Het ontstaan van De Witte Roos

De Duitse verzetsgroep de Witte Roos werd in mei/juni 1942 opgericht aan de Universiteit van München door twee studenten geneeskunde Alexander Schmorell en zijn boezemvriend Hans Scholl. Zij bleven tot aan hun dood de drijvende krachten van dit studentenverzet. Hoe de oprichters ervan op de naam van de verzetsgroep De Witte Roos (Die Weiße Rose) zijn gekomen, weet niemand met zekerheid. Hans Scholl, die na zijn arrestatie daarover door de Gestapo werd ondervraagd, beweerde dat De Witte Roos was gekozen naar aanleiding van een Spaanse novelle met dezelfde naam die hij had gelezen, maar Hans probeerde tijdens die verhoren zijn ondervragers telkens te misleiden, zodat die oorsprong nergens kon worden bevestigd.

In feite vond De Witte Roos vond haar oorsprong reeds ergens in 1938. Volgens verzetslid Jürgen Wittenstein was het geen organisatie waar je zomaar kon toetreden. De Witte Roos was een groep die bestond uit hechte vrienden die dezelfde interesses deelden in literatuur, kunst, muziek enz. De Witte Roos ontstond in een militaire medische eenheid. Studenten die voor geneeskunde wensten te studeren werden voor de laatste zes maanden van hun militaire dienst ingedeeld bij een medische eenheid. Hier kregen ze een basisopleiding in elementaire medische verzorging. Het was in deze eenheid dat Wittenstein een kamer deelde met Alexander Schmorell. De twee sloten meteen vriendschap en deelden dezelfde politieke ideeën. Op een keer maakte Schmorell een grapje dat ooit op een dag een teken op hun deur werd aangebracht met de tekst 'De revolutie is hier ontstaan!'.

Wittenstein leerde Hans Scholl kennen via hun gemeenschappelijke vriend Hellmut Hartert. Het was ook Wittenstein die Hans voorstelde aan Alexander Schmorell. Hans was samen met zijn vriend Willi Graf al in 1937 en 1938 al enkele keren opgepakt en maanden in arrest gezeten vanwege hun deelname aan illegale activiteiten. Al deze vrienden zetten na hun militaire dienst hun studies geneeskunde verder aan de Universiteit van München. Ontsnapt aan het militaire keurslijf genoten ze van hun vrijheid aan de universiteit. Ze beseften dat deze maanden aan het begin van hun studies de enige periode in hun leven zou zijn waar ze jong mochten zijn.

Een beslissend moment dat het vriendenclubje aan de universiteit inspireerde om in actie te komen kwam toen begin zij 1942 gestencilde exemplaren van de bekende donderpreken in handen kregen van de bekende geestelijke leider Clemens August Graf von Galen, bisschop van Münster, waarin hij het euthanasieprogramma op geesteszieken door de nazi's scherp veroordeelde en opriep om een halt toe te roepen aan wat hij de 'bruine terreur' noemde.

Hans Scholl, die samen met zijn vriend Alexander Schmorell in mei/juni 1942 de Witte Roos oprichtte

Hans Scholl (Ulm, 22 sep. 1918 - 22 feb. 1943) was de zoon van Magdalene en Robert Scholl (1891 – 1973), die burgemeester was van Ingersheim-Altomünster nabij Crailsheim. Het gezin Scholl was in 1932 met hun vijf kinderen vanuit Ludwigsburg naar Ulm verhuisd. Op 11 augustus 1917 werd de oudste dochter, Inge Scholl geboren. Inge zal na de oorlog nog verschillende boeken uitgeven en lezingen geven over De Witte Roos. Hans werd een jaar later op 22.09.1918 geboren, gevolgd door Elisabeth op 27.02.1920, op 09.03.1921 werd het andere Witte Rooslid Sophie Scholl geboren en op 13.11.1922 werd de jongste zoon Werner. In Ulm had vader Scholl een eigen bedrijfje opgezet als adviesbureau voor ondernemingen en taxaties.

Afbeelding rechts: Alexander Schmorell en Christoph Probst, goeie vrienden in betere tijden

Aan de universiteit knoopt Alexander Schmorell in de herfst van 1940 vriendschap aan met Hans Scholl. Alexander (16 sep. 1917 - 13 juli 1943) werd geboren in het Russische plaatsje Orenburg, uit een Russische moeder en een Duitse natuurkundige. Na de dood van zijn moeder in 1921 verhuisde zijn vader met de vier-jarige Alexander naar München. Nadat hij zijn middelbaar onderwijs heeft afgerond wordt hij opgeroepen voor de 'Reichsarbeitsdienst' en daarna bij het leger. In 1938 neemt hij als soldaat deel aan de annexatie (Anschluss) van Oostenrijk en neemt ook deel aan de bezetting van Tsjecho-Slowakije. Het militaire regime bevalt hem niet en wanneer hij gebvraagd wordt de Hitler-eed af te leggen, vraagt hij zijn ontslag uit het leger. Hij dompelt zich verder in muziek, maakt kleine sculpturen en tekeningen en vertaalt Russische literatuur en poëzie naar het Duits. Enkel uit liefde en respect voor zijn ouders herneemt Alex zijn medische studies aan de Münchense universiteit. In het begin van 1941 nodigt Alexander Hans Scholl bij hem thuis uit in München-Harlaching. Met hun andere gemeenschappelijke vriend Christoph Probst, besteden ze samen vele uren en avonden lang aan theosofische, filosofische en politieke mijmeringen.

Met het oprichten van De Witte Roos trad ook van bij het begin Christoph Probst (Murnau, 6 nov. 1919 - 22 feb. 1943) toe Christoph was twee jaar soldaat bij de Wehrmacht geweest en de enige van de vier studenten die gehuwd was. Christoph was sinds 9 augustus 1941 gehuwd met Herta Dohrn met wie hij drie kinderen kreeg: Michael, Vincent en de jongste, Katharina, die slechts enkele weken voor zijn dood geboren werd. Hij zal snel één van de spilfiguren van de Witte Roos worden.

Afbeelding links: Sophie Scholl, dromend en mijmerend over een betere wereld...

Met het verschijnen van de eerste pamfletten in juli 1942 was de jongere zus van Hans Scholl, Sophie Scholl (Ulm, 9 mei 1921 - 22 feb. 1943), achter de stiekeme activiteiten van haar broer gekomen en trad toe tot de Witte Roos. Sophie studeerde biologie en filosofie aan dezelfde universiteit als haar broer en was een getalenteerd artieste. In het begin was Sophie, net zoals haar broer Hans met wie ze een hechte band had, vrij enthousiast over de idealen van het nationaal-socialisme. In 1933 werd ze lid van de vrouwelijke tegenhanger van de Hitlerjugend met name de Bund Deutscher Mädchen (BDM). Maar in 1938 trok ze zich terug als leidster uit de BDM na een incident waarbij drie van haar meisjes onder valse beschuldigingen door de Gestapo werden opgepakt en opgesloten. De meisjes zouden verschillende weken opgesloten blijven in de gevangenis. Zo nam ze stilaan maar bewust afstand van het nationaal-socialisme.