Höss terug naar Auschwitz om de Hongaarse joden te vernietigen

Miklos Horthy (1868-1957) Tot in het voorjaar van 1944 was Hongarije onder het regentschap van Miklos Horthy, een trouwe bondgenoot van het Derde Rijk. Het Hongaarse leger had een zevental divisies aan het Oostfront ingezet. Maar naarmate het fortuin zich tegen de nazi's keerde en het Sovjetleger de Hongaarse grenzen naderden, knoopte Horthy onderhandelingen aan met de Russen. Dit was zeer tegen de zin in van Hitler die op 19 maart 1944 Hongarije binnenviel en in Boedapest een marionettenkabinet installeerde geleid door Sztojay, die pro-Duits was.

Tot dan waren de Hongaarse joden ontsnapt aan de Holocaust omdat Horthy en zijn regering zich tegen de deportatie verzetten. Maar dat zou spoedig veranderen. De nieuwe regeringsleider Sztojay, accepteerde de Duitse verzoeken en begon de joden samen te drijven in getto's en transitkampen in afwachting van hun deportatie naar Auschwitz-Birkenau. De eerste twee transporten verlieten op 29 april 1944 Kistarcsa (1.800 joden) en op 30 april 1944 Topolya (2.000 joden). Maar het grote 'werk' moest nog beginnen.

In Hongarije leven op dat ogenblik binna een miljoen joden, en voor die grootscheepse 'taak' moest een man met grote organisatorische ervaring worden belast. In de zomer van 1944 wordt Rudolf Höss onverwacht opnieuw naar Auschwitz gezonden belast met een nieuwe taak: de uitroeiing van de Hongaarse joden organisatorisch mogelijk te maken. De operatie krijgt de naam "Aktion Höss" mee.

Höss weet van aanpakken en bereid het kamp grondig voor. De crematoria worden zorgvuldig vernieuwd, de ovens worden bedekt met vuurvaste stenen in klei en de schouwen versterkt met ijzeren ringen. Achter de crematoria worden diepe putten uitgegraven en het aantal leden van het "Sonderkommando" en van de kuisploegen worden drastisch opgedreven. Toch zal het niet voldoende blijken om de massa mensen en goederen die korte tijd later in het kamp toestromen 'ordentelijk' op te vangen.

Na een onderbreking van twee weken begint op 15 mei 1944 de belangrijkste fase van Aktion Höss en worden de Hongaarse joden massaal naar het kamp gedeporteerd. Vanaf half mei vertrekken er elke dag 12.000 naar het vernietigingskamp van Auschwitz om rechtstreeks in de gaskamers te worden vermoord. Op nauwelijks 56 dagen tijd, tot 9 juli 1944, werden 437 402 joden vanuit Hongarije naar Auschwitz getransporteerd waarvan 365.000 onmiddellijk de gaskamers werden ingejaagd.

 

Onder druk van een aantal neutrale landen en het Vaticaan, laat "Reichsverweser" Horthy andermaal de deportaties verbieden. Duitsland wil op dat ogenblik geen conflict meer riskeren met Hongarije en de deportaties worden opgeschort. Desondanks worden er in augustus 1944 toch nog enkele honderden Hongaarse joden, die opgesloten zaten in een kamp voor politieke gevangenen in Kistarcsa, naar Auschwitz gedeporteerd en vermoord.

De gemiddelde reistijd voor de Hongaarse joden duurde minstens vier dagen. De veewagons waar ze in werden vervoerd waren altijd overvol, de mensen kregen geen zuurstof meer en geen eten of drinken tijdens de reis. Vele kwamen om tijdens het transport van de dorst. Vooral kleine kinderen, oude en zieke mensen stierven al tijdens deze onmenselijke transport condities.

Door het groot aantal transporten en de enorme toevloed van mensen, zagen de SS-mannen zich genoodzaakt om vele mensen uit te selecteren om hen pas later naar de gaskamers te sturen. Toch bleek het aantal vergaste mensen zo hoog te zijn dat de crematoria deze enorme aantallen lijken niet meer konden verwerken. Daarom werden door het 'Sonderkommando' de lijken opgestapeld op brandstapels en in putten verbrand (zie foto hiernaast). Om het verbrandingsproces te bespoedigen werden geulen gegraven naast de brandstapels waarin het vet droop van de lichamen die verbranden. Het vet werd dan gebruikt om over de lichamen te gieten waardoor ze gemakkelijker vuur vatten. Sadisten onder de SS-mannen vermaakten zich door kinderen en oude vrouwen levend in het kokende vet te gooien of in de brandende vuurhaarden.

De nabestaanden van de gedeporteerden die waren achtergebleven en zich zorgen maakten om zoveel verdwijningen, werden gerust gesteld door de postkaarten die gedeporteerden naar hun familieleden moesten schrijven waarop stond: "Alles gaat goed met me". Het afzender adres was pure fictie: Werkkamp in Waldsee. Het bestond natuurlijk alleen in de fantasie van de kamp-Gestapo. Zelfs de mensen die na aankomst onmiddellijk naar de gaskamers werden gedreven, ontvingen zulke kaarten in de kleedkamers van de crematoria, met het bevel hun achtergebleven familie in Hongarije aan te schrijven.

Soms lijkt het even of Höss gewetenswroeging krijgt, althans in zijn 'Mémoires' heeft hij toch dingen neergeschreven die zijn apathie en onverschilligheid voor menselijk lijden even leken te doorbreken: "Een vrouw kwam naar me toe en toen ze mij voorbij liep wees ze naar haar 4 kinderen waarvan de grootsten de kleinsten probeerden rechtop te houden op de ruwe ondergrond en ze fluisterde me toe: 'Hoe kan jij het opbrengen om zo'n mooie schattige kinderen om te brengen. Heb jij dan helemaal geen hart?"

Even verder schrijft Höss: "Ik heb opgemerkt dat de vrouwen die raadden of wisten wat er hen te wachten stond, toch nog de moed opbrachten om grapjes te maken met hun kinderen om hen wat op te beuren, ondanks de zichtbare doodsangst die in hun eigen ogen stond."

 En ook dit: "Een oude man die mij voorbij liep, siste me toe: 'Duitsland zal een zware prijs betalen voor deze massamoord op de joden.' Zijn ogen gloeiden vol haat toen hij dit zei. Hoedanook, hij wandelde rustig de gaskamer in, zonder zich verder te bekommeren om het lot van de anderen."

SS-Obersturmbannführer Rudolf Höss had zich meer dan behoorlijk van deze zware opdracht gekwijt. Berlijn was hoogst tevreden. Als erkenning van zijn uitmuntende staat van dienst voor het Derde Rijk, ontvangt hij na zijn laatste 'klus' in Auschwitz-Birkenau verschillende eretekens waaronder het Oorlogskruis Klasse I en II.