Verzet.org - Het smadelijke einde van de Collaboratie

In Duitsland aangekomen vormden de kopstukken van de collaboratie een zogenaamde 'Regering in Ballingschap', de Landsleiding genoemd. Himmler had het VNV buiten spel gezet, en hun leider Henrik Elias legde na de aankomst in Duitsland de werking van het VNV helemaal stil. De Vlaamse Landsleiding in ballingschap vond een onderkomen in een kasteel in Bad Pyrmont.

Adolf Hitler bezoekt de Vlaamse SS-divisie Langemarck

Adolf Hitler bezoekt de Vlaamse SS-divisie Langemarck

De Landsleiding stond uiteraard onder leiding van Jef Van de Wiele bijgestaan door onder meer SS-historicus Van Roosbroeck, Edgar Delvo de voormalige voorzitter van de Unie van Hand- en Geestesarbeiders, SS-Hauptsturmführer René Lagrou de stichter van de Vlaamse SS, SS-Sturmbannführer Robert Verbelen, leider van het VK (Veiligheidskorps van de DeVlag), SS-Standartenführer Tony Van Dijck, de leider van de Vlaamse SS, René Van Thillo, de leider van de Vrijwillige Arbeidsdienst, Pol Le Roy en Leo Poppe, twee oud-Verdinaso's die naar de SS waren overgestapt, en Raf Van Hulse, leider van de Vlaamse Hitlerjugend. Daarnaast bestond er nog een 'adviesraad' van drie wijzen: Dr. August Borms, en Antoon Jacob, activisten uit de Eerste Wereldoorlog, en priester-dichter Cyriel Verschaeve.

In Bad Pyrmont werd door de Landsleiding met het oog op de aanstaande bevrijding van Vlaanderen over van alles en nog wat gediscuteerd: de aanhechting van delen van Nederland en Frankrijk, het vervangen van de lintbebouwing door nieuwe dorpskommen, de herinrichting van het onderwijs, de schadevergoeding voor gestrafte Vlaams-nationalisten, enz.

Sommige leden verdeelden onder elkaar al de ministerportefeuilles van een toekomstige Vlaamse regering. Cyriel Verschaeve, die hierover blijkbaar een lastig geweten had schreef in november 1944 in zijn dagboek: "Schuimers zijn het, zelfzuchtige prooidieren die Vlaanderen als een vette brok beschouwen waarvan ze zoveel mogelijk willen eten. "

Reichsführer van de SS Heinrich Himmler had ondertussen de Vlaamse SS-Sturmbrigade Langemarck uitgebouwd tot een volwaardige divisie. Landsleider Jef Van de Wiele vaardigde de dienstplicht voor de jongeren in. Hij lijfde de Vlaamse Wacht in blok in bij de Waffen-SS, alsmede ook de collaborerende Vlamingen die in dienst waren bij de Kriegsmarine, de Algemene SS-Vlaanderen en de Vrijwillige Arbeidsdienst. De meesten ervan zullen sneuvelen of zwaargewond raken aan het Oostfront.

Op 15 december 1944 worden de Landsleiders Jef Van de Wiele en Léon Degrelle naar Berlijn geroepen voor een onderhoud met Von Ribbentrop. Het Von Rundstedt-offensief staat voor de deur: de Slag om de Ardennen! Op 16 december 1944 vallen de Duitsers opnieuw België binnen. Eenheden van de Vlaamse en Waalse divisies werden naar het frontgebied overgebracht, op de voet gevolgd door hun Landsleidingen.

Ook VNV-leider Henrik Elias werd door het RSHA (Reichssicherheitshauptambt) naar Berlijn ontboden op 22 december 1944, maar zou de stad pas bereiken op 29 december waar hij werd opgewacht door Süß van de Sicherheitsdienst.

Elias werd voor de keuze geplaatst: meewerken met Jef Van de Wiele of 'Vlaanderen nooit meer weerzien'. Elias zou verklaard hebben dat hij weigerde mee te werken. In een tweede gesprek op 3 januari 1945 kreeg Elias te horen dat hij Lipstadt moest verlaten om op een onbekende plaats, ergens in de bergen, de 'gast' te zijn van het RSHA.

Priester Cyriel Verschaeve lag mogelijk mee aan de basis van het politiek 'uitschakelen' van Elias. Verschaeve had reeds eerder in een brief aan Himmler geschreven dat Elias en zijn medewerker Piet Wyndaele het werk van de Landsleiding onmogelijk maakte. Op 9 januari 1945 werd Elias door de Gestapo naar Hirschegg gebracht, een stadje ergens in Zuid-Duitsland, waar hij in een hotel logeerde en aldus in zijn ballingsoord het einde van de oorlog moest afwachten.

Intussen had Landsleider Jef Van de Wiele de hele Vlaamse Landsleiding in uniform gestoken en liet hen de eed van trouw afleggen. Begin januari 1945 had hij drie Kampfgruppen samengesteld waarvan een eerste Kampfgruppe Schellong al bij het Ardennenoffensief werd ingezet. Van de Wiele had alles klaar gebracht om de macht in België opnieuw over te nemen.

De ganse Vlaamse SS-Divisie Langemarck was volgens hem bestemd als bezettingseenheid om het 'bevrijde' Vlaanderen opnieuw onder de controle van de Nieuwe Orde te brengen. SS-Sturmbannführer Robert Verbelen en zijn beruchte Veiligheidskorps, legden zwarte lijsten aan van namen van Belgische vooraanstaanden waarmee hij wilde afrekenen, zoals auditeur-generaal Ganshof Van Der Meersch en kardinaal Van Roey.

SS-Obersturmbannführer Léon Degrelle slaagde erin om als eerste België in te trekken en hij wilde absoluut voor Jef Van de Wiele in Brussel zijn en de baas van België worden. De Rex-leider bracht Kerstmis 1944 door in een opgevorderd kasteel in de Ardennen; kort nadien voegden Matthys en Collard zich bij hem aan het hoofd van een door henzelf opgericht Comité de Libération Wallon.

Maar het Ardennenoffensief was tot mislukken gedoemd en alle hoop van de collaborateurs op een triomfantelijke terugkeer viel in duigen. Al op 9 januari 1945 aanvaardde Hitler de nederlaag en de terugtocht van het Duitse leger uit de Ardennen.

Het enigen wat de collaboratieleiders nog konden doen was jonge mannen ronselen voor het Oostfront. Nog tot de laatste oorlogsdagen werden Vlaamse kwamen jongens van 15 en 16 jaar bij het Jeugdbataljon van de Divisie Langemarck in de strijd geworpen.

Het Waals Legioen olv SS-Obersturmbannführer Léon Degrelle nam weliswaar nog deel aan de laatste bloedige loopgravengevechten tegen het naar Berlijn oprukkende sovjetleger, maar verdere politieke activiteiten leken zinloos. De rexistische beweging werd bijgevolg officieël ontbonden op 30 maart 1945 tijdens een vergadering van Degrelle, Matthys en Collard in Berckerode.