Verzet.org - De redding van de Deense Joden door het volk van Denemarken

Nadat het nieuws op 28 september bekend werd over de nakende deportatie van de joodse bevolking, kwam er spontaan een grootscheepse reddingsactie op gang, waar brede lagen uit de Deense bevolking aan meewerkten. De tijd drong en in allerijl werd bij de joden groot alarm geslagen. Niet enkel via de synagogen, maar ook door artsen, pastoors en studenten werden overal de joden ingelicht, bij elkaar gebracht en met taxi's, bussen, auto's en alles wat maar wielen had, naar de Deense kusten vervoerd.

Het plan was duidelijk. De joden zouden met boten over de Sont (de Oresund), een waterengte tussen de Deense oostkust en Zweden, naar het neutrale Zweden worden overgebracht. Het succes van de operatie hing af van de vissers die de Duitse patrouilleboten moesten verschalken maar ook de Deense Kustpolitie en de Zweedse informanten aan de Zweedse zijde.

Eén van de belangrijkste helden in dit ongelooflijke verhaal was Knud Dyby, geboren in 1915 in Randeis (Jutland), die een officier bij de politie van Kopenhagen en een uitstekend zeeman was. Op zijn reizen doorheen Duitsland in de jaren 1937 en 1938, had Knud met eigen ogen kunnen vaststellen hoe de joden behandeld werden door de nazi's. Wanneer de Duitsers in april 1940 Denemarken bezetten, werd hij meteen lid van verscheidene ondergrondse verzetsgroepen zoals de Deens-Zweedse Dienst voor Vluchtelingen, een groep genaamd »1944« en Holger Danska.

Op 29 september 1943 vernamen Knud en zijn kompanen het nieuws van de op til staande deportatie en mobiliseerde onmiddellijk de commerciële visserslieden aan de noordelijke haven van Kopenhagen, om het transport van de joden in kleine groepjes naar Zweden te regelen en mogelijk te maken.

Eerst moesten de joden gevonden worden en geïnformeerd worden wat er stond te gebeuren. Knud ontdekte dat via de dokterspraktijken het de efficiëntste manier was -iedereen had wel een huisdokter- om zoveel mogelijk mensen in zo'n korte tijdspanne te bereiken. Om de joden naar de haven te vervoeren op het juiste ogenblik, organiseerde hij het vervoer via de taxi's van de stad. Toen dat nog niet voldoende bleek, en als lid van de politie, liet hij alle politiewagens van Kopenhagen inzetten om de joden op te halen en naar de haven te brengen.

Oktober 1943: Deense vissers varen joodse vluchtelingen naar Zweden De Denen beantwoordden massaal en snel aan de oproep. Maar wat begonnen was als een spontane actie, veranderde snel in een goed georganiseerde actie die mede door de hulp van het ondergronds verzet het verdere succes garandeerde. Ook de smokkelmethoden werden verbeterd. Alles wat maar kon varen werd ingezet: roeibootjes, vlotten zelfs met kano's(!) werden de joden naar de havens gebracht waar de visserssloepen klaar lagen om de overtocht over de Sont te maken.

Joden begonnen Kopenhagen te verlaten, waar de meeste van de 8.200 joden woonden, en verlieten ook de andere steden en dorpjes met de trein, de auto of te voet. In afwachting van hun overtocht verbogen de Denen de joden in hun huizen, ziekenhuizen en kerken. In de volgende twee tot drie weken gonsde het overal in het land van ondergrondse activiteiten.

In de nacht van 1 op 2 oktober 1943, 1 oktober was de joodse feestdag van Rosh Hashanah, startten de nazi's hun actie om de Deense joden op te pakken. Maar waar ze ook maar kwamen, waren de meeste vogels reeds gevlogen. In Kopenhagen konden de nazi's toch nog 202 joden oppakken en 82 in Jütland/Fünen. In de periode die volgde tussen 13 oktober en 23 november 1943 arresteerden en deporteerden de nazi's nog eens 190 joden.

Ondertussen had op 2 oktober 1943 de Zweedse regering officieël asiel aangeboden aan de joodse vluchtelingen van Denemarken.

In de drie weken die volgden, konden dankzij de nationale inspanning van de Denen, meer dan 7.000 joden onderduiken en dankzij de vissersschuiten ontkomen naar Zweden. De meeste publieke instanties organiseerden zich om de joden te beschermen. De Duitse autoriteiten ontvingen dozijnen protestbrieven van economische en sociale organisaties.

Onder deze protestacties was er ook die van Koning Christian X, van kerkelijke leiders en vele anderen. Koning Christian was de eerste Europese monarch, die uit protest tegen het aan de macht komen van de nazi's in 1933, in april 1933 een officieël bezoek bracht aan de Krystalgade synagoog in Kopenhagen.

Er circuleert nog steeds het verhaal dat Koning Christian, en ook 50.000 Denen, uit protest tegen het dragen van de gele joodse Davidster, zelf publiek de Davidster droegen, maar dat verhaal is achteraf een mythe gebleken.

Universiteiten werden voor een week gesloten en ook de studenten namen deel aan de reddingsacties. De Deense politie kneep niet alleen een oogje toe voor wat er gaande was, maar nam actief deel aan deze reddingscampagne.

<< Vorige - Volgende >>