Verzet.org - De Einsatzgruppen en de Wilde Holocaust. Deel 2

Babi Yar is de naam van een ravijn dat gelegen is juist buiten Kiev, de hoofdstad van Oekraïne. In de tijd dat deze dramatische gebeurtenissen plaatsvonden maakte Kiev nog een deel uit van de USSR. In de vroege uren van 22 juni 1941 was het Duitse leger over de gehele lengte van de oostelijke grens met de USSR het land stormenderhand binnengetrokken. Operatie Barbarossa was van start gegaan. Het zou het conflict worden waar het aantal gesneuvelden, gewonden, feiten van baarbaarsheid, menselijk lijden, zowel aan militaire als aan de menselijke zijde, en dat op een schaal vergeleken met alle internationale conflicten van voorheen, het meest waarschijnlijk haar gelijke niet kent in de geschiedenis van de mensheid.

Op 19 september 1941 werd Kiev ingenomen door het Duitse leger. De Sovjet veiligheidsdiensten gaven de voorkeur -eerder nog dan op tijd tot de evacuatie van de stad over te gaan- aan het plaatsen van bommen met een tijdsmechanisme die moesten afgaan tussen 24 en 28 september. De gebouwen waar deze tijdbommen waren geplaatst waren militaire administratiegebouwen en het aantal te verwachten slachtoffers was reeds ingecalculeerd.

Zodra de nazi's de stad binnentrokken begonnen ze meteen te plunderen. Daarna betrokken de nazi's verscheidene gebouwen in Kreshchatikstraat, zich niet bewust van het feit dat er tijdbommen waren verborgen. Op 24 september, vijf dagen nadat de Duitsers Kiev hadden veroverd, ontplofte omstreeks 4 uur in de namiddag de eerste bom in het Duitse hoofdkwartier. De Duitsers waren volkomen uit hun lood geslagen. Verschillende dagen na elkaar volgde de ene explosie na de andere in de Kreshchatikstraat waar de nazi's hun intrek hadden genomen. Vele Duitsers en ook burgers werden gedood of gewond.

Na de oorlog, bleek dat het een groep leden van de Sovjet geheime dienst de NKVD was geweest die door de Sovjets waren achtergelaten om weerstand te bieden aan de Duitse veroveraars. Maar tijdens de oorlog beslisten de Duitsers dat dit wel het werk moest zijn geweest van de joden, en besloten tot zware vergeldingsacties tegen de joodse bevolking van Kiev.

Kort nadien organizeerde de militaire gouverneur van Kiev een vergadering waar onder meer de Hogere SS en de chef van de politie SS-Obergruppenführer Friedrich Jeckeln aanwezig was, alsook de commandant van Einsatzgruppe C, SS-Brigadeführer Dr. Otto Rasch, evenals SS-Standartenführer Paul Blobel die tussen 1 jun. 1941 en 13 jan. 1942 de commandant van het Einsatzkommando 4a was, een onderdeel van Einsatzgruppe C. Tijdens die besloten vergadering werd beslist tot de eliminatie van de joodse gemeenschap van Kiev.

Op 28 september brachten de nazi's de volgende Verordnung (bevelschrift) uit: Alle joden die wonen in en rondom de hoofdstad Kiev moeten zich op maandag 29 september 1941 om 8 uur 's morgens melden op de hoek van de Melnikovskystraat en Dokhturovstraat (dichtbij het kerkhof). Zij moeten hun documenten bij zich hebben, geld, waardevolle zaken alsook warme kledij, ondergoed enz. Elke jood die geen gevolg geeft aan dit bevel en elders wordt opgemerkt zal worden doodgeschoten. Elke burger die de woningen van geëvacueerde joden wil binnengaan en zijn eigendommen wil stelen, zal worden doodgeschoten.

De Duitsers dachten dat er maar hooguit zes- tot zevenduizend joden op dit bevel zouden reageren. Echter, de meeste mensen van de stad, inbegrepen de joden, meenden dat het hier om deportatie ging. Zij zaten er kompleet naast. Op de ochtend van 29 september verzamelden zich tienduizenden joden op de aangeven locatie. Sommigen waaren al erg vroeg aangekomen om zichzelf van een zitplaats te verzekeren in de trein. Een grote menigte vormde zich. Elke persoon omringd door zijn familie en bezittingen. Schreeuwend kinderen. Zij konden niet eens zien wat er vooraan gebeurde. De meesten wachten urenlang in de menigte - die zich traag voortbewoog in wat zij dachten in de richting van de trein was.

Wanneer ze veel later doorheen de ingang van de joodse begraafplaats traden, bereikten ze eindelijk de kop van de menigte. Hier moesten ze hun bagage achterlaten. Sommigen in de massa mensen vroegen zich luidop af hoe ze weer ooit aan hun bezittingen konden komen; anderen opperden dat hun bagage hen wel achterna zou reizen met een bestelwagen.

