|
Jef Van Extergem en de Vlaamse Beweging (Christian Dutoit) |
|
|
|
|
Saturday 13 August 2005 |
 |
Titel Jef Van Extergem en de Vlaamse Beweging
Auteur Christian Dutoit
Uitgeverij Uitg. Soethoudt; 1983; 112 bladzijden
ISBN 90 63 72 093 9
|
Synopsis
Op 24 januari 1937 werd in Vlaanderen de VKP (Vlaamse Kommunistische Partij) opgericht door Jef Van Extergem
(Dendermonde 18 februari 1898-KZ Ellrich, maart 1945), Ferdinand Minnaert, René Dillen en Bert Van Hoorick. Het doel van de centrale Belgische communistische partij was om het
Vlaamse nationalisme te recupereren. Rond deze Vlaamsche Kommunistische Partij ontstond het "" dat een coalitie was
van de communisten en enkele onafhankelijken en progressieven. Zij vergaderden met Vlaamse leeuwenvlaggen en zongen Vlaamse
liederen waaronder ook de Vlaamse Leeuw.
De partijkrant De Roode Vaan heette hier "". Later volgde dan ook nog het weekblad Ulenspiegel, dat vooral tegen de
collaborerende partijen fulmineerde totdat in januari 1941 het VNV (Vlaams Nationaal Verbond) het blad overnam! Van Extergem
volgde verder de directieven van Stalin inzake het inschakelen en uitschakelen van sympathie voor Duitsland en het Vlaamse
nationalisme.
Alhoewel ook Van Extergem in de Eerste Wereldoorlog bij het activisme was betrokken geraakt, had de VKP nog voor er sprake was
van een Tweede Wereldoorlog, alle collaboratie met het extreemrechtse Duitsland van Hitler afgezworen. Na de inval in Rusland
wordt de KP buiten de wet gesteld en duikt onder. De KP-leiders werden gearresteerd en na zware folteringen in maart 1944 naar
Duitse kampen overgebracht waarvan slechts weinigen levend zullen terugkeren.
Ook Jef Van Extergem werd in Breendonk en en op transport gezet naar Duitsland . Werd na een gestapo - jacht in 1943 aangehouden en in de hel van Breendonk geïnterneerd, gefolterd, verhongerd en na
onmenselijk lijden van meer dan 9 maanden naar Duitsland gesleurd waar hij stierf in het KZ van Elrich in onduidelijke
omstandigheden in maart 1945. In zijn laatste gesprekken met zijn medegevangenen zegde hij: "Want er is toch iets dat boven alles gaat:
Dat is te leven voor ideaal, een groot ideaal en daarvoor alles over te hebben tot het laatste".
Inleiding door Christian Dutoit.
Afbeelding hiernaast: Jef Van Extergem (Dendermonde 18 februari 1898-KZ Ellrich, maart 1945
Het opzet om een boekje te schrijven over de figuur van Jef Van Extergem is gegroeid uit een persoonlijke belangstelling voor de Vlaamse Beweging en haar
politieke emanatie tussen de twee wereldoorlogen. In
de zeer bewogen periode tussen 1914 en 1945 maakte
het partijpolitieke Vlaams Nationalisme een enorme
evolutie door. Nationalisme kan erg uiteenlopende
verschijningsvormen hebben. In zijn werk Nationalisme
en federalisme schreef Maurits Van Haegendoren:
"Nergens of nooit is men er in geslaagd een algemeen
aanvaarde bepaling te geven van nationaliteit en natio-
nalisme. (...) Voorlopig is er te besluiten dat er wel
nationalismen bestaan (goede en slechte) maar geen
«nationalisme»." Het Vlaams Nationalisme van de
door ons bestudeerde jaren is daar wellicht een illustra-
tieve bevestiging van. Achtereenvolgens of gelijktijdig traden belangrijke figuren, strekkingen en groeperingen binnen de brede
bedding van het Vlaams Nationalisme naar voor als
burgerlijk-demokratisch, anti-militaristisch, progressief
zowel als solidaristisch of autoritair, met alle mogelijke
tussenschakeringen.
Binnen deze bonte wereld van de politieke Vlaamse
Beweging viel onze aandacht op Jef Van Extergem.
