Protest en einde(?) van het euthanasie programma

In de eerste maanden van 1941 bereikte de problemen met de Kerk in het Derde Rijk een climax. De verhalen over de moorden in de psychiatrische instellingen die zich het afgelopen jaar als een lopend vuurtje hadden verspreid onder de bevolking, zorgden voor toenemende onrust.

Steeds meer jonge soldaten die zwaargewond of getraumatiseerd door de oorlog waren teruggekeerd van het front, kwamen terecht in ziekenhuizen, sanatoria of psychiatrische inrichtingen. Het doden van "mensonwaardig leven" kreeg zo een nog onheilspellender klank dan voorheen, als iets dat iedereen kon overkomen.

In de zomer van 1941 kwam er een ernstige protestbeweging op gang tegen het "euthanasieprogramma". Van de geheimhouding die op het programma bleef niet veel meer over. Vele getuigen hadden gezien hoe patiënten uit grijze bussen werden geladen en de instellingen werden binnengebracht, waarvan de crematoriumschoorsteen voortdurend zwarte rook en ondraaglijke stank verspreidde.

De SS was al maanden her en der begonnen met het ontruimen van kloosters waar vele geesteszieken werden verpleegd, en dat was niet onopgemerkt voorbijgegaan.Op 7 juli 1941 werd in de katholieke kerken een eerste herderlijke brief van de bisschoppen voorgelezen en op 3 augustus hield de bisschop van Münster, Clemens Graf von Galen, een donderpreek om deze illegale praktijken van het nazi-regime aan de kaak te stellen:

"Het aan zekerheid grenzende vermoeden bestaat dat talloze sterfgevallen onder geesteszieken geen natuurlijke oorzaak hebben, maar welbewust zijn veroorzaakt op basis van de doctrine volgens welke zogeheten "mensonwaardig leven" mag worden beëindigd. Dat wil zeggen dat onschuldige mensen mogen worden gedood wanneer hun leven niet langer waardevol wordt geacht voor de natie en de staat.".

Duizenden kopieën van de donderpreek van Von Galen werden door het hele land verspreid, en het euthanasieprogramma was niet langer geheim. Op 24 augustus 1941 beval Hitler het einde van het euthanasieprogramma.

Het is moeilijk in te schatten hoeveel mensen er uiteindelijk werden geëuthanaseert. In januari 1941 had Bouhler nog tegen Dr. Goebbels opgeschept dat er al 40.000 waren omgebracht en dat er nog zestigduizend zouden volgen. Andere cijfers spreken dan weer over 60 000 vermoorde kinderen en 80 000 vermoorde volwassenen.