De Duitsers telden slechts een beperkt aantal mensen uit en maande hen verder te trekken. In de verte klonk aanhoudend het geratel van automatische machinegeweren. Voor zij die zich stilaan realiseerden wat er wat er stond te gebeuren was het dan al te laat. De Duitsers hadden een baricade opgezet waar zij de identiteitspapieren van iedereen controleerden die terug wilden gaan. Als de bewuste persoon een jood bleek werd hij gedwongen om te blijven.

Aan de kop van de lijn werden de slachtoffers in groepen van tien naar een corridor geleid die slechts een paar meter breed was en gevormd werd door een haag van soldaten aan elke kant. De soldaten sloegen met lange stokken en joegen aldus de joden naar hun eindbestemming. Hier was het niet langer meer de vraag om te ontwijken of weg te vluchten. Het regende harde klappen en slagen op hun hoofden, armen en schouders en de arme slachtoffers die korte tijd later dropen van het bloed snelden en kropen hun einde tegemoet.

De soldaten bleven maar roepen: "Schnell, schnell!" en vermaakten zich kostelijk als waren zij naar een circusacte aan het kijken. Ze wisten steeds beter de zwakkere plekken in het lichaam te raken zoals de ribben, de maag en in de liesstreek. Roepend en huilend renden de joden de corridor met soldaten uit en kwamen toen uit op een open plek helemaal begroeid met gras. Hier werden ze gecommandeerd om zich uit te kleden. Zij die te lang aarzelden om zich te ontkleden werden hen met geweld de kleren van het lichaam gerukt en werden door de Duitsers, die zichtbaar teveel gedronken hadden, geschopt en gestampt met stokken en golfclubs in een roes van sadistische razernij.

In kleine groepjes van tien, werden de joden tot op de rand van de ravijn van Babi Yar gebracht. Eens doodgeschoten vielen ze naar beneden diep het ravijn in. Eén van de weinige overlevenden van de massacre herinnerde zich nog dat zij naar beneden keek en haar hoofd leek te drijven, zij leek omhoog te worden gestuwd. Beneden haar was een zee van lichamen helemaal bedekt onder het bloed.

Telkens dat er een tiental joden op een rij stonden richtten de nazi's hun machinegeweer en maaiden het rijtje neer en tuimelden de slachtoffers het ravijn in. Dan werd het volgde groepje van tien aan de rand opgesteld en neergemaaid en dat ging zo eindeloos door tot het donker werd. Na twee dagen eindeloos moorden wist het Einsatzgruppe Operational Situation Rapport nr. 101 te melden dat er 33.771 joden werden gedood in Babi Yar op 29 en 30 september 1941. Maar dit was helaas nog niet het einde van de massamoorden in Babi Yar!

Babi Yar werd de opeenvolgende maanden het toneel van voortdurende executies. Joden van andere delen van Oekraïne werden naar het ravijn gevoerd om er te worden terechtgesteld. Onder hen oook Roma en Sinti zigeuners en krijgsgevangen Sovjetsoldaten. Ook psychiatrische patienten van ziekenhuizen uit Kiev en de omgeving werden eerst vergast en dan in het ravijn gedumpt. Volgens schattingen van de Sovjet-autoriteiten moeten er ongeveer 100.000 lichamen bedolven zijn in het ravijn van Babi Yar.

Begin juli 1943 werd aan het SS-personeel het bevel gegeven om alle sporen van de massamoord uit te wissen. Om dat doel te bereiken werden de lijken terug opgegraven en verbrand. De taak om de lichamen op te graven, het verplaatsen en het verbranden van de halfvergane lijken werd uitgevoerd door dwangarbeiders van het nabij gelegen concentratiekamp van KZ Syretsk. Honderd van deze dwangarbeiders waren joden. Geholpen door machines en bulldozers was deze 'klus' na zes weken geklaard. Geen spoor was achtergebleven. Uitgezonderd de vijftien gevangenen die wisten wat er zich had afgespeeld en konden wegvluchten uit het kamp, werden alle gevangenen van het concentratiekamp die dit macabere werk hadden uitgevoerd allemaal geëxecuteerd door de SS.

Alhoewel deze methode van het elimineren van joden in de door de Duitse bezette gebieden zowat overal werd toegepast, en op grote schaal eindeloos herhaald werd door de Einsatzgruppen, staat de vernietiging van de joden van Kiev in Babi Yar symbool voor de methoden en -voor mensen onbegrijpelijke- barbaarsheid in dit stadium van de Eindoplossing van de joodse kwestie in Europa. Uiteindelijk werd Kiev door het Sovjetrussische leger bevrijd op 9 november 1943.