthegau: "De Führer wenst dat zowel het Alte Reich als het protectoraat zo snel mogelijk worden ontdaan en bevrijd van de joden. Eerst deportatie van de joden naar de Poolse gebieden om ze in het volgend voorjaar (1942) nog verder naar het oosten te verdrijven."

Aanvankelijk werden de eerste transporten naar het toen al overbevolkte getto van Lodz gezonden. Andere mogelijkheden om de Joodse kwestie werden nog voor het deportatiebevel overwogen, zoals bvb het gebruik van gifgas. Al in Oost-Pruisen werd er in het kader van het T-4 euthanasieprogramma al gebruik gemaakt van vergassingsauto's. Ergens in december 1941 werden een honderdtal Russische krijgsgevangenen vergast in Auschwitz, het concentratiekamp dat toen nog bestemd was voor Poolse krijgsgevangenen.

Ondertussen was de Russische winter ingevallen, en raakten de Duitse troepen ingesneeuwd op een boogscheut van Moskou. Voor de Russen was dit het geschiktste ogenblik om op 6 december hun tegenoffensief in te zetten. Ook werd op 7 december bekend dat Japan een aanval op de Amerikaanse legerbasis in Pearl Harbor had gepleegd, en had als gevolg van de alliantie tussen Italië, Duitsland en Japan, Hitler op 11 december 1941 eveneens de oorlog verklaard aan de Verenigd Staten.

Door deze nieuwe ontwikkelingen zaten de joden als ratten in een val. De optie om de joden te verdrijven vanuit de geannexeerde Poolse gebiedsdelen naar de Sovjet-Unie was daarmee van de baan. Voor Hitler was het altijd duidelijk geweest wie volgens hem de oorlog had veroorzaakt en op 8 november 1941 tijdens de herdenking van de mislukte putsch van 1923 hamerde hij er nog eens in dat de oorlog de schuld van de joden was. Hiermee verwees hij nogmaals naar de voorspelling die hij in zijn toespraak tot de Reichstag op 30 januari 1939 had gemaakt namelijk, dat de gevolgen van een nieuwe wereldoorlog de vernietiging van de joden zou zijn (zie kader).

Himmler en Hans Frank

Op 16 december 1941 sprak Hans Frank, de chef van het Generalgouvernement nog: In het Generalgouvernement hebben we nu een geschatte 2,5 miljoen joden -misschien wel 3,5 miljoen wanneer je degenen die nauw met hen verwant zijn, en wat daarmee samengaat, erbij optelt. We kunnen die 3,5 miljoen joden niet doodschieten, we kunnen hen niet vergiftigen, maar we moeten in staat zijn tot maatregelen die op een of andere manier tot een succesvolle vernietiging (Vernichtigungserfolg) leiden. Van een plan om dit in daden om te zetten was op dat ogenblik Hans Frank nog niet op de hoogte.

De Conferentie in Wannsee, van 20 januari 1942, zou op organisatorisch vlak hieraan verhelpen, door alle betrokken departementen en ministeries in de Endlösung te betrekken en te engageren. Eichmann zou later getuigen dat in Wannsee openlijk werd gesproken over "Töten und Eliminieren und Vernichten", zonder dat dit in de notulen werd opgenomen. En ook Heydrich die de conferentie voorzat presenteerde toen geen bestaand en afgerond plan voor de massamoord in de vernietigingskampen. Dit zou het exclusieve domein blijven van de SS en de SD van Heydrich, Himmler en Eichmann.... alleen en zonder pottekijkers(!).

Het plan om de joden te deporteren veranderde in een algemeen vernietigingsplan door middel van dwangarbeid en hongerdood in de bezette Sovjetgebieden nà de eindzege, maar liep al gauw uit op het besluit om de joden systematisch om te brengen vóór het einde van de oorlog en dat zou niet gebeuren in de Sovjetunie, maar in de vernietigingskampen in het Generalgouvernement.

Midden juli 1942 begonnen de massadeportaties die meestal naar het grootste kamp Auschwitz-Birkenau reden. De Endlösung was gestart. De geïndustrialiseerde massamoord zou vanaf die tijd tot aan het einde van de oorlog in mei 1945, onverminderd doorgaan. Tegen het einde van 1942 waren er volgens de cijfers van de SS al vier miljoen joden vermoord.

<< Vorige - Volgende >>