Heinrich Himmler werd geboren op 7 oktober 1900 in München. Niets liet vermoeden dat deze man enkele jaren later de meest gevreesde man van het Derde Rijk zou worden. Al tijdens zijn jeugd was Himmler veel ziek en zal hij de rest van zijn leven met een zwakke gezondheid blijven kampen. Vooral maagproblemen blijven hem tot het einde van zijn leven tarten waarvoor hij zelfs een speciale arts, Dr. Felix Kersten, in dienst had. Ook was hij sterk bijziende.

De latere Reichsführer van de SS, die van zijn SS'rs eiste dat hun "Ariernachweiss", het bewijs dat hun voorouders Ariërs waren, tot 1750 terugging, was zelf nooit in staat aan te tonen dat zijn afstamming van moederszijde onberispelijk was. Majoor Bergmann, zijn privé-sibbekundige, zou namelijk, na langdurige en moeizame navorsingen geconstateerd hebben dat uitgerekend Himmlers moeder van Mongoolse afkomst was(!)

Hij was op school een vlijtige student met de hoogste cijfers voor geschiedenis, oude talen en godsdienst. Hij begon een studie Landbouwkunde aan de Technische Hogeschool in München en studeerde daar op 1 augustus 1922 af. Als landbouwkundig ingenieur werd Himmler even later verkoper van meststoffen bij Stickstoff-Land GmbH in Schleißheim.

In de zomer van 1923 wordt Himmler lid van de NSDAP, de partij waarvan Hitler inmiddels het boegbeeld was geworden. De SA (Sturmabteilungen), opgericht op 3 augustus 1921, was een partijmilitie van de NSDAP van Hitler, die tot doel had de politieke acties van de NSDAP kracht bij te zetten en de leden te beschermen tegen politieke tegenstanders. De SA kreeg, onder leiding van de ex-luchtmachtofficier Hermann Göring, steeds meer het karakter van een militaire organisatie.

Op 9 november 1923 neemt Himmler deel aan de militaire staatsgreep door Hitler, maar die staatsgreep gaat volledig de mist in en Hitler belandt achter de tralies en de NSDAP wordt verboden. Hitler werd veroordeeld tot 5 jaar gevangenschap, maar hij komt vervroegd op 20 december 1924 weer vrij. Eind februari 1925 worden de NSDAP en de SA heropgericht. Volgens de nieuwe inzichten van Hitler zou de de SA zich uitsluitend bezig gaan houden met 'Saalschutz und Propaganda'. Ernst Röhm werd de nieuwe leider van de SA.

Himmler is in deze periode ook lid geworden van de Bund Artam (Artamanen Stichting). De occultist Guido von List (1848-1919) zag zichzelf als magiër der Armanen, die volgens hem de geestelijke leiders en priesters van de Ariërs zijn geweest. List hield er een racistisch en antisemitisch wereldbeeld op na en hij zag joden als vijandelijke samenzweerders die bestreden moesten worden. Als symbool van het nieuwe, raszuivere rijk bedacht hij de dubbele Sieg-rune, in WOII het teken van de SS. List stichtte in 1911 de Hohen Armanenorde. Zijn volgeling Lanz von Liebenfels richtte in 1905 het Guido-von-List-Gesellschaft op dat zich ontwikkelde tot een centrum van antisemitisme. Andere List-aanhangers stichtten de Hammerbund en de Germanen-orde en ook de Bund Artam ontwikkelde zich uit de deze strekking van von List.

De Bund Artam werd omstreeks 1924 opgericht en telde ongeveer 2.000 leden. Het woord 'Artamanen' was een samentrekking van het hoog-duitse 'art' (Ackerbau=akkerbouw) en 'manen' (Männer=mannen). De Artamanen bezinnen zich over het Bloed & Bodem principe, zij propageren de arbeidsdienst in de landbouw en de verdrijving van 'volksvreemden', en ijveren voor een nederzettingspolitiek en kolonisatie naar het oosten toe dat zich bevond op het Poolse grondgebied.

In deze uitgesproken racistische organisatie zijn naast Himmler, die zich spoedig tot één van de leiders ontpopt, ook Reichsbauernführer Richard Walther Darré en de latere kampcommandant van Auschwitz-Birkenau Rudolf Höss en zijn echtgenote actieve leden. In feite worden de kiemen voor de SS-staat gelegd in de Bund Artam, en tegen 1933 zal die volledig zijn opgegaan in de NSDAP en de SS.

