|
Dr. Joseph Goebbels, Virtuoos van de Leugen |
|
|
|
|
Wednesday 10 March 2004 |
|
Pagina 3 van 8
Meester in de Propaganda!
De nazi-propaganda blijft vooral verbonden met de naam van Dr. J. Goebbels. Van hem is bekend dat hij zijn toespraken bijzonder goed voorbereidde met elke stembuiging en elk gebaar zelfs de plaatsen waar hij moest wachten op applaus of gejuich in kleur op zijn papieren aangegeven. Dezelfde beredeneerdheid legde hij aan de dag bij de uitwerking van de nazi-propaganda in haar geheel, met als doel 'de mensen te winnen voor een idee op een zo doordringende en allesomvattende manier dat ze die idee geheel accepteren en er nooit meer aan kunnen ontsnappen'.
 was zijn lijfspreuk en ook nog: Met dat 'doel' voor ogen moesten er vooral geen inhoudelijke redeneringen aangewend worden. "Er is niets wat de massa zozeer haat als het van twee kanten bezien", beweerde hij minachtend. Een boodschap moet niet noodzakelijk waar maar wel eenvoudig zijn en vaak en luid genoeg herhaald worden: "Waarheid is wat ik tot waarheid maak""De propagandist moet zijn eigen waarheid construeren. Alles wat goed is voor de partij is waar. Zou dit samenvallen met de feitelijke waarheid, des te beter; anders moet het worden aangepast. De grote, de absolute waarheid is, dat de Partij en de Führer gelijk hebben. Zij hebben altijd gelijk."
Propaganda is een soort van beïnvloeding van de geest, om deze door middel van opgewekte emoties tot het aanvaarden van een denkbeeld of doctrine te brengen. Hoewel de propagandisten altijd de mond vol hebben van 'het opvoeden der massa's', richten zij hun appèl nooit tot het verstand, maar altijd tot het gevoel en instinct.
Alan Wykes: "Goebbels was in hoge mate begaafd met theatraal talent. Ik herinner mij maar al te levendig dat ik de stemmen van Hitler en Goebbels achter elkaar beluisterde, toen de macht van nazi-Duitsland nog onoverwinnelijk leek. Hitlers stem, brullend en krijsend over de wereld, triomfantelijk, brutaal, overheersend, angstaanjagend en, misschien juist daarom, absoluut de aandacht vasthoudend en zich in iemands geheugen griffend; Goebbels stem, beheerst, uitzonderlijk ingestudeerd en diep ontroerend. Nog altijd kan ik die prachtige, melodieuze stem horen op kerstavond 1941: '..Unseres schönes Reich, so weiss, so weiss, so weiss und wunderschön...' Hij kon iemand tot tranen toe ontroeren. Hitler deed iemand huiveren."
 Adolf Hitler had het al in Mein Kampf gehad over propaganda en Goebbels had het zich snel eigen gemaakt. Eén van deze stellingen luidde: "De waarheid moet altijd worden aangepast om te voldoen aan de behoefte. Wat zouden wij zeggen van een affiche dat een nieuw merk zeep aan de man wil brengen door hardnekkig te wijzen op de goede kwaliteiten van de concurrerende merken? Wij zouden natuurlijk ons hoofd schudden. En dit zou vanzelfsprekend ook het geval zijn bij eenzelfde soort politieke aanprijzing.
Het doel van de propaganda is niet een oordeel te vellen over tegenstrijdige rechten, waarbij elke partij het hare wordt gegeven, maar uitsluitend om het recht dat wij nastreven te beklemtonen. Propaganda moet de waarheid niet objectief onderzoeken en, in geval deze gunstig is voor de tegenpartij, ze presenteren volgens de theoretische regels der rechtvaardigheid; nee, propaganda dient slechts dat aspect van de waarheid te vermelden, dat voor de eigen zijde gunstig is."
 Al vanaf in 1929 regisseerde Goebbels de traditionele partijdagen te Nürenburg, met indrukwekkende massachoreografieën van marcherende pelotons met blinkende spaden, duizenden vlaggen en koepels van licht. Samen met eindeloos herhaalde leuzen ('Deutschland Erwache', 'Sieg Heil') straalden deze choreografieën de idee uit van een krachtig mensengeheel met één doel voor ogen. De deelnemers werden door die massaspektakels zo in vervoering gebracht dat ze blindelings op de Führer gingen vertrouwen.
Na de beruchte Nacht van de lange Messen, waarbij SA-leider Ernst Röhm uit de weg werd geruimd, was de 'Führer-staat' gevestigd. Om de Führer-cultus te bevorderen werd bij het filmen van die reusachtige massabijeenkomsten beroep gedaan op de cineaste Leni Riefenstahl. Van de partijbijeenkomst in Nürenberg van 10 september 1934 maakte zij een documentaire film 'Triumph des Willens', een titel die door Hitler zelf bedacht was, werd in de maanden daarna gedraaid in stampvolle zalen overal in Duitsland. Dezelfde technieken zal Leni Riefenstahl later opnieuw gebruiken tijdens de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn. Het zo haar nog twee jaar tijd kosten om de duizenden kilometers filmband om te knippen naar de film 'Olympia' die in het najaar van 1938 in alle bioscopen van het land draaide, en ook internationale erkenning oogstte. De film won zelfs de eerste prijs op het filmfestival van Venetië.
 Als voorzitter van de Rijkscultuurkamer was hij tegelijk ook de baas van de UFA-filmstudio's. De documentaire film 'Der Ewige Jude' was wellicht de kwaadaardigste antisemitische film die uit de gifkeuken van Goebbels propaganda-apparaat rolde. Joden werden gelijkgesteld met ratten. De fysieke vernietiging werd voorafgegaan door zeer suggestieve beelden van de vernietiging door woord en beeld. Ook maakte Goebbels propagandistische films voor Hitlers veldtochten. Toen later Operatie Barbarossa (de inval in Rusland) begon, werden de journaals over deze veldtocht steevast ingeluid met een verbastering van Les Préludes van List.
|
|
Laatst geupdate op ( Monday 07 January 2008 )
|
