Verzet.org - Adolf Eichmann, de Organisator van de Endlosung

Op 22 juni 1941 vallen de nazi's Rusland binnen, Operatie Barbarossa is van start gegaan. In het kielzog van het Duitse invasieleger opereren de vier Einsatzgruppen, die enkele maanden voor de Russische campagne door Reinhard Heydrich zorgvuldig werden samengesteld en geïnstrueerd. De oorlog in Rusland verloopt aanvankelijk erg voorspoedig en de Duitsers rukken in hoog tempo op door de Russische steppen. De snelle verovering van dit gebied schept nieuwe mogelijkheden voor Hitler en de SS/SD om een oplossing van de joodse kwestie te herbekijken. Heinrich Himmler die van 15 tot 20 juli op het hoofdkwartier van Hitler verblijft, verkrijgt van de Führer op 17 juli '41 Hitler de controle van de veroverde gebieden in het Oosten.

Alhoewel er tot op heden geen enkel schriftelijk bevel tot genocide werd ontdekt, gaan de meeste historici gaan er thans van uit dat dit de beslissende periode was waarin tot de georganiseerde deportatie en nog later tot massamoord op het joodse volk werd besloten. Het was nu slechts een kwestie van tijd en mensen om een degelijke organisatie op poten te zetten, die dergelijke nooit geziene grootschalige vernietigingsoperatie voor mensen kon opbouwen en 'efficient' laten functioneren.

Op 31 juli 1941 geeft Hermann Göring aan Reinhard Heydrich de beruchte Ermächtigung (volmacht) die door veel historici word aangemerkt als het echte begin van de genocide: "In aanvulling op de aan U toevertrouwde taak in de verordening van 24 januari 1939 om de joodse kwestie door middel van emigratie of evacuatie, gegeven de huidige omstandigheden, zo soepel mogelijk op te lossen, geef ik U hierbij opdracht in organisatorisch, praktisch en financieel opzicht alle noodzakelijke voorbereidingen te treffen voor de alomvattende oplossing van de joodse kwestie in de Duitse invloedssfeer in Europa. Voor zover de bevoegdheden van andere centrale organisaties in het geding zijn, moeten die erbij betrokken worden. Verder draag ik U op mij per direct een totaaloverzicht te sturen van de voorbereidende organisatorische, praktische en financiële maatregelen voor de definitieve oplossing van de joodse kwestie waartoe besloten is."

Eind november laat Heydrich Adolf Eichmann bij zich ontbieden en laat hem een aantal uitnodigingen opstellen, met het doel een 'werkvergadering' bijeen te roepen die uiterlijk op 9 december 1941 moest plaatsvinden: "Op 31 juli 1941 heeft de rijksmaarschalk van het Groot-Duitse Rijk, mij opdracht gegeven om, met medewerking van de andere centrale gezagsorganen, alle noodzakelijke organisatorische en technische voorbereidingen te treffen voor een alomvattende oplossing van de joodse kwestie en hem zo spoedig mogelijk een alomvattend voorstel voor te leggen. Bij deze brief is een fotokopie van zijn instructies toegevoegd. Gezien het uitzonderlijke belang van deze zaken en met de bedoeling tot een gezamenlijk standpunt te komen tussen de centrale organisaties die hierin een rol hebben, stel ik voor om over deze kwesties een vergadering te beleggen. Dit is zo belangrijk omdat er sinds 15 oktober 1941 regelmatig joden uit het rijksgebied, waaronder het Protectoraat van Bohemen en Moravië, naar het oosten zijn geëvacueerd. Ik nodig U daarom uit voor een vergadering."

Na de aanval van Japan op de Amerikaanse basis op Pearl Harbour en de daaropvolgende oorlogsverklaring door Duitsland en Italië aan de VS, wordt de 'werkvergadering' verplaatst naar 20 januari 1942. Plaats van het gebeuren: Villa Am Großen Wannsee 56-58 aan de zuidwestkant van Berlijn.

