Verzet.org - De Nationaal-Socialistische Jeugd in Vlaanderen (NSJV), Dietsche Meisjesscharen en Blauwvoetvendels

Omstreeks 1928-1929 ontstond het AVNJ, het Algemeen Vlaams Nationaal Jeugdverbond. Het was in het interbellum een woelige periode en tijdens tussenverkiezingen, de zogenaamde Borms-verkiezing, werd de roep om amnestie voor collaborateurs van de Eerste Wereldoorlog alsmaar luider. Dr. August Borms, die op dat ogenblik reeds tien jaar in de cel zat wegens collaboratie met de Duitsers (het zgn. Activisme), en daarvoor ter dood veroordeeld werd, was kandidaat op de lijst van de Frontpartij (Het Vlaamsche Front) in Antwerpen. Dr. August Borms werd verkozen als volksvertegenwoordiger maar zal niet zetelen. Hij werd echter wel vrijgelaten uit de gevangenis.

Op 29 mei 1929 waren het opnieuw Algemeene Verkiezingen (Parlementsverkiezingen) en dat leidde opnieuw tot vele straatmanifestaties die dikwijls met veel straatgeweld gepaard gingen. In een poging om de straatagitatie die door verschillende Vlaamse militantengroepjes werd veroorzaakt, probeerde men door de oprichting van het AVNJ, controle te krijgen over de jongeren en deze in te schakelen bij de ordehandhaving tijdens betogingen, en tevens op te treden bij tegenbetogers. Het AVNJ werd opgericht met drie afdelingen: een zogenaamde 'Weerstandskas' die geld inzamelde voor de betaling van boetes en gerechtskosten die het gevolg waren van acties, het 'Vlaams Verweer' (de militie) en een Jeugdsecretariaat. Uit het Vlaams Verweer zal in 1930 de Vlaamse Militie ontstaan en haar leden rekruteren uit het AVNJ.

Het AVNJ stond onder de leiding van Hilaire Gravez. Uit documenten van 1932 'wezen en werking van het AVNJ' worden de doelstellingen van het AVNJ samengevat als "de vernietiging van het Belgische regime". Het AVNJ-kenteken is dan 'de gebalde, opgeheven vuist'. Het AVNJ-tijdschrift was 'Jong Nederland' waarin regelmatig artikelen verschenen waarin het nationaal-socialisme werd verheerlijkt dat volgens Hilaire Gravez 'in de beginfase democratisch was': "Wij hebben slechts één doel: het Dietse Rijk, sociaal-economisch geordend. Wij hebben slechts één bedoeling: de macht veroveren, met alle middelen die geschikt blijken en binnen ons bereik liggen. Wij willen de macht, geen postjes. Geheel de macht, geen aanzitten aan de schotel. Alléén de macht, geen compromissen."

Op 6 oktober 1931 richtten Joris Van Severen en Wies Moens samen met Juul de Clercq, het Verbond van Dietse Nationaal-Solidaristen op dat later wordt afgekort tot VERDINASO en op de de Landdag van 10 juli 1932 in Roeselare krijgt het publiek voor het eerst de Dietsche Militie te zien. AVNJ-leider Hilaire Gravez hoopte met zijn AVNJ de jeugd van het Dinaso weg te houden.

Twee jaar later, op 7 oktober 1933 richtte Staf de Clercq het Vlaams Nationaal Verbond (VNV) op, en daarin zetelen naast "Den Leider" zoals de Clercq zich laat noemen naar het voorbeeld van de Führer in Duitsland, ook nog Hendrik Elias, Reimond Tollenaere, Gerard Romsée en Ernest Van den Berghe. In de stichtingsproclamatie worden de versnipperde Vlaams-nationale organisaties en verenigingen opgeroepen om aan te sluiten bij het VNV.

Ook AVNJ-leider Hilaire Gravez werd aangezocht om met het AVNJ aan te sluiten om de Jeugdcentrale van het VNV te vormen. In de zomer van 1934 is de aansluiting formeel en de echtgenote van Hilaire Gravez, mevrouw Magda Gravez-Haegens, werd korte tijd later de leidster van de Vrouwencentrale van het VNV, de zogeheten VNVV. Magda Gravez, die in 1926 tot gemeenteraadslid van Aalst was verkozen, had reeds in 1915 een eigen Meisjesbond gesticht.

Om de toenemende groei en het succes van de vele paramilitaire geüniformeerde milities in te dijken stemt het parlement op 29 juli 1934 de Wet op de Private Milities. Het werd voortaan verboden om nog een uniform te dragen, met uitzondering voor het AVNJ en het VNV. Het AVNJ werd echter verplicht om zich voortaan als klassieke jeugdbeweging te gedragen. In overleg tussen AVNJ-leiding en het VNV wordt de militie Vlaams Verweer ontbonden. De versmelting tussen AVNJ en VNV is nagenoeg compleet wanneer in november 1934 Hilaire Gravez opgenomen wordt in de Hoofdraad van het VNV.

