Verzet.org - De Straatrepressie in Vlaanderen na het einde van de oorlog

Tot 1942 waren er maar zelden aanslagen van het verzet tegenover collaborerende Belgen. Maar wanneer op 22 juni 1941 de Duitsers Rusland binnenvallen en korte tijd later -op 25 augustus 1941- de communistische partij wordt verboden en hun leden buiten de wet worden gesteld, verandert het aangezicht van het verzet compleet. Met de oprichting van de Gewapende Partizanen onder de mantel van het Onafhankelijkheidsfront wordt het een bloedige strijd.

In het eerste nummer van Le Partisan (De Partisaan) worden er geen doekjes om gewonden: "De gewapende stoottroep, de gewapende voorpost van Europa samengesteld uit vastberaden manschappen die geen lijsten van verraders opstellen, maar ze neerknallen, die de productie niet afremmen, maar de machines doen springen, de voorraden in brand steken, de treinen doen ontsporen en die Duitsers naar het paradijs van Wotan sturen!"

Tussen 1942 en 1944 volgt een eindeloze reeks aanslagen -en in crescendo naar september 1944- tegen collaborateurs met als gevolg keiharde represaillemaatregelen van de nazi's -maar ook collaborerende militiegroepen- tegen onschuldige burgers. In de laatste maanden van de bezetting regent het aanslagen door het Verzet op vele vooraanstaande collaborateurs. Tot februari 1944 werden 55 VNV'rs gedood, 48 anderen werden gewond en werden er 69 aanslagen uitgevoerd op gebouwen en over de ganse oorlog heeft het verzet ongeveer 1.137 collaborateurs omgebracht.

Vanaf juni 1944 na de landing in Normandië van de geallieerde strijdkrachten, is er geen houden meer aan. Vooral in Limburg en Wallonië heerst een spiraal van geweld en tegengeweld. Zo bijvoorbeeld het gekende drama van Meensel-Kiezegem. Kiezegem was vooral een haard van collaboratie terwijl in Meensel vooral het verzet actief was. Op 30 juli 1944 wordt de collaborateur Gaston Merckx doodgeschoten wat uitloopt in een represailleactie.

Al op 1 augustus 1944 wordt olv. van Robert Verbelen's Veiligheidskorps en verscheidene Vlaamse en Duitse SS'rs en SD'rs een eerste razzia gehouden, waarbij verscheidene doden vallen. Op 11 augustus 1944 volgt een tweede wraakactie olv. de Vlaamse SS-officieren Tony Van Dijck, Jozef Bachot en Jef De Meyer. 69 inwoners van Meensel-Kiezegem worden opgepakt, waarvan hooguit 20% tot het verzet behoorden. Van hen zullen er uiteindelijk 61 omkomen in het KZ Neuengamme in Duitsland.

Vanaf augustus verbranden de Duitsers en collaborateurs vele papieren en bezwarende documenten. De brandweer heeft haar handen vol om de vele schouwbranden te blussen. Namen van collaborateurs prijken op fictieve doodsprentjes en doodsberichten. Anonieme berichtjes waarschuwen de collaborateurs dat de afrekening verschrikkelijk zal zijn. De eerste hakenkruizen worden geteerd op de huizen van de zwarten.

Lijsten van verraders verschenen in de illegale pers. Jeanne de Bruyn schreef in het laatste nummer van Volk en Staat (het VNV-dagblad): Wij zullen, dat staat vast, in de Begijnenstraat (gevangenis van Antwerpen) en in concentratiekampen gestopt, tot levenslange dwangarbeid veroordeeld, doodgeschoten, opgehangen, geradbraakt, levend gevild en dan met zout bestrooid worden. Jeanne de Bruyn ontkwam echter naar Zuid-Amerika, net zoals meer dan 1.000 andere collaborateurs.

In de laatste maanden hadden de collaborateurs hun lot meer en meer verbonden met dat van de nazi's. Nagenoeg de helft van de burgemeesters in de Vlaamse gemeenten waren VNV'rs en de schrik zat er diep in. Collaborateurs die veel in de kijker liepen en nog over geld en middelen beschikten bereiden zich voor op de vlucht.

In september 1944 rollen de eerste geallieerde tanks België binnen en is de paniek bij de collaborateurs totaal. Op 2 september 1944 geeft Richard Jungclaus, het hoofd van de Duitse politie en SS in België, het bevel aan zijn Duitse soldaten om alle gevangenen vrij te laten en in totale chaos begonnen de Duitsers zich terug te trekken. In hun zog vluchten zowat 15.000 Vlaamse en 6 tot 8.000 Waalse collaborateurs het land uit de Duitsers achterna.

In Duitsland aangekomen vormden de kopstukken van de collaboratie een zogenaamde 'Regering in Ballingschap', de Landsleiding genoemd. De Vlaamse Landsleiding in ballingschap vond een onderkomen in een kasteel in Bad Pyrmont en werd bijna geheel uit DeVlaggers samengesteld. De Landsleider Jef Van de Wiele werd bijgestaan door onder meer Rob Van Roosbroeck, Edgar Delvo, René Lagrou, Robert Verbelen, Tony Van Dijck, René Van Thillo, Pol Le Roy, Leo Poppe en Raf Van Hulse.

Ook Dr. August Borms, Antoon Jacob en Cyriel Verschaeve zaten vast in Bad-Pyrmont en hoopten op betere tijden. Vele VNV’ers namen de vlucht naar Duitsland, en vele van hun volgelingen vluchten naar Duitsland waar ze nog worden ingelijfd in de Waffen-SS om in de laatste veldslagen van het Derde Rijk mee te vechten. Wanneer in december 1944 de Slag om de Ardennen wordt gestreden, hopen ze nog even dat ze kunnen terugkeren, maar begin januari wordt de Duitse aanval tot staan gebracht en is het allemaal voorbij voor de collaborateurs.