De Tragedie van Lidice

Het nieuws van de aanslag verspreidde zich razendsnel en werd reeds op 28 mei bekend in Berlijn. Adolf Hitler verkeerde in alle staten en beval onmiddellijk de executie van 10.000 Tsjechen als vergelding, maar Staatssecretaris Karl Hermann Frank had betere voorstellen.

Hermann Frank wilde eerst een grote zoekactie houden om het verzet volledig uit te roeien. Alleen al tussen 28 mei en 9 juni 1942 spraken Duitse krijgsraden ongeveer 1800 doodsvonnissen uit die onmiddellijk werden uitgevoerd.

Direct na het overlijden van Heydrich stelt Adolf Hitler op 5 juni 1942, SS-Oberstgruppenführer en Generaloberst Kurt Daluege voorlopig aan als de nieuwe Waarnemend Reichsprotektor van Böhmen und Mähren (Bohemen en Moravië-zie kaart). Karl Hermann Frank zal pas nà de Vergeldingsactie die positie verkrijgen, maar samen met Horst Böhm, de chef van de Gestapo in Praag, het belangrijkste aandeel krijgen in het fatale einde van Lidice.

Vermoed werd dat de dader(s) afkomstig waren van het Tsjechische dorpje Lidice. Een voorbeeld moest worden gesteld. Op 9 juni ´42 werd Heydrich begraven en het besluit om Lidice uit te kiezen als vergeldingsobjectief werd meteen nà de begrafenis genomen.

Het is niet precies duidelijk wie het bevel gaf tot de vernietiging van Lidice. Na telefonisch overleg tussen Gestapo-chef Horst Böhm in Lidice en Karl Hermann Frank en Kurt Daluege (die op dat ogenblik in Berlijn waren en pas de volgende dag zou terugkeren) vaardigt op de avond van 9 juni 1942 SS-Standartenführer Horst Böhm het volgende bevel uit: "Auf Befehl des Führers wird die Gemeinde Liditz von Frauen und Kindern evakuiert, die Männer von 16 Jahren ab auf der Stelle erschossen und zum Schluss die Gemeinde abgebrannt." "Op bevel van de Führer moeten alle vrouwen en kinderen uit de gemeente Lidice worden geëvacueerd, de mannen ouder dan zestien jaar moeten ter plaatse worden doodgeschoten en tot slot moet de gemeente worden afgebrand."

Dit bevel van de Führer zal in de meest letterlijke en gruwelijkste betekenis worden uitgevoerd(!).


Horst Böhm, Gestapochef van Praag SS-Standartenführer Horst Böhm en SS-Standartenführer (en later SS-Oberführer van een Einsatzgruppe) Dr. Geschke van de SIPO (Sicherheitspolizei) lieten nog dezelfde avond op de begrafenis van Heydrich, het hele dorpje Lidice met haar 503 inwoners, door SS-eenheden omsingelen. Alles was goed voorbereid. Duitse landbouwdeskundigen werden er bijgehaald om al het vee, de landbouwvoertuigen, voedselvoorraden en magazijnvoorraden aan te slagen. In de vroege ochtend van 10 juni 1942 werd eerst de burgemeester van Lidice van zijn bed gelicht en hij moest alle spaargelden, papieren en afrekeningen van de bewoners van het dorp afgeven.

Daarna slopen de SS-mannen naar alle huizen en werden de bewoners hardhandig gewekt. Al hun bezittingen en kostbaarheden werden aangeslagen: geld, juwelen, zilver en spaarboekjes werden in een paar koffers gegooid en vervolgens naar het Gestapohoofdkwartier in Kladno overgebracht waar ze voor altijd verdwenen. Nadien werden aan de hand van het bevolkingsregister alle mannen boven de 16 jaar oud uitgeselecteerd, elf mannen ontbraken op het appèl. Vrouwen en kinderen werden uit de huizen en de boerderijen gehaald en in gereedstaande bussen gedreven die hen naar Kladno voerden. Zodra de bussen uit het zicht waren kwamen de executiepelotons in actie.

Alle matrassen werden uit de huizen en boerderijen gehaald en rechtop tegen de muur van een grote schuur aan het einde van een boomgaard geplaatst. Ondertussen werden alle huizen met benzine overgoten en in brand gestoken. De mannen die bijeen zaten in de kelders van de boerderij werden per groepjes van tien naar boven gehaald en op een lijn voor de matrassen gesteld. De commandant van het uit dertig man bestaande executiepeloton wachtte op een teken van Horst Böhm, die even knikte waarop de commandant het signaal met zijn sabel gaf, en het peloton de tien slachtoffers neermaaiden.

De doden bleven liggen waar zij neervielen, de volgende tien slachtoffers gingen gewoon een stap vóór hen staan. Af en toe werd er een pauze genomen om Schnapps te drinken om de zenuwen te kalmeren. Als één van de laatste werd de 73-jarige priester Stemberk neergeschoten en stierven er uiteindelijk 173 mannen in de boomgaard van de familie Horak. Nadat de executie teneinde was, werden alle doden gecontroleerd, hun gouden ringen afgenomen en de gouden tanden uit hun mond getrokken. Op het einde waren bijna alle executiesoldaten stomdronken.

De volgende dag, 11 juni ´42, werd een groep van dertig joodse gevangenen vanuit het Terezin-kamp (Theresienstadt) overgebracht naar Lidice om er een massagraf te delven voor de vermoorde groep mannen.

De jacht op de ontbrekende elf volwassen mannen werd de volgende dagen voortgezet. Negen mannen die terugkeerden van hun werk werden opgespoord en doodgeschoten. De laatste twee die zich in een woud hadden verscholen werden later gepakt en doodgeschoten.

In Kladno bracht de Gestapo alle vrouwen kinderen samen in een schoolgebouw, om ze allen te registreren. Op vrijdag 12 juni werden de vrouwen van hun kinderen gescheiden. 185 vrouwen werden direct naar het vrouwenconcentratiekamp van KZ Ravensbrück gedeporteerd. Zeven vrouwen met kleine kindjes werden eerst naar het Terezin-kamp (Theresienstadt) gebracht en pas later weer naar Ravensbrück. Vier zwangere vrouwen mochten eerst bevallen in een kliniek in Praag, waarna meteen hun baby's werden afgenomen, en de vrouwen ook naar Ravensbrück werden afgevoerd.

104 kinderen werden naar Duitsland overgebracht om er in Duitse gezinnen te worden geplaatst om er gegermaniseerd te worden, waarvan er na de oorlog uiteindelijk slechts 17(!) de weg naar Tsjecho-Slowakije zouden terugvinden. De overige kinderen zouden nooit meer teruggevonden worden, en tot op vandaag wordt er nog immer naarstig naar gespeurd.

De overige 88 kinderen werden rechtstreeks naar het vernietigingskamp van Chelmno gedeporteerd waarvan er 82 bij wijze van experiment als één van de eersten te worden omgebracht met behulp van speciale vergassingstrucks.

Uiteindelijk werden 340 inwoners van Lidice door de nazi's vermoord. Na het einde van de oorlog keerden 143 van de overlevende vrouwen van Lidice terug naar huis.