Ernst Röhm wil de grootste worden

De SA bereikte op dit ogenblik het toppunt van haar macht. Na de machtsovername door de nationaal-socialisten wordt Ernst Röhm Rijksminister zonder portefeuille en Staatsminister van Beieren.

Röhms voortdurende bemoeienissen, zijn SA telt inmiddels ongeveer 3 miljoen leden, verhogen de rivaliteit met de Reichswehr en stuit op een groeiende tegenstand binnen de NSDAP. In het bijzonder Heinrich Himmler ziet in de SA een gevaarlijke rivaal voor zijn concurrerende Schutzstaffeln (SS) en samen met de Reichswehr dringen zij bij Hitler aan om in te grijpen in de top van de SA.

Op 27 februari 1933 brandt de Reichstag (het Duitse parlement) volledig af en de schuld daarvoor wordt gelegd bij de jonge Nederlandse communist Marinus van der Lubbe, die volledige bekentenissen aflegt en beweert alleen te hebben gehandeld. Algemeen wordt thans aangenomen dat de SA achter die brand zat, en daarbij wordt vooral het aandeel van SA-Gruppenführer Karl Ernst genoemd.

Vervuld van de macht droomde Röhm hardop van de belangrijkste rol die hem moest toebedeeld worden in het Derde Rijk. Röhm wilde dat de SA (de SS was daar vanzelfsprekend inbegrepen vermits die deel uitmaakte van de SA) zou worden samengesmolten met de Reichswehr, gebaseerd op de principes van de SA.

Maar de beloning voor zijn trouw jegens de Führer blijft uit en Röhm begint te morren en steeds dreigender taal te uiten: "Hitler heeft niets tegen de groei van de SA. Integendeel, hij wenst ons te gebruiken, als pressiemiddel ten opzichte van de Reichswehr en voor grote ondernemingen hier en buiten de grenzen. Maar als hij denkt, dat hij mij voor zijn eigen doeleinden en voor altijd kan uitbuiten, om mij dan op een goede dag bij het oud vuil te gooien, dan heeft hij het mis. De SA kan ook een instrument zijn om Hitler zelf te controleren."

Behalve de dreigende rebellie van Röhm's SA ten aanzien van de Reichswehr, was daarnaast ook nog de SS van Heinrich Himmler, die, via zijn spionnen, zeer goed op de hoogte gehouden werd van het wedervaren en de uitspraken van zijn oude strijdmakker. Tegen juni 1934 telde de SS ruim 50.000 SS-mannen. Sinds geruime tijd opperde Himmler het idee van een eigen veiligheidsdienst en in juni 1931 trekt hij daarvoor Reinhard Heydrich aan. Heydrich zal later, in augustus 1934 de SD (Sicherheitsdienst) oprichten, die snel zal evolueren naar een geheel zelfstandige instelling onder leiding van de Reichsführer-SS. Het ligt dan ook voor de hand dat Himmler nooit zou dulden dat Röhm de SS zou inlijven bij de SA en onder het opperbevel van Ernst Röhm zou staan.

Op 28 februari 1934, slechts enkele maanden voor die fatale dag in juni, was SA-Obergruppenführer van Hannover, Viktor Lutze er getuige van hoe Ernst Röhm andermaal uithaalde naar Hitler, toen die een pleidooi had gehouden voor eensgezindheid en samenwerking tussen de verschillende (para-)militaire formaties: "Wat die belachelijke korporaal zegt betekent niets voor ons. In ben niet in het minst van plan om mij aan dat akkoord te houden. Hitler is een verrader en op zijn zachtst uitgedrukt kan hij vertrekken. Als wij het niet voor elkaar krijgen, dan maar zonder hem."

Nog in februari had Röhm voor het kabinet van de Führer zijn werkplan ontvouwd volgens hetwelk de Reichswehr (het Duitse geregelde leger), de SA en de SS zouden samengevoegd en ondergebracht worden bij het Ministerie van Defensie, dit uiteraard onder de strikte voorwaarde dat hij, Ernst Röhm, dit ministerie zou leiden.

Hermann Göring was het helemaal niet eens met Ernst Röhm en zocht naar bondgenoten om Röhm een hak te zetten. Die vond hij spoedig in de ambitieuze Heinrich Himmler en zijn elitaire SS. Op 20 april 1934 benoemde Göring de Reichsführer van de SS tot hoofd van de Pruisische Politie (de Gestapa). Göring, Himmler en Heydrich begonnen in het geheim plannen te smeden om Röhm te vernietigen. Heydrich zette op eigen gezag een aantal spionnen aan het werk om bezwarende bewijzen tegenover de Stafchef van de SA te verzamelen.