Verzet.org - De Witte Roos - studentenverzet in München tegen de nazi's

"Niets is een cultuurvolk onwaardiger dan zich zonder verzet door een onverantwoordelijke en door duistere driften geleide kliek van heersers te laten `regeren'. Is het niet zo dat tegenwoordig elke eerlijke Duitser zich schaamt voor zijn regering, en wie van ons heeft een idee van de smaad die over ons en onze kinderen zal komen als ons ooit de schellen van de ogen vallen en de afgrijselijkste, iedere beschrijving tartende misdaden aan het licht komen? Als het Duitse volk in zijn diepste wezen al zo gecorrumpeerd en uiteengevallen is dat het zonder een hand uit te steken - lichtzinnig vertrouwend op een twijfelachtige historische wetmatigheid - het hoogste prijsgeeft wat een mens bezit en wat hem verheft boven alle andere schepselen, de vrije wil namelijk, de vrijheid om de loop der geschiedenis mede te bepalen en aan zijn rationele beslissingen te onderwerpen - als de Duitsers, aldus gespeend van elke individualiteit, al zo in een geesteloze, laffe massa veranderd zijn, dan, ja, dan verdienen ze dat ze ten onder gaan.

Goethe noemt de Duitsers een tragisch volk, net als de Joden en de Grieken, maar tegenwoordig lijkt het er meer op dat ze een slappe, willoze kudde leeggezogen meelopers zijn, die, beroofd van hun kern, bereid zijn zich in het verderf te laten storten."

(Openingsparagrafe van het eerste vlugschrift van De Witte Roos, geschreven in mei/juni 1942 door Hans Scholl en Alexander Schmorell)

Verzet in nazi-Duitsland was eerder een zeldzaamheid, daar de hele samenleving van onder tot boven werd gecontroleerd. Duizenden verklikkers en nazi-getrouwen, waakten ervoor dat het ondergronds verzet geen schijn van kans had. Alleen in het grootste geheim durfden sommigen het al eens aan om weerstand te bieden. Naarmate de oorlogskansen keerden, en zeker nà de nederlagen aan het Oostfront, meer in het bijzonder nà de capitulatie van het 6de Leger door Veldmaarschalk Friedrich Paulus op 1 februari 1943 in Stalingrad, werd het verzet heviger. Maar tot aan het einde toe, zal Adolf Hitler de touwtjes stevig in handen houden.

De meest bekende daad van verzet was wellicht de aanslag op Adolf Hitler op 20 juli 1944 door Wehrmachtoficier Graaf Klaus von Stauffenberg en zijn getrouwen. Dit militaire verzet leidde tot de aanhouding van 4.900 officieren en ruim 5.000 anti-fascisten. Tot aan zijn zelfmoord op 30 april 1945 bleef Hitler de aanstichters en meelopers van dit complot opsporen en vervolgen. Naast dit militaire verzet bestonden in Duitsland verschillende andere groepen van verzet van uiteenlopende origine en politieke overtuiging, die soms weinig verschilde van het conservatieve en dictatoriale nazi-regime, behalve dat zij de (falende) dictatuur van de ene door de andere (de hunne) wilden vervangen. Zo bijvoorbeeld het verzet binnen de nationaal-conservatieven waaronder het officierenverzet van Goerdeler, Beck en von Möltke en de zeer gekende Kreisauer Kreis. Ook het communistische verzet was bijzonder vroeg actief als bekendste namen Die Rote Kapelle en de verzetsgroepen rondom Thälmann en Harnack.

Ook de sociaal-democraten rond Reichwin, Leber en Breitscheid weerden zich dapper. Daarnaast waren ook vele christenen actief, waaronder zelfs enkele bisschoppen en leiders en leden van de Bekennende Kirche (Belijdende Kerk), die openlijk of verdoken deelnamen aan het verzet. Bekendste figuren waren Dietrich Bonhoeffer en de predikant Niemöller. In die laatste groep situeerde zich ook het studentenverzet van De Witte Roos.

Men kan dan ook maar moeilijk Bonhoeffer, von Moltke, Die Rote Kapelle, von Stauffenberg enz., op één lijn plaatsen, zeker in de wetenschap dat sommige verzetsbewegingen elkaar zelfs openlijk bestreden omwille van hun scherpe ideologische of religieuze tegenstellingen. Alhoewel het studentenverzet van De Witte Roos al na nauwelijks acht maanden in bloed werd gesmoord, stond het symbool van christelijk geïnspireerd, open en eerlijk gedurfd intellectueel verzet tegen de nationaal-socialistische dictatuur. Het verlangen naar vrijheid en onafhankelijkheid, zoals verwoord werd door broer en zus Hans en Sophie Scholl en hun vrienden, zindert nog tot op vandaag na in alle dictaturen van de wereld en het verzet daartegen.