Het Waals Legioen aan het Oostfront

Op 10 april 1941 schrijft Léon Degrelle een persoonlijke brief aan Adolf Hitler met een passionele oproep om dienst te mogen nemen in het Duitse Leger of bij de Waffen-SS: "Ik wil deelnemen aan de heroïsche inspanning van de Duitse jeugd in het grootste epos aller tijden. Ik weet wel, dat vreemdelingen nog niet in de Duitse Legers worden toegelaten, maar misschien wil de Führer voor mij wel een uitzondering maken. Heeft REX niet steeds het recht op leven van Duitsland en de nationaal-socialistische principes verdedigd? (..) Roep mij waar U maar wil, bij de luchtmacht, bij de Panzerdivisionen, op de meest bescheiden of de meest ondankbare plaats in de SS, om het even waar. Ik zal trots en gelukkig zijn mijn leven ter beschikking van Uw ideaal te stellen." In juli 1941 kreeg Degrelle eindelijk een antwoord op zijn smeekbede en dat antwoord was... negatief!

Maar de situatie verandert spoedig wanneer Duitsland op 22 juni 1941 Rusland binnenvalt en Operatie Barbarossa het begin van het einde zal inluiden voor het Derde Rijk. Begin juli 1941 zet de Militarverwaltung (Militair Bestuur) het licht eindelijk op groen voor Degrelle om een eenheid op te richten die uitsluitend zou bestaan uit Franstalige Belgische vrijwilligers: het Corps Franc 'Wallonie' of 'Légion 'Wallonie' zoals het gauw bekend werd, kan Degrelle de oprichting van dit korps op 6 juli 1941 triomfantelijk mededelen aan zijn leden en achterban.

Degrelle reist heel Wallonië door om manschappen te rekruteren. Hij maakte hen wijs dat ze niet meer zouden zijn dan propagandasoldaten die achter de frontlinies zouden dienen en dat ze bij hun roemvolle terugkeer, belangrijke posities zouden verwerven in het herschikte naoorlogse België.

Tevens rekende hij er op dat de oorlog in Rusland op enkele weken of hooguit enkele maanden zou beslecht worden en hij dan aan het hoofd van zijn triomfantelijke Waals Legioen Brussel zou kunnen binnenmarcheren als de nieuwe Führer van België of hoe het er dan ook zou uitzien. Voor hem was het Legioen maar een overstapje naar de absolute macht en alle middelen om manschappen te werven waren goed tot zijner eer en glorie.

Maar de stap van de Belgen om het uniform van hun overwinnaar aan te trekken, is blijkbaar een brug te ver: tegen half juli hadden zich nog maar enkele honderden vrijwilligers aangeboden en was de werving in feite een regelrechte mislukking. Degrelle besloot dan maar te werven binnen de eigen gelederen maar ook dat wilde niet vlotten.

Totdat hij op een Rex-bijeenkomst in Luik op 20 juli 1941 onverwachts afkondigde dat hij zelf als vrijwilliger bij het Waals Legioen zou gaan. Dit manoeuvre heeft wèl het beoogde succes en tegen 8 augustus '41 verzamelden zich 850 vrijwilligers op het Koningsplein in Brussel. Onder hen zouden zowat 730 Rex-leden hebben bevonden, vooral van de Strijdformaties en zelfs een dertigtal leden van het antisemitische Volksverweering.

Degrelle maakt zich op om te vertrekken en benoemd zijn rechterhand de toen 27-jarige Victor Matthijs, die journalist was en de hoofdredacteur van Le Pays Réel als Chef ad Interim en José Streel als Conseiller Politique en Degrelle vertrekt op 8 augustus 1941 als gewoon soldaat naar het Oostfront en dat voor veel langere tijd dan hij op dat ogenblik kon vermoeden..

Enkele maanden later (op 17 november '41) wordt het equivalent van de Vlaamse Wacht in Vlaanderen, in Wallonië de Waalse Wacht of de Gardes Wallonnes opgericht om er strategische plaatsen te bewaken zoals luchthavens, bruggen en spoorwegen. Enkele honderden rexisten hadden zich gemeld, en dat relatieve succes was ongetwijfeld te wijten aan het goed betaalde en vaste werk dat de Wacht hen bood.

In februari 1942 keert de Legioensoldaat Jean Vermeire terug van Rusland met een opdracht van Degrelle: het vormen van een 2de contingent Legioensoldaten. De strenge Russische winter en de gevechten aan het front hadden zijn Legioen zo zwaar uitgedund dat het met ontbinding werd bedreigd. Andermaal gaat Rex rekruteren en liegt zijn volgelingen maar wat voor "dat als zij nadien zouden terugkeren zij de nieuwe politieke elite van België zouden vormen".

Maar de geruchten deden al een tijd de ronde van de enorme verliezen die werden geleden aan het Oostfront en er melden zich maar weinig vrijwilligers. Op 22 februari neemt Chef ad Interim Matthijs dan maar zijn toevlucht tot de verplichte dienst, en beveelt alle lokale en nationale rexistische leiders zich bij het Waals Legioen te voegen.

Op de vertrekdatum van 10 maart 1942 hadden zich 450 'vrijwilligers' gemeld op de Grote Markt in Brussel. Onder hen bevonden zich 150 tieners uit de Jeunesses Rexistes (Rex-Jeugd), die niet ouder waren dan vijftien of zestien jaar waarvan velen zich nog in korte broek hadden aangemeld. Zij vormden een aparte eenheid onder het bevel van hun leider John Hagemans. De meeste van hen, onder wie ook Hagemans, zouden in de zomer en herfst van 1942 omkomen in de hevige gevechten in de Kaukasus.

Heel 1942 was het Waals Legioen in hevige gevechten gewikkeld aan het Oostfront waar het dikwijls vooraan vocht in de linies en wisten de Legioensoldaten zich te onderscheiden door hun moed en efficiëntie. De tol was echter hoog. In februari sneuvelden 200 Legioensoldaten in de Oekraïne en nadien streden ze in het zomeroffensief in Zuid-Rusland. Tegen oktober '42 haalde de getalsterkte van het Legioen niet eens meer 200(!) eenheden ondanks de komst van het 2de contingent. Degrelle verraste zowel zijn collega's als de Duitsers door zijn wapenfeiten en bevond zich geregeld in de voorste linies. Hij werd gepromoveerd tot luitenant en onderscheiden met het IJzeren Kruis.

Tussendoor verlaat Degrelle even het front om te gaan ronselen voor zijn Legioen. Hij krijgt op 27 juni '42 de toestemming om te rekruteren bij de duizenden Franstalige krijgsgevangenen die al sinds mei 1940 gevangen zaten in Duitse kampen. Tegen het einde van van 1942 bleken slechts 140 krijgsgevangenen als 'vrijwilliger' voor het Legioen gemeld te hebben.