Deze man heeft ontegensprekelijk nooit een leidende
rol gespeeld in de Vlaamse Beweging. Hij was een van
die «marginale wereldverbeteraars» waarover Mieke
Sertijn schreef in haar stuk over de jonge Vlaamse
avant-garde na 1918. Hij bewoog zich hoofdzakelijk
in groepjes waarvan de originaliteit die ze aan de dag
legden vaak omgekeerd evenredig was met hun rechtstreekse politieke impakt. Toch vonden we het uitermate de moeite waard om Van Extergem, als exponent
van een bepaald ideeengoed dat zwalpte tussen Vlaamse en socialistische beweging, doorheen die bewogen
jaren te volgen om een stukje Vlaamse Beweging door
zijn bril te bekijken.
Van Extergem poogde tot een synthese te komen tussen
nationale en sociale beweging. Het is een oud zeer in
Vlaanderen dat deze beide bevrijdingsbewegingen er
schitterend in geslaagd zijn om - een aantal korte
experimenten (bv. bet Daensisme) niet te na gesproken
- op verschillende rails te sporen. Andere nationale bevrijdingsbewegingen hebben makkelijker de synthese
kunnen maken tussen sociale en nationale bevrijding.
Reeds in het begin van onze eeuw bracht de Ierse
beweging een James Connolly voort - ongetwijfeld
de eerste denker die een goed uitgewerkte ideologische
verantwoording gaf van de noodzaak om tot die synthese te komen. Ir de zestiger jaren werd hij door heel
wat nationale bewegingen herontdekt, en is er mede de
oorzaak van dat de bevrijdingsstrijd in bv. Wales (Plaid
Cymru) en Baskenland (Herri Batasuna) een progres-
sief karakter kreeg.
De Vlaamse beweging heeft nooit een denker van dit
ideologisch formaat voortgebracht. Ook Jef Van Extergem was veeleer een militant dan een ideoloog.
Boeken heeft hij nooit geschreven. Toch heeft hij een
enorme joernalistieke arbeid geleverd, wat toeliet ons
een beeld te vormen van zijn politieke evolutie in die
jaren.
In dit boekje, dat voortspruit uit een licentiaatsverhandeling hebben we ons bewust beperkt tot de rol die
Van Extergem «als flamingant» heeft gespeeld. Hoewel
we beseffen dat die thematische beperking als gevolg
heeft dat hier een onvolledig beeld weergegeven wordt
van Van Extergem, menen we toch dat ze te verantwoorden is, mede gezien de omvang van het nog braak
liggende terrein. We zijn derhalve met dieper ingegaan
op zijn standpunten en aktiviteiten binnen de kommunistische partij van de dertiger jaren (bijvoorbeeld zijn
houding t.o.v. de trotzkysten), tenzij deze in een of
ander verband stonden met de Vlaamse kwestie.
Een uitgebreide wetenschappelijke biografie van Van
Extergem is tot op dit ogenblik met verschenen. Het
materiaal voor deze bescheiden studie haalden we voor
het grootste deel uit een personderzoek. Een persoonlijk archief heeft Van Extergem nooit bijgehouden. Wel
bezorgde Van Extergems dochter ons een aantal persoonlijke brieven, die echter voor onze studie weinig
nieuwe elementen aanbrachten.
Wij kunnen deze inleiding niet besluiten zonder een
welgemeend woord van dank aan al diegenen die ons
bijstonden, en niet in het minst aan mevrouw Van
Extergem, die ons heel wat boeiende persoonlijke
herinneringen vertelde.
Het Linkse Verzet in België
Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
• Door arm Vlaanderen (Auguste De Winne)
• Zou men armoe lijden? Een eeuw kroostrijke gezinnen in Vlaanderen (Vic De Donder)
• Alles is omgekeerd. Hoe de werklieden vroeger leefden 1848 - 1918 (Pol De Witte)
• De volle vrijheid (Frans Boenders)
• De Antwerpse dokwerker 1830-1940 (Karel Van Isacker s.j.)
• Afscheid van de havenarbeider 1944-1966 (Karel Van Isacker s.j.)
