Dédé, La Petite Cyclone

Andrée (Dédé) De Jongh werd geboren op 30 november 1916 in Schaarbeek, een deelgemeente van Brussel. Andrée was tot aan het begin van de oorlog decoratrice bij Sofina. Tot december 1940 werkte ze als hulpverpleegster in het Sint-Janshospitaal van Brugge waar ze gewonde Britse militairen verzorgde. Haar vader, Fréderic De Jongh, was schooldirecteur in Schaarbeek. Hij vertelde zijn dochter Andrée regelmatig over Edith Cavell, een Engelse verpleegster die tijdens de Eerste Wereldoorlog in 1915 door de Duitsers werd terechtgesteld, omdat ze geallieerde piloten had helpen ontvluchten. Haar bijnaam 'La Petite Cyclone' had ze van haar vader gekregen. Andrée: "Als ik ergens binnenkwam, was het alsof binnen een paar minuten alles explodeerde", zei hij altijd. "Alsof er een storm doorheen raasde."

De aanzet om in het heldhaftig verzet te gaan gebeurde toen haar vader totaal overstuur het huis binnenkwam. Andrée: "Hij meldde in tranen dat de Duitsers ons land waren binnengevallen en dat de Belgen zich hadden overgegeven. Ik zag hem wenen en dat greep me zo aan dat ik revolteerde tegen het nieuws dat hij bracht. Ik vond dat we moesten reageren, handelen. En wel snel. Ik was niet meer tegen te houden."

Blijkbaar geïnspireerd door haar grote voorbeeld Edith Cavell, kwam bij haar het idee op om in haar voetsporen te treden. Andrée De Jongh in DM van 21 mei 2005: "Er zat maar één zin in mijn hoofd. . En ik zag ook maar één oplossing want ik wou niet deelnemen aan moordpartijen. Ik zou de Britten uit de handen van de Duitsers houden. We gingen meteen op zoek naar mensen die piloten die hier na bombardementen waren geland konden verbergen in hun huizen, op zolders, in kelders. Intussen probeerde ik geld te vinden om een project te financieren waardoor die mensen op termijn konden vertrekken naar hun land."
 
In 1941 besloot ze om een ontsnappingsroute op te zetten. Samen met haar vader en een vriend, Arnold Deppé, zullen zij Comète (Komeet) oprichten die tot op de dag van vandaag enorm gehuldigd wordt door de Britten, meer nog dan door de Belgen, die haar blijkbaar al lang zijn vergeten.

Samen besluiten Arnold en Dédée (Andrée) een vluchtroute uit te stippelen voor de militairen. Arnold Deppé was van opleiding radiotechnicus en had voor de oorlog tien jaren aan de Frans-Spaanse grens gewerkt voor het filmbedrijf Gaumont waar hij instond voor het onderhoud van het cinemafotografisch materieel. In die tijd woonde hij in Bayonne. Arnold trok naar Zuid-Frankrijk om contacten te leggen met het ondergronds verzet om een doortocht te regelen doorheen de Pyreneeën.

Aangekomen in Bayonne ontmoet Arnold het echtpaar De Greef met hun twee kinderen, die in mei 1940 naar het zuiden van Frankrijk waren gevlucht. Elvire De Greef-Berlemont, alias Tante Go, werd spoedig de spil van de hele organisatie in het Pyreneeëngebied. In haar huis logeerden de vliegeniers en konden zij zich daar voorbereiden vooraleer ze de gevaarlijke en zware doortocht over de Pyreneeën moesten maken.

Andrée: "Wat ik in de Pyreneeën presteerde was risicovol en fysiek inspannend. Ik had echter één groot voordeel: ik kon goed stappen. Ik stapte gewoon graag. Toen ik nog in Schaarbeek woonde , ging ik elke zaterdag op stap. Ik trok van het ene kapelletje naar de volgende kerk, ik volgde een door mijzelf gekozen torenroute, at onderweg mijn picknick en stapte gezwind weer naar huis. Kilometers deed ik en nadien bleek waar het goed voor was."

Ook Elvire De Greef, Tante Go, maakte de overtocht over de Pyreneeën meermaals. Naast haar echtgenoot werkte ook haar zestienjarige dochter mee aan de Komeet-lijn en reisde regelmatig mee met Andrée De Jongh om 'collis' ('pakjes' zoals de vliegeniers werden genoemd) op te halen in Parijs.