Hilaire Gravez blijft nog altijd een ietwat onafhankelijke koers varen tav het VNV en reorganiseerde zijn AVNJ in twee afdelingen: het Diets Knapenschap voor jongeren tussen 8 en 18 jaar en de zgn. Brigades voor jongeren van 18 tot 30 jaar, die in feite de geüniformeerde ordedienst vormde. Het AVNJ profiteerde van het feit dat de Wet op de Private Milities nogal soepel werd toegepast en geüniformeerde groepen werden gedoogd zolang ze maar geen wapens droegen.

In het begin van 1936 werd het AVNJ opnieuw gereorganiseerd en werden de Brigades aan Hilaire Gravez onttrokken en gingen een onafhankelijk onderdeel binnen het VNV uitmaken. De Brigades werden omgedoopt tot 'Grijze Brigade' en kwamen onder de leiding van Herman Van Ooteghem. Vanaf 1937 werd die omgedoopt naar 'Werfbrigade', het zgn 'keurkorps der propagandisten' en vanaf de bezetting 'Zwarte Brigade'. Het AVNJ werd gereduceerd tot een gewone jeugdbeweging en Gravez verloor zijn politieke macht binnen het VNV.

Eind 1937 begin 1938 komt het tot een openlijk conflict tussen AVNJ-leider Hilaire Gravez en Staf de Clercq. Gravez had zich in werkelijkheid nooit neergelegd dat 'zijn' AVNJ opgeslorpt werd door het VNV en smeedde plannen om het AVNJ opnieuw aan het VNV te ontrekken. Het verwijt van Staf de Clercq tav Gravez was groot vooral omwille van het feit dat de jeugdwerking slecht georganiseerd werd en maar weinig afdelingen kende. Wellicht veroorzaakt door de drukke activiteiten van Gravez die naast zijn huisartsenpraktijk ook nog senator voor het VNV was sinds 1936, tevens voorzitter van het Vlaams Geneesherenverbond en hoofdredacteur van Deltakamp was.

Op 27 maart 1938 werd het AVNJ formeel onttrokken aan Gravez en hij werd vervangen door Edgar Lehembre die zich voortaan 'Diets Jeugdleider' mocht noemen. Het AVNJ-tijdschrift werd omgedoopt tot 'Jong Dietsland' en kwam onder de hoofdredactie van Jan Seghers. De AVNJ-leden moesten een nieuwe eed van trouw afleggen: "Ik zweer trouw aan Dietsland, aan het VNV en aan de Leider"

Hilaire Gravez zal zich later tot een hevig tegenstander van het VNV ontpoppen en tijdens de bezetting bij de SS verzeilen. Uiteraard veroorzaakte het ontslag van Hilaire Gravez ook spanningen tussen de VNV-top en zijn echtgenote, Magda Gravez-Haegens, die aan het hoofd van de VNV Vrouwenwerking stond. Maar voorlopig bleef zij in functie.

De politieke macht van het VNV was intussen aanzienlijk toegenomen. Door de evolutie in het Derde Rijk schoof ook het VNV steeds verder en openlijker naar extreemrechts op. Algemeen werd het VNV omwille van haar pro-Duitse houding beschouwd als een fascistische partij en aanzien als de ideologische bondgenoot van Adolf Hitler en als de potentiële vijfde colonne beschouwd.

Wanneer op 10 mei 1940 Duitsland België binnenvalt, worden op last van de Belgische minister van justitie Paul-Emile Janson zwarte lijsten opgesteld van personen die ervan verdacht werden hulp te zullen verlenen aan de Duitse vijand. Honderden personen worden opgepakt onder wie ook Staf de Clercq maar die wordt de zelfde dag alweer vrijgelaten. Andere VNV'rs werden wel opgepakt en achter de tralies gezet en later naar Franse concentratiekampen gedeporteerd onder hen o.m. Reimond Tollenaere, Jan Timmermans, Bert Meuris, Ward Hermans, de top van het VNV-partijblad Volk en Staat zoals Antoon Mermans, Karel Peeters en oud-beheerder Hendrik Van Hoofstadt. De leider van de VNV-militie de Werfbrigade Herman Van Ooteghem ontsnapt op het nippertje aan arrestatie maar de AVNJ-leiders Edgar Lehembre, Walter Bouchery en Luc Desramault werden eveneens naar Frankrijk afgevoerd.

Kort nadat de Duitsers bezetten en het Militair Bestuur onder Eggert Reeder zich heeft geïnstalleerd, schaart Staf de Clercq zich openlijk achter de nazi's, en gaat het VNV openlijk antisemitische propaganda bedrijven en haar leden ophitsen om deel te nemen aan de razzia's tegen joden en andersdenkenden. Dat Staf de Clercq van plan was het VNV van in den beginne om te vormen tot de Vlaamse nationaal-socialistische eenheidspartij, waarbij hij de ideologie in al haar consequenties aanvaardde, blijkt uit het ontwerp dat tot stand kwam in de zomer van 1940, dat de titel meekreeg: "Programma der Nationaal-Socialistische Beweging voor Vlaanderen"