Verzet.org - SS-Obergruppenführer Reinhard Heydrich, de Beul van Praag

Al in oktober werd in Londen beslist om Heydrich uit te schakelen, en werd daartoe het Antropoïde Team opgericht. Antropoïde komt uit het Grieks en betekent: anthropos 'man' en eidos 'gelijkend op', waarmee de Tsjechen Heydrich spottend de aap-achtige bestempelden. Op 28 december 1941 werden Gabcik, Vacik en Kubisj overgevlogen met een Halifax vliegtuig en boven Tsjechië gedropt. Het zou uiteindelijk nog mei worden vooraleer zij uitdrukkelijke instructies kregen. Op 20 mei seinde de Tsjechische regering in Londen de toestemming voor de aanslag door. Heydrich moest een week later op 27 mei 1942 sterven.

Heydrich was ondertussen op 6 mei 1942 door Hitler een bijkomende functie beloofd, namelijk die van Reichsprotector van Frankrijk en België en was reeds volop zijn nieuwe positie aan het voorbereiden.

Heydrich had met zijn familie zijn intrek genomen in het landgoed Panensky Brezany (toen Jungfern-Breshan geheten), dat ongeveer 20 km ten noorden van Praag lag en geconfisceerd werd van een joodse familie. Als meester over leven en dood voelde Heydrich zichzelf onkwetsbaar. Hij kon zich niet voorstellen dat hij zelf het doelwit van geweld zou worden. 'Zijn' Tsjechen zouden hem 'niets doen', zei hij, 'en wie dat toch wilde, zou het niet wagen'. Zonder lijfwachten bezocht hij concerten in Praag en elke dag reed hij in een open auto zonder escorte naar zijn kantoren in de hoofdstad.

De ochtend van 27 mei had Valcik (van verzetsgroep Silver B) zich boven op een heuvel geposteerd, en zijn twee kompanen, Kubisj en Gabcik (van groep Anthropoid) hielden zich klaar. Luitenant Opalka was even komen controleren of iedereen goed opgesteld was. Toen de Mercedes van Heydrich kwam aanrijden, sprong Gabcik op de weg en wilde het vuur openen, maar zijn stengungeweer weigerde. De wagen was al tot stilstand gekomen en Klein, de chauffeur van Heydrich, trok zijn revolver, en wilde het vuur openen. Kubisj zag wat er gebeurde, trok de pin uit zijn granaat en wierp die in de auto waar Heydrich zat. De kracht van de explosie was zo groot dat granaatscherven door de achterbank heen boorden en Heydrich in de rug troffen.

De verzetsmannen zetten het op een lopen, achternagezeten door Klein die op hen bleef vuren. Tot Gabcik zich omdraaide en zijn pistool leegvuurde op de chauffeur, die neerzeeg en de drie verzetsmannen konden voorlopig ontkomen. Enkele weken later, op 18 juni werden zij verraden en verschansten de drie helden en nog vier andere verzetsmensen zich in een kerk in Praag. Na een vele uren durende vuurgevecht met de elitetroepen van de SS, pleegden zij allen met hun laatste kogel zelfmoord.

De achtergelaten Heydrich leek aanvankelijk niet eens zo zwaar gewond en kon nog opstaan. Door een voorbij rijdende bestelwagen werd hij naar het Bulovkahospitaal gereden voor verzorging. Walter Dick, de chirurg die Heydrich opereerde, berichtte Himmler per spoedtelex: "Snijwond links van de lendewervelkolom zonder verwonding van het ruggemerg. Het projectiel, een stuk metaal, heeft de elfde rib verbrijzeld, de borstholte geopend, het middenrif doorboord en is in de milt blijven steken. In het wondkanaal zitten talrijke borstelige haren, kennelijk kussenmateriaal. Gevaar: borstvliesabcessen en buikvliesontsteking. Bij de operatie werd de milt verwijderd."

De ingreep slaagde maar waar de dokters voor hadden gevreesd gebeurde: Heydrich liep een fatale bloedvergiftiging op. Bij gebrek aan penicilline werd de infectie snel erger. Heydrich vocht een week lang voor zijn leven en op 4 juni 1942 stierf Reinhard Heydrich, één van de grootste en meest beruchtste nazi-leiders van het Derde Rijk aan zijn opgelopen verwondingen.

Het nieuws van de aanslag was al op 28 mei bekend in Berlijn en Adolf Hitler verkeerde in alle staten. Hij vergeleek de dood van Heydrich met een 'verloren veldslag' en Goebbels schreef in zijn dagboek op 5 juni: "Het verlies van Heydrich is onherstelbaar. Hij was de radicaalste en meest succesvolle strijder tegen de staatsvijanden."

Hitler beval onmiddellijk de executie van 10.000 Tsjechen als vergelding, maar Staatssecretaris Karl Hermann Frank had betere voorstellen. Hij wilde eerst een grote zoekactie houden om het verzet volledig uit te roeien. Alleen al tussen 28 mei en 9 juni 1942 spraken Duitse krijgsraden ongeveer 1800 doodsvonnissen uit die onmiddellijk werden uitgevoerd.

Direct na het overlijden van Heydrich stelt Adolf Hitler op 5 juni 1942, SS-Oberstgruppenführer en Generaloberst Kurt Daluege voorlopig aan als de nieuwe Waarnemend Reichsprotektor van Böhmen und Mähren (Bohemen en Moravië. Karl Hermann Frank zal pas nà de Vergeldingsactie die positie verkrijgen, maar samen met Horst Böhm, de chef van de Gestapo in Praag, het belangrijkste aandeel krijgen in het fatale einde van Lidice.

Vermoed werd dat de dader(s) afkomstig waren van het Tsjechische dorpje Lidice. Een voorbeeld moest worden gesteld. Op 9 juni ´42 werd Heydrich begraven en het besluit om Lidice uit te kiezen als vergeldingsobjectief werd meteen nà de begrafenis genomen.

Het is niet precies duidelijk wie het bevel gaf tot de vernietiging van Lidice. Na telefonisch overleg tussen Gestapo-chef Horst Böhm in Lidice en Karl Hermann Frank en Kurt Daluege (die op dat ogenblik in Berlijn waren en pas de volgende dag zou terugkeren) vaardigt op de avond van 9 juni 1942 SS-Standartenführer Horst Böhm het volgende bevel uit: "Auf Befehl des Führers wird die Gemeinde Liditz von Frauen und Kindern evakuiert, die Männer von 16 Jahren ab auf der Stelle erschossen und zum Schluss die Gemeinde abgebrannt." Hoe deze tragedie verder afliep kan je lezen op 10 juni 1942: De Tragedie van Lidice.

Wat er zou gebeurd zijn als.... Heydrich niet was omgekomen bij de aanslag, en in de veronderstelling dat Duitsland de oorlog zou gewonnen hebben, laat zich makkelijk voorspellen. Heydrich was beslist de coming man en het prototype van de ideale nationaal-socialist waarvan Hitler hardop droomde.

Volgens de berekeningen van Heydrich zouden, als de nationaal-socalisten hadden gewonnen, negentig miljoen slaven in de greep van het Derde Rijk vallen. Veertien miljoen wilden de nazi's als dwangarbeiders gebruiken, ongeveer 30 miljoen moesten er worden omgebracht en de rest moest over de Oeral naar de Syberische steppen in het Oosten worden gedreven. Heydrich zou geen seconde geaarzeld hebben om dit gruwelplan ten uitvoer te brengen.