Verzet.org - De Nationaal-Socialistische Jeugd in Vlaanderen (NSJV), Dietsche Meisjesscharen en Blauwvoetvendels

In de zomer van 1940 start Staf de Clercq de werking van het AVNJ weer op. Vermits Edgar Lehembre op 10 mei 1940 werd weggevoerd naar Frankrijk en pas in augustus zal terugkeren, wordt Frans Dillen als waarnemend 'Diets Jeugdleider' aangesteld. Wanneer Lehembre terugkeert wordt Frans Dillen AVNJ-secretaris maar niet voor lang want in december 1940 neemt hij al ontslag en sluit zich aan bij de Vlaamse SS.

Na 10 mei 1940 wordt ook de leiding van de VNVV herschikt en wordt Magda Gravez-Haegens bedankt voor haar diensten en op 5 november 1940 opgevolgd door mevrouw Odile Maréchal-Van den Berghe. Magda Gravez-Haegens wijdt zich verder aan haar schepenambt te Aalst. In augustus 1941 zal ze terug opgevist worden door door DeVlag en komt er aan het hoofd te staan van de Vrouwenwerken van de DeVlag.

In het voorjaar wordt de druk om alle Vlaams-nationale partijen, milities en organisaties, en tevens ook de jeugdbewegingen, te laten fusioneren, snel door de Duitse bezetter opgevoerd. Het VNV slaagt erin om op 5 mei 1941 Rex-Vlaanderen en het Verdinaso op te slokken en heet vanaf dan Eenheidsbeweging-VNV, doch kreeg er onverwachts een geduchte concurrent bij: de DeVlag van Jef Van de Wiele, die kon rekenen op alle steun en middelen van de SS. Naast het Militaire Bestuur van Eggert Reeder, was ook de SS begonnen om haar invloed en macht in de bezette gebieden te doen gelden. Daartoe was ook al in november 1940 de Algemeene SS-Vlaanderen (Vlaamse SS) opgericht. Door deze fusie werden tegelijkertijd ook het Jong-Dinaso en de Rex-Jeugd in Vlaanderen opgeslorpt door het AVNJ.

Om de jeugdbewegingen in Vlaanderen onder de hoede van het Duitse Rijk te brengen, wordt in opdracht van de Reichsjugendführung in februari 1941 Oberbannführer van de Hitlerjugend Rudolf Hemesath naar België gezonden. De leiders van de verschillende Vlaamse jeugdbewegingen worden verplicht om te onderhandelen tot fusionering.

Op 8 juli 1941 kwam het tot een akkoord en werd de NSJV opgericht. Volgende bestaande organisaties traden toe: het Algemeen Vlaams Nationaal Jeugdverbond (AVNJ) onder leiding van Edgar Lehembre, de Vlaamse Jeugd met Alfons Wachtelaer en Jet Jorssen, de Dietse Meisjesscharen (DMS) met Jetje Claessens, de Vlaamse Jeugd Meisjes, de Vlaamse Jeugdherbergcentrale onder leiding van Dis Verstraete en het Vlaams Instituut voor Volksdans en Volksmuziek (VIVO) onder leiding van Edgar Wauters en Eugène Verstraete.

Echter de NSJV kon maar een kleine minderheid van de georganiseerde jeugd rond zich verzamelen. Grote jeugdgroepen zoals het Vlaams Verbond van Katholieke Scouts (VVKS) van verbondscommissaris Maurits Van Haegendoren traden niet toe. Uit het akkoord dat op 13 juli 1941 in Volk en Staat verscheen: "Het NSJV beschouwt het als vanzelfsprekend dat het aangewezen is deel uit te maken van die nationaal-socialistische beweging, welke Vlaanderen voor het nationaal-socialisme zal veroveren. Daaruit vloeit voort dat, ook al treedt het NSJV vooralsnog op als een zelfstandige organisatie, zij met het oog op het gemeenschappelijk doel, in volledige overeenstemming met de eenheidsorganisatie, het VNV, zal arbeiden."

Het akkoord was duidelijk op een slappe koord gemaakt en al van bij het begin tot controverses leiden. Zowel DeVlag als VNV claimden hun aanspraak op de NSJV en het VNV zal uiteindelijk het pleit verliezen ten gunste van DeVlag. Ook binnen het NSJV groeide de ontevredenheid tussen de verschillende strekkingen met aan de ene kant de Groot-Nederlandse of Dietse strekking en aan de andere kant de Groot-Duitse gezinden.

Vanaf half juli 1941 tot december 1943 verschijnt het vernieuwde tijdschrift van het NSJV 'De Jonge Nationaalsocialist' onder de hoofdredactie van Leo Poppe en dat twee keer per maand verschijnt. Voor de vrouwen verschijnt vanaf juli 1941 het tijdschrift Vrouw en Volk.

