Het tragische lot van Raoul Wallenberg: vermist, overleden, vermoord?

In het midden van de chaos die er in Boedapest en de rest van Hongarije heerste, had Raoul Wallenberg ook een plan opgesteld voor de naoorlogse reconstructie en het scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen voor 'zijn' joodse beschermelingen. Met dit plan onder zijn arm meldde hij zich op 17 januari 1945 aan het Sovjethoofdkwartier in Debrecen, in het Oostelijke deel van Hongarije. Sindsdien is het gissen wat er verder met Wallenberg is gebeurd. Vele verhalen doen de ronde maar nergens zijn er sluitende bewijzen voor geleverd die een van die verhalen bevestigen.

Het laatste wat zeker van hem bekend is, dat hij prompt door de Russen in de boeien werd geslagen en overgebracht naar de Loebjanka gevangenis in Moskou, waar hij langdurig door de Russische geheime dienst werd verhoord. De redenen van zijn arrestatie zijn verschillend al naargelang de bron, maar hij werd blijkbaar verdacht van spionage, temeer omdat hij zoveel contacten onderhield met hoge nazi-officieren en met de top van de fascistische Pijlkruisers.

Volgens het zogeheten Smoltsov Rapport, zou Wallenberg overleden zijn in de Loebjanka gevangenis in juli 1947. Tijdens vertrouwelijke gesprekken tussen Zweedse en Russische diplomaten de afgelopen tien jaren, zouden de Russen verklaard hebben dat Wallenberg in werkelijkheid door de Sovjets werd geëxecuteerd maar daar werden tot op heden geen harde bewijzen voor gevonden die deze theorie te bevestigen.

In verband met het vrijkomen van dit rapport in januari 2001 verklaarde de Zweedse Eerste Minister Göran Persson: "Zo lang er geen sluitend bewijs werd geleverd wat er met Wallenberg is gebeurd -en dat is nog steeds het geval- kan niemand met zekerheid zeggen dat Raoul Wallenberg is overleden." Omtrent de laatste stand van zaken in het onderzoek naar wat er met Raoul Wallenberg is gebeurd, kan ik het best verwijzen naar de website van de International Raoul Wallenberg Foundation en meer bepaald: Raoul Wallenberg's fate.

In het voorwoord van dit rapport, maakte de Zweedse Staatssecretaris Hans Dahlgren, de volgende opmerking omtrent Wallenberg: "Hij vroeg niet wat moest gedaan worden. Hij had helemaal geen lange besluitvorming nodig om te doen wat nodig was in het aangezicht van het kwade. Zijn onfeilbaar morele kompas toonde hem het pad dat hij moest nemen... Raoul Wallenberg gaf aldus het voorbeeld. Hij wist dat het niet altijd nodig is om voorbereid te zijn om te doen wat juist is. Hij leverde ons het bewijs dat wij allemaal bekwaam zijn om eender welke uitdaging aan te kunnen."