Himmler is inmiddels opnieuw actief in de NSDAP en in 1926 opgeklommen tot plaatsvervangend gouwleider van Neder-Beieren. Ondertussen had Hitler in de schoot van de SA op 9 november 1925 een nieuwe lijfwacht opgericht: de SS (Schutzstaffel) onder leiding van Julius Schreck. De SS had toen als belangrijkste taken: de bescherming van de Führer van de partij en de bewaking van vergaderingen.

Tussen 1926 en 1929 is hij plaatsvervangend Rijkspropagandaleider en in 1927 wordt hij plaatsvervangend SS-Reichsführer. Himmler had ondertussen ook de vrouw van zijn leven leren kennen, de acht jaar oudere Margaretha. Nadat zij van hem zwanger werd huwden zij op 3 juli 1928. Met de bruidsschat kochten zij een kippenboerderij in Waltrudering. Spoedig werd hun dochter en enig kind Gudrun geboren (nà de oorlog veranderde Gudrun haar familienaam in Gudrun Burwitz.)

Op 6 januari 1929 plaatste Hitler de SS onder bevel van Heinrich Himmler. De nieuwe Reichsführer erfde een kleine groep Hitlergetrouwen, die op dat ogenblik een paar honderd leden telde. Tegen het einde van dat jaar waren er al 1000 leden, en tegen juni 1934 telde de SS ruim 50.000 SS-mannen. Sinds geruime tijd opperde Himmler het idee van een eigen veiligheidsdienst en in juni 1931 trekt hij daarvoor Reinhard Heydrich aan. Heydrich richt in augustus de SD (Sicherheitsdienst) op die snel evolueerde naar een volledig zelfstandige instelling onder leiding van de Reichsführer-SS.

De Schutzstaffel (SS) was in werkelijkheid een complexe politieke en militaire organisatie bestaande uit 3 verschillende takken, alle drie verwant maar onderling uniek. De Algemeine-SS was de hoofdtak van deze complexe organisatie en hield zich voornamelijk bezig met het politieke en het administratieve. Naast de "Algemeine SS" ontstonden allerlei substructuren zoals de geheime staatspolitie (Gestapo), de SS-Totenkopf-Verbande die met de bewaking van de concentratiekampen werd belast, en de militaire tak, de Verfügungstruppe, die later na de campagne in Frankrijk Waffen-SS werd genoemd. Om een te grote decentralisatie tegen te gaan liet Himmler alle afdelingen van SS en Polizei samenvallen onder het gezag van de Höhere SS-und Polizeiführer Hans Albin Rauter.

Spoedig zou de eerst grote test komen voor Himmler en zijn SS: de confrontatie met de SA van Ernst Röhm. De inzichten van Ernst Röhm, leider van de SA, waren niet in overeenstemming met die van Hitler. Röhm legde zijn functie neer maar keerde op 5 januari 1931 weer terug bij de SA, als 'Chef des Stabes' onder de 'Oberste SA-Führer' Hitler, die op 30 januari 1933 door president Von Hindenburg benoemd werd tot kanselier van Duitsland. De SA bereikte op dat moment het toppunt van haar macht. Het lag nog steeds in de bedoeling van Röhm om de SA te laten groeien tot een zelfstandig 'Wehrverband' onder zijn leiding. Dat baarde de Reichswehr grote zorgen.

Tijdens de zogenaamde 'Nacht der Lange Messen' -ook wel 'Röhmputsch' genoemd- in juni 1934 bewees Heinrich Himmler de waarde van de SS voor Hitler door belangrijke kopstukken van de SA, die voor de Führer en de Wehrmacht te gevaarlijk waren geworden, uit de weg te ruimen. Meer dan duizend tegenstanders, waaronder Röhm, werden vermoord. De SA verloor zijn leiders en zijn invloed.

Reichsführer SS Heinrich Himmler wordt van dan af, nà Adolf Hitler, de belangrijkste en meest gevreesde leider van het Derde Rijk en de Führerstaat werd een feit. Op de foto hiernaast op de Partijdag van Neurenberg in september 1934 (een beeld uit de documentaire Triumph des Willes van Leni Riefenstahl), zie je de ware krachtsverhoudingen op dat ogenblik. Naast Adolf Hitler staat aan zijn rechterhand Heinrich Himmler, en aan zijn linkerkant Viktor Lutze, de nieuwe leider van de SA nadat Röhm vermoord werd. In werkelijkheid had de SA, dat onder Röhm een leger naast de Reichswehr (het geregelde leger) was geworden, afgedaan en had de SS van Himmler en later zijn Waffen-SS de gewapende militaire controle overgenomen.