Verzet.org - De Hel van Breendonk. En wat deed mijn Eigen Volk?

Sturmbannführer en Kampcommandant van Breendonk Philip Schmitt op zijn proces in Breendonk in 1950

Op 3 september 1944 bevrijden de geallieerden Brussel en ontruimen de laatste Duitsers het kamp van Breendonk. Het is pas na de overgave van nazi-Duitsland op 8 mei 1945, wanneer de eerste ex-gevangenen uit Breendonk terug beginnen keren, dat de gruwelen die in Breendonk plaatsvonden bekend geraken bij het grote publiek. De beulen worden opgespoord en zullen berecht worden.

De eerste die aangehouden wordt is ex-Arbeitsführer Fernand Daumeries, een Belg, die zijn medegevangenen onmenselijk behandeld. Hij werd ook als eerste op 20 november 1944 ter dood veroordeeld door de Krijgsraad van Charleroi en gefusilleerd. Op 20 november 1945 wordt de Kampcommandant van Breendonk, Sturmbannführer Philip Schmitt (º1902), in de gevangenis van Rotterdam herkend door een oud-gevangene van Breendonk en prompt ingerekend en naar Breendonk overgebracht. Hij zal nog enkele jaren in voorlopige hechtenis doorbrengen vooraleer zijn proces in 1949 voorkomt.

Hij bleef, cynisch de feiten die vele getuigen aanbrachten, ontkennen en hield vol dat hij enkel de bevelen vanuit Berlijn uitvoerde en slachtoffer geworden was van de naoorlogse Greuelpropaganda. Schmitt werd op 29 november 1949 schuldig bevonden en ter dood veroordeeld. Op 9 augustus 1950 werd de voormalige kampcommandant in de Militaire Bakkerij te Antwerpen door een executiepeloton van 12 rijkswachters gefusilleerd. Hij gaat daarmee de geschiedenis in als de enige aan oorlogsmisdaden schuldig bevonden Duitse nazi, die in België werd terecht gesteld.

Andere beruchte Duitse SS'rs van Breendonk bleken onvindbaar. De Oostenrijkse Sturmbannführer Karl Schönwetter (ºNeuenfrauhoven 1902) die Schmitt was opgevolgd verdween spoorloos. Het Duitse gerecht ziet in 1975 na jarenlang onderzoek van verdere rechtsvervolging af. Een jaar later sterft Schönwetter. Ook de sadistische Untersturmführer Arthur Prauss (ºBerlijn 1892) is verdwenen en volgens Duitse bronnen zou Prauss op 19 april 1945 zijn omgekomen tijdens de gevechten in Berlijn. Obersturmführer Johann Kantschuster (ºBeuerberg 1897), die ook gezocht werd voor oorlogsmisdaden in het KZ Mauthausen, verdwijnt na de oorlog spoorloos en ontsnapt aan vervolging.

De Belgische SS'rs werden opgespoord en berecht. Het vonnis viel op 7 mei 1946, na ruim vijf weken proces dat een enorme weerklank had op het publiek: Fernand Wijss (ºAntwerpen 1920) -den Beestmensch- en beschuldigd van 16 moorden, 167 geslagen of mishandeld, werd tevoren al voor andere feiten ter dood veroordeeld en werd te Antwerpen gefusilleerd.

De Vlaamse SS'rs Marcel De Saffel (ºLokeren 1916), Eugène Raes (ºLaken 1919), Adolphe Lampaert (ºMerken 1909), Felix Brusselaers (ºBooischot 1912), Frans Van Neck, Gaston Van de Voorde, Jan Pellemans en Georges Vermeulen alsmede de Vorarbeiters en Zugführers (kamer- of pelotonverantwoordelijke) Hermans Guillaume, Walter Obler (een in Berlijn geboren jood en beschuldigd van 10 moorden) en Lewin Sally (een Poolse jood), alsmede Petrus Van Praet (de tuinier) en Karel Carleer (de smid), werden allen ter dood veroordeeld.

De SS'rs Frans Van Neck en Gaston Van de Voorde werden begenadigd, maar de andere 11 geciteerden werden allen op 16 en 17 april 1947 te Mechelen gefusilleerd. Een andere Vorarbeiter Valéry Devos werd bij verstek eveneens ter dood veroordeeld maar bleek achteraf reeds op 12 augustus 1944 in KZ Buchenwald te zijn doodgeslagen door zijn medegevangenen. De laatste SS'r Richard De Bodt die bij verstek ter dood werd veroordeeld is dan nog voortvluchtig. (bij verstek),

Op 9 juli 1951 werd de Belgische ex-sluiswachter en SS'r Richard De Bodt -samen met Wijss de grootste schurk van allemaal- ontdekt in Duitsland waar hij zich onder een valse naam, als soldaat had laten inlijven bij het Franse bezettingsleger. De Franse regering wilde hem slechts uitleveren op voorwaarde dat hij niet zou terechtgesteld worden. De Bodt was reeds bij verstek voor 11 moorden ter dood veroordeeld, maar wanneer hij wordt uitgeleverd aan België gaat hij meteen in beroep tegen zijn doodvonnis. Op 27 oktober 1951 wordt dat beroep verworpen door de Krijgsraad van Antwerpen. We zijn ondertussen al zes jaar na de oorlog en de laatste terechtstelling dateerde al van 1950

De toenmalige minister van justitie Pholien beslist op 4 augustus 1952 dat De Bodt niet zal terecht worden gesteld. Een storm van protest steekt op en vooral de verzetsorganisaties zijn woest. Uiteindelijk moest de minister zelf aftreden maar de uitvoering van de doodstraf blijft opgeschort. Om de gemoederen te bedaren verklaarde de regering wel dat De Bodt, de Beul van Breendonk, levenslang achter de tralies zal vastzitten. Richard De Bodt overleed op 3 januari 1975 in het gevangenishospitaal te Sint Gillis. Hij was daarmee de laatste die wegens oorlogsmisdrijven in een Belgische gevangenis zat. Gerechtigheid was geschied.