Verzet.org - De Gewapende Partizanen/Partisans Armées

Tot 1942 waren er maar zelden aanslagen van het verzet tegenover collaborerende Belgen. Maar wanneer op 22 juni 1941 de Duitsers Rusland binnenvallen en korte tijd later -op 25 augustus 1941- de communistische partij wordt verboden en hun leden buiten de wet worden gesteld, verandert het aangezicht van het verzet compleet. Met de oprichting van de Gewapende Partizanen onder de mantel van het Onafhankelijkheidsfront wordt het een bloedige strijd. In het eerste nummer van Le Partisan (De Partisaan) worden er geen doekjes om gewonden: "De gewapende stoottroep, de gewapende voorpost van Europa samengesteld uit vastberaden manschappen die geen lijsten van verraders opstellen, maar ze neerknallen, die de productie niet afremmen, maar de machines doen springen, de voorraden in brand steken, de treinen doen ontsporen en die Duitsers naar het paradijs van Wotan sturen!"

Tussen 1942 en 1944 volgt een eindeloze reeks aanslagen -en in crescendo naar september 1944- tegen collaborateurs met als gevolg keiharde represaillemaatregelen van de nazi's -maar ook collaborerende militiegroepen- tegen onschuldige burgers. In de laatste maanden van de bezetting regent het aanslagen door het Verzet op vele vooraanstaande collaborateurs. Tot februari 1944 werden 55 VNV'rs gedood, 48 anderen werden gewond en werden er 69 aanslagen uitgevoerd op gebouwen en over de ganse oorlog heeft het verzet ongeveer 1.137 collaborateurs omgebracht.

De partizanen werden door het OF/FI Onafhankelijkheidsfront opgericht in september 1941. Later, in februari 1944, zal het OF/FI ook nog de Patriottische Milities (P.M./M.P.) oprichten, maar tot dan bleven de Partizanen de gewapende arm van het OF. In de schoot van het OF/FI werd later, september 1943, onder impuls van Hertz Jospa en zijn vrouw Have Groisman, beter bekend als Yvonne Jospa, het Joods Verdedigingscomiteit/Comité de Défense des Juifs (JVC/CDJ) opgericht.

De leiding van de Gewapende Partizanen was nagenoeg helemaal in handen van de communisten tot op het niveau van korpscommandant. Nationale commandanten waren Joseph Leemans, Pierre Joye, Jean Terfve, Henri Buch, Raymond Dispy en Raoul Balingand. Stafchefs waren Henri Agon, Jean Bastien, Jacques Grippa, André Smeesmans, Louis Verheyen, Willy Frère, Louis Van Brussel, Leona Motquin, Antonia Grégoire en Jean Michel.

Het land was verder opgedeeld per Gewest en per sector. Er waren drie sectoren: Vlaanderen, West-Wallonië en Oost-Wallonië. Elke sector groepeerde een aantal korpsen. Sectorcommandanten waren bijvoorbeeld Edmond Van den Heuvel, Louis Van Brussel (korpscommandant van Leuven), Kamiel Van Acker, F. Amey, Raoul Baligand, Albert De Coninck, Goossens, Charlier, Adelsen en anderen.

In april-mei 1942 worden twee korpsen opgericht: een Brussels korps onder leiding van oud-Spanjestrijders telde hoofdzakelijk KP’ers uit de jongerenbeweging. Het tweede mobiel korps, geleid door de Bulgaarse communist Todor Anguélov bestond uit drie compagnies met joodse strijders, opgedeeld volgens hun afkomst uit Polen en centraal Europa (Hongarije, Roemenië en Joegoslavië). Zij saboteerden de deportatie en voerden aanslagen uit tegen collaborerende joden. Anguélov, die aangehouden werd op 19 januari 1943 en in Breendonk opgesloten, werd daar op 30 november 1943 als gijzelaar gefusilleerd.

De bewapening was voor de Partizanen altijd een probleem. Sommigen bezaten een wapen of munitie van één of ander familielid. Anderen hadden wat wapens buitgemaakt op de slagvelden van mei 1940. Louis Van Brussel verhaalt dat hij zo in het bezit was gekomen van 8 machinegeweren, een granaatwerper, enkele revolvers, een Maxim-mitrailleuse, 285 kg TNT, 175 Mills granaten, kogels, helmen, lonten enz.

Ook werden er onderdelen van 9MM pistolen uit de wapenfabriek van FN-Herstal buitengesmokkeld. Het OF/FI zal meermaals, maar tevergeefs, de regering in ballingschap te Londen om wapens smeken. Maar de regering vreesde de invloed van de KPB in het OF/FI en van de Partizanen in het bijzonder die zij bestempelde als een partijpolitieke militie. Aan die toestand zal pas vanaf februari 1944 een einde komen en dan nog werden er maar wapens met mondjesmaat geleverd.

Andere verzetsgroepen zoals bijvoorbeeld het Geheim Leger werden daarentegen rijkelijk van wapens voorzien. Daardoor zagen de Partizanen zich verplicht om op andere manieren aan wapens en explosieven te geraken. Ze werden gekocht van andere verzetsgroepen, van particulieren of op de zwarte markt. Soms buitgemaakt op de vijand en zelfvervaardigde.

Om een doelwit te vernietigen had men gemiddeld 400 tot 600 kilogram explosieven nodig. Voor de talrijke aanslagen die de Partizanen pleegden waren dus massa's explosieven nodig. Die gingen ze meestal roven uit de koolmijnen. Zo bv roofden de Partizanen op 27 april 1942 ruim 300 kg uit de koolmijn Cazier in Marcinelle. Erg spectaculair was de overval op een dynamiettransport van de Poudreries Réunis van Balen-Wesel, waarbij men 3.300 kg dynamiet buitmaakten.

D

oor een onvoorzichtigheid werden enkele leden uit Heist die aan die actie hadden deelgenomen door de nazi's aangehouden. 1.025 kg en nog eens 300 kg explosieven gingen zo weer verloren. Het ganse Heistse korps werd opgerold, 7 van hen werden geëxecuteerd en tientallen gedeporteerd naar de concentratiekampen waarvan de meeste niet meer zullen terugkeren.

Om zelf explosieven of brandbommen te vervaardigen beschikte elk Partizanenkorps over minstens 1 exemplaar van "De Gids voor de Partisaan", een soort handleiding voor sabotage (zie schets hieronder).