Financiele kosten van het NSJV zoals verplaatsingsvergoedingen, uitrusting en salarissen worden betaald door de Hitlerjugend in Duitsland en ook het VNV pompte veel geld in het NSJV. Elke NSJV'r moest maandelijks één frank contributie betalen. Eggert Reeder schatte het aantal NSJV-leden tijdens de jaarwisseling van 1942-43 op ongeveer 13.000 leden. Vanaf 18 oktober 1941 beschikt het NSJV over een eigen hoofdkwartier, Jongerenkwartier genoemd, aan de Koninklijkestraat te Brussel.

Al van in de lente 1942 werkt het NSJV samen met verschillende Duitse organisaties zoals Kinderlandverschickung en Erweiterte Kinderlandverschickung. Via de eerste organisatie konden groepen kinderen voor een kort verblijf in Duitsland verblijven en de tweede organisatie voor langere duur (max. 6 maanden). Doel was o.m. om de ideologie van het nationaal-socialisme in samenwerking met nazi-Duitsland te bevorderen bij de jongeren. Tevens werkt het NSJV samen met de Germaanse Landdienst die er voor zorgt dat Vlaamse jongeren kunnen gaan werken op boerderijen in Duitsland.

Ook wordt er in eigen rangen gewerfd voor de zogenaamde Wehrsportkampen van de Hitlerjugend. Wanneer het VNV begint te werven voor het Vlaams Legioen begint ook de NSJV de jongeren voor te bereiden op dienstneming maar dat ook bij andere Duitse legeronderdelen zoals de Luftwaffe en de Duitse Marine. Zo werd in het begin van 1942 het Nationaalsocialistisch Jongvliegerkorps opgericht en eind 1942 de Dietse Marine Jeugd. Halverwege 1942 wordt ook een akkoord gesloten met de VAVV, de Vrijwillige Arbeidsdienst voor Vlaanderen onder leiding van René Van Thillo, zodat vele Vlaamse jongeren via de NSJV werk konden vinden in de bezette gebieden.

Halverwege 1942 tijdens de zgn. Putsch van Vilvoorde, kreeg Edgar Lehembre in juni 1942 openlijk af te rekenen met kritiek op zijn beleid tussen enerzijds de aanhangers van het Groot-Dietse Rijk en anderzijds de aanhangers van de annexatie van Vlaanderen bij het Germaanse Rijk. Maar de druk die mede door de concurrentie van de DeVlag, die maar al te graag het VNV wilde uitrangeren om alzo de enige politieke formatie van Vlaanderen te worden, woog door op de besluitvorming en de putschisten sloten de leiders van de contestatie uit het VNV.

De rust was echter niet geweken en Edgar Lehembre had alle moeite van de wereld om de Grootnederlanders in en buiten het NSJV te controleren die liefst zo gauw mogelijk het NSJV wilden losweken van het VNV, dat zich elke dag dieper compromitteerde door de collaboratie met de Duitse bezetter.

Na het overlijden van Staf de Clercq in oktober 1942 verergerde de toestand zienderogen. Begin 1943 vraagt Eggert Reeder, de chef van het Duitse Militaire Bestuur, aan Henrik Elias, de opvolger van Staf de Clercq, om uit te kijken naar een vervanger voor Edgar Lehembre. De bedoeling van het Militair Bestuur was duidelijk: het NSJV moest losgeweekt worden van het politiek labiele VNV.

Elias doorzag het manoeuvre en weigerde aanvankelijk om Lehembre te vervangen. Verschillende VNV'rs hadden al afgehaakt door de verregaande toegevingen van het VNV, onder hen ook Frans Daels, VNV-gouwleider en voorzitter van het IJzerbedevaartcomité.

Het dispuut tussen het VNV en het Militair Bestuur steeg tijdens de zomer van 1943 ten top wat leidde dat Elias de facto de werving voor het Vlaams Legioen door het VNV stillegde. In feite hadden de Duitsers reeds voordien het Vlaams Legioen ontbonden en de manschappen samengevoegd tot een nieuwe Waffen-SS divisie Sturmbrigade Langemarck.

Dat had ook effect op de jeugdwerking. Sinds juni 1943 had Lehembre elke samenwerking met de Duitse jeugdorganisaties opgezegd en hij had dit persoonlijk gemeld aan de Hitlerjugend. Dit veroorzaakte opnieuw spanningen in de VNV-top. Omwille van zijn weinig tactisch wijze om te breken met de Hitlerjugend neemt Henrik Elias verder afstand van Lehembre. Enkele maanden later, op 20 november 1943, wordt Edgar Lehembre tot ontslag gedwongen zogenaamd om 'gezondheidsredenen' als leider van het NSJV.