Op 19 augustus 1947 werd bij wet het voormalige A-Lager Breendonk uitgeroepen tot Nationaal Gedenkteken van het Fort van Breendonk en in 1948 plechtig overgedragen aan de Raad van Beheer van de stichting. Het is sindsdien toegankelijk voor het grote publiek. André Simonart die zelf in 1944 drie maanden opgesloten zat in Breendonk en nadien naar Buchenwald werd afgevoerd en het kamp overleefde, werd de eerste voorzitter van het Gedenkteken.

In 1975 wordt hij opgevolgd door Paul Lévy die eveneens bijna een jaar gevangen zat in Breendonk. In 1997 wordt Lévy opgevolgd door Linda Sevens, dochter van de in Breendonk vermoorde Dirk Sevens. Sinds 2000, en dat tot op heden, is Roger Coekelbergs de voorzitter van het Memoriaal Breendonk.

In 2003 werd het Fort als museum volledig gerenoveerd, met een verlengd bezoekersparcours en een volledig vernieuwd museum. Terzelfdertijd werd de wet uit 1947 herzien e n is Breendonk niet langer een autonome instelling maar valt het rechtstreeks onder de voogdij van het Ministerie van Defensie, op dit ogenblik geleid door Minister André Flahaut.