Verzet.org - De redding van de Deense Joden door het volk van Denemarken

Eén van de bekendste Denen die de overtocht maakten, was ongetwijfeld de beroemde fysicus Niels Bohr (1885-1962) bijgenaamd de "Grote Deen", die in 1922 de Nobelprijs voor Natuurkunde had gekregen voor zijn theorieën omtrent de quantummechanica. Alhoewel hijzelf een christen was, was zijn moeder wel van joodse origine.

Toen de Duitsers in 1940 Denemarken binnenvielen, kon hij wel doorgaan met zijn werk, maar mocht hij niet langer reizen. De Britse regering die besefte hoe belangrijk Niels Bohr kon zijn voor het onderzoek in atoomsplijting, wilde hem naar Engeland halen.

Toen de onrust in de herfst van 1943 toenam, ontkwam hij aan vervolging door in een vissersboot naar Zweden te varen. Van daar uit werd hij met een Mosquito van de RAF naar Engeland gevlogen. Kort daarna reisde hij naar de Verenigde Staten naar Los Alamos, waar in het diepste geheim aan de vervaardiging van de eerste atoombom werd gewerkt. Na de oorlog keerde hij in 1945 terug naar Denemarken waar hij bleef doceren en onderzoeken tot hij in 1962 overleed tengevolge van een hartinfarct.

President John F. Kennedy zei over Niels Bohr na diens overlijden in november 1962: "American scientists, indeed all American citizens who knew doctor Bohr's name and his great contributions, have respected and venerated him for more than two generations ..."

Uiteindelijk werden 5.191 joden gered, plus 1.301 mensen die gedeeltelijk van joodse afkomst waren en nog eens 686 christenen die gehuwd waren met een joodse partner, werden allen in het grootste geheim in veiligheid gebracht. Aldus werd de overgrote meerderheid van de Deense joden van een wisse dood gered door wat beslist één van de meest opvallendste reddingsacties was gedurende de tweede wereldoorlog.

De nazi's slaagden er uiteindelijk in om 472 joden -minder dan 10% van de gehele bevolkingsgroep- op te pakken, die later naar het getto van Theresiënstadt in Tsjecho-Slowakije werden gedeporteerd. Op 23 juni 1944 verkreeg een Deense delegatie van het Rode Kruis, de toestemming om het getto van Theresiënstadt in Bohemen te bezoeken.

Dit bezoek aan het getto is vooral bekend geworden en gebleven als een poging tot opsmukoperatie om het Rode Kruis en de internationale opinie te misleiden omtrent de behandeling van de joden en krijgsgevangenen door de nazi's. Naar aanleiding van dit bezoek werd het gehele getto opgeknapt en opgefrist, er speelde zelfs een joods orkest(!), en de nazi's lieten het voorkomen alsof dit kamp een nederzetting voor joden was en onder de vorm van beperkt joods zelfbestuur stond(!).

Gelukkig werden, en dit in tegenstelling tot vele andere gevangenen, de 500 joodse gevangenen niet naar de concentratiekampen afgevoerd en het werd hen zelfs toegestaan om hulppakketten van het Rode Kruis te ontvangen. Op 15 april 1945 werden de Deense gevangenen vrijgelaten in de handen van het Zweedse Rode Kruis. Dit was het resultaat tussen onderhandelingen die afgevaardigden van de Zweedse regering voerden met de nazi-leiders waardoor gevangenen afkomstig uit de Scandinavische landen, naar een detentiekamp werden overgebracht in het noorden van Duitsland. Later werden zij in witte bussen in konvooi overgebracht naar Zweden waar zij verbleven tot aan het einde van de oorlog op 5 mei 1945. Uiteindelijk overleefden 450 van hen, 52 anderen waren gestorven aan ontbering en uithongering.

<< Vorige - Volgende >>