In de periode die ligt tussen de invasie in Rusland en de Wannsee-conferentie van 20 januari '42, was reeds een aanvang gemaakt met de voltrekking van de massamoord op de joden. Tussen 3 en 18 september '41 is Eichmann er getuige van hoe in Mogilev en Minsk geëxperimenteerd wordt met het vergassen van joden. Daarna is Eichmann in Lvov waar hij een massa-executie bijwoont. Op het proces na de oorlog beschrijft Eichmann de plaats van deze scene als volgt: " Alhoewel de plaats van de executie helemaal met zand en afval bedekt werd, bleef het bloed 'als een geiser' uit de grond spuiten, dit door de druk van de gassen die vrijkwamen uit de lichamen van de overledenen." ("Leichen, Leichen, Leichen. Erschossene, Vergaste, Leichen die im Verwesungsstadium waren, und Blutphantasien, die aus den Massengräbern nach oben drückten. Ein Inferno, eine Hölle, und ich wusste nicht, bin ich schon wahnsinnig, oder ist es doch alles nicht wahr.")

Eveneens in september 1941 wordt ook in het concentratiekamp KZ Auschwitz een eerste keer geëxperimenteerd met het gifgas Zyklon B. 600 Krijgsgevangenen uit de Sovjet Unie en 250 zieke gevangenen werden er mee vermoord. In het begin van oktober werd begonnen met de opbouw van een kamp Chelmno. Het kamp in Chelmno (Külmhof) was het eerste vernietigingskamp en werd op 7 december 1941 geopend. Het werd oorspronkelijk opgericht als piloot project voor de ontwikkeling van de volgende drie vernietigingskampen: Belzec, Sobibor en Treblinka.

Op 23 oktober 1941 krijgen de joden die nog in het Groot-Duitse Rijk wonen, verbod om te emigreren, de val klapt toe. Op 25 oktober schrijft Erhard Wetzel, het hoofd van de afdeling rassenkwesties op het Ministerie van de Bezette Gebieden in het Oosten, een brief aan Hinrich Lohse, de Reichskommissar van de Ostgebiete, waarin hij adviseert om het voormalige personeel van het T4-euthanasieprogramma in te zetten voor de bouw van vergassingsinstallaties om arbeidsongeschikte gedeporteerde joden te kunnen elimineren. Ook in november werden in Kalisz mobiele gaswagens ingezet om joden te vermoorden.

Onder de supervisie van Adolf Eichmann, houden de Einsatzgruppen sinds de inval in Rusland, lelijk huis in de Baltische staten en Wit-Rusland. Bijna een half miljoen joden worden al vóór het einde van 1941, brutaal vermoord en gedumpt in uitgegraven putten en massagraven. SS-Colonel Jäger, de commandant van Einsatzgruppe 3, een subcommando van Einstazgruppe A, rapporteert op 1 december 1941 aan SS-Reichsführer Heinrich Himmler: "Vandaag, kan ik bevestigen dat ons doel, het oplossen van het Joodse probleem in Litouwen, door de Einsatzgruppen werd bereikt. In Litouwen zijn er geen joden meer, behalve een aantal joodse arbeiders en hun families."

De methoden om de joden te liquideren in deze beginfase van de genocide was om hen naar een afgelegen plaats te brengen, hen dood te schieten en ze dan te begraven in massagraven. Op het proces in Nürenberg na de oorlog, beschreef Otto Ohlendorf, de commandant van Einsatzgruppe D, hoe zij meestal te werk gingen: "De betrokken eenheid reed een dorp of stad binnen en beval de prominente joodse inwoners om alle joden samen te brengen met het voorwendsel hen elders te behuizen. Ze werden gevraagd om al hun waardevolle bezittingen af te staan, en kort voor ze werden doodgeschoten moesten ze hun bovenkleding uittrekken. De mannen, vrouwen en kinderen werden naar de plaats van de terechtstelling geleid, die in de meeste gevallen dicht bij antitank grachten waren gelegen. Dan werden ze doodgeschoten, geknield of rechtstaande, en de lichamen werden in de putten gegooid."

Ook SS-Reichsführer Himmler was op een keer getuige van zulke executie en had bijna een flauwte gekregen. Vanaf dan zal hij naar meer humane methoden zoeken, vooral om zijn SS-mannen het zicht en de ervaring van dergelijke bloederige spektakels te besparen. De nazi's begonnen vanaf dan meer te experimenteren met gifgas om mensen te vermoorden.