Wie was Chiune Sugihara?

De voorbije halve eeuw vragen de mensen zich af: "Wie was Chiune Sugihara?"

Ze vragen zich nog steeds af, "Waarom bracht hij zijn carrière in gevaar alsook het geluk en het leven van zijn familie, door die visums uit te reiken aan de joodse vluchtelingen in Litouwen?" Dit zijn geen eenvoudige vragen om te beantwoorden, en er is wellicht ook geen sluitend antwoord dat onze nieuwsgierigheid of onderzoek zal bevredigen.

Chiune "(Sempo)" Sugihara deed de dingen altijd op zijn eigen wijze. Hij werd geboren op 1 januari 1900. Hij studeerde af aan de Hogeschool met de hoogste scores en zijn vader drong er op aan dat hij dokter in de geneeskunde zou worden. Maar Chiune's droom was om verder literatuur te studeren en elders te wonen. Sugihara studeerde Engels aan de prestigieuze Waseda Universiteit. Hij betaalde zelf zijn eigen studies door deeltijds aan de haven te werken en als leraar.

Op een dag kreeg hij een advertentie onder ogen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken die mensen zocht die in het buitenland wensten te studeren en misschien geïntersseerd waren in een diplomatieke carrière. Hij passeerde het moeilijke ingangsexamen en werd naar het Japanse Taleninstituut gezonden in Harbin, China. Hij studeerde er Russisch en slaagde met grote onderscheiding. Hij bekeerde zich ook tot het Grieks-orthodoxe Christendom. De kosmopolitische aard van Harbin in China opende zijn ogen hoe divers en interessant de wereld wel was.

Daarna werd hij naar het door de Japanse overheid gecontroleerde Mantsjoerije in noordoost China gezonden. Wat later werd hij gepromoveerd tot Vice-minister op het Departement Buitenlandse Zaken. Spoedig kwam hij aanmerking om minister van buitenlandse zaken te worden van Mantsjoerije.

In Mantsjoerije onderhandelde hij met de Russen die het spoorwegsysteem in handen hadden en hij slaagde erin om dit in Japans bezit te krijgen. Dit bespaarde de Japanse overheid miljoenen dollars, en maakte de Russen behoorlijk boos. Sugihara ergerde zich aan de politiek van zijn regering en de vreselijke behandeling van de Chinezen door de Japanse overheid. Uit protest hiertegen nam hij in 1934 ontslag.

In 1938 kreeg Sugihara een post in het Japanse diplomatieke korps in Helsinki, Finland. Met de dreiging van een Tweede Wereldoorlog zond de Japanse overheid Sugihara in 1939 naar Litouwen om er een eenmansconsulaat te openen. Zes maanden later brak de oorlog uit en de Sovjet-Unie annexeerde Litouwen. De Sovjets gaven het bevel om alle consulaten te sluiten. Het was in deze context dat Sugihara werd geconfronteerd met het verzoek van duizenden Poolse joodse vluchtelingen die het door de nazi's bezette Polen waren ontvlucht.