• Wat zoudt gij zonder 't werkvolk zijn? Anderhalve eeuw arbeidersstrijd in België. Deel 1: 1830-1966 (div. auteurs)
• Madame est servie. Leven in dienst van adel en burgerij (1900-1995) (Diane De Keyzer)
• Pamflet over een verborgen verleden - Links en de Vlaamse Beweging(1780-1914) (Walter Debrock)
• Jef Van Extergem en de Vlaamse Beweging (Christian Dutoit)
• Herman Vos. Van Vlaams-nationalisme naar Socialisme (Bernard Van Causenbroeck)
• De Antwerpse burgemeesters van 1831 tot 2000 (Lode Hancké)
• Edward Anseele. Ter ere (div. auteurs)
• Eeuwige dilemma's - Honderd jaar socialistische partij (Brepoels, Huyse, Schaevers)
• Van Verzet tot Koude Oorlog 1940-1949: machtsstrijd om het ABVV (Rik Hemmerijckx)
• Vereenigd zijn we alles, onvereenigd zijn we niets. 100 jaar socialistisch textielsyndicalisme 1898-1998 (Ludion/AMSAB)
• Wording en strijd van het socialistisch vakverbond van Antwerpen (Geert Van Goethem)
• Vaandels ruisen, vuisten groeten 1 & 2. Honderd jaar socialistische beweging in Sint-Niklaas (Geert van Goethem/AMSAB)
• 100 jaar 1 mei. De geschiedenis van een strijddag (Denise de Weerdt, Frank Vandenbroucke e.a.)
• 1885-1985: Honderd jaar Socialisme een terugblik (AMSAB)
• Geschiedenis van de Socialistische Partij. Sint-Truiden (Paul Butenaerts, Paul Goyens e.a.)
• 20 jaar syndicale kroniek (Vic Thijs)
• Beelden van een staking (Fernand Demany)
• De januari-revolte te Leuven (Pol Goossens e.a.)
• De socialistische partij. Geschiedenis, mythen en feiten (Serge Deruette en Kris Merckx)
• Stockholm 1917. Camille Huysmans in de schaduw van titanen (Wim Geldolf)
• Camille Huysmans, Burgemeester van Antwerpen 1933-1940 (Rob Roemans en Hilda van Assche)
• Camille Huysmans. Het enfant terrible. 1871-1968 (Jan Hunin)
• Camille Huysmans en Lode Craeybeckx 1922-1968 (Wim Geldolf)
• De moord op Lahaut - Het communisme als binnenlandse vijand (Rudi Van Doorslaer - Etienne Verhoeyen)
• Zij droegen de rode vlag - De legendarische leiders van de socialistische strijd (Nic Bal)
• Mijn wankele wereld. Vier jaar in het socialistisch verzet (Nic Bal)
• De mens is wat hij doet. BRT-memoires (Nic Bal)
• De Belgische radio-omroep tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het NIR-INR in het verzet, 1939-1944 (Greta Boon)
• Van Bevrijding naar Vrijheid. De media tijdens en na de Tweede Wereldoorlog (red. W. Calewaert)
• België in de Tweede Wereldoorlog. Delen 1 t/m 10 (Maurice De Wilde en vele anderen)
• Jaarboek van de Vlaamse Televisie 1959-1960 (Jef Anthierens)
• Het Mijnalarm, een dossier (Maurice De Wilde)
• De fakkel in het oor. Media, democratie en commercie (Mark Van de Voorde, Guido Vanheeswijck, Hendrik Opdebeeck en Ernest Henau)
• De Verenigde Naties. Ideaal en werkelijkheid (P.R. Baehr en L. Gordeneker)
• Het Parlement 1831-1981. Exponent van een democratische samenleving (Kamer en Senaat)
• Anatomie van de gummiknuppel (Wolf Kielich)
• Macht zonder gezag. Democratie: holle leuzen of bloedige ernst? (George Jeunhomme)
• We leven toch in een vrij land? Rechten en vrijheden in België (Colette Braeckman en Marc De Kock)
• Over de doodstraf. Het recht op leven als mensenrecht (Karel Oosting)
• De Rechten van de Mens (M.B.W. Biesheuvel en C. Flinterman)
• Mensenrechten Hier en Nu. 100 jaar mensenrechtenbeweging in België 1901-2001 (diverse auteurs)
• De Internationale Bescherming van Minderheden (James Fawcett en Leo Kuper)
|
|
|
Laatst geupdate op ( Wednesday 09 July 2008 )
|
