Het antisemitische pamflet de Protocollen van de Wijzen van Zion werd in 1921 als een vervalsing afgedaan. In dit pamflet werd gesproken over een vermeende wereldwijde joodse samenzwering om de wereld te veroveren. De nazi's hadden tussen 1919 en 1945 de Protocollen totaal opgenomen als onderdeel van hun antisemitische campagne met het doel het Jodendom in Europa te vernietigen. Echter, wie dacht dat de Protocollen sinds de Tweede Wereldoorlog van het toneel verdwenen zijn, vergist zich schromelijk. Tot op de dag van vandaag verspreid en gretig gelezen in extreemrechtse, revisionistische en negationistische kringen. En niet enkel in Europa. Sedert enkele decennia tot op vandaag in 2008, zijn de Protocollen een ware bestseller in het Midden-Oosten, alwaar sinds de onafhankelijkheid van Israël in 1948 het Israëlisch-Palestijnse conflict ononderbroken verder woedt. De Palestijnse radicale moslimgroeperingen Hamas en Islamitic Jihad verspreiden al jaren massaal de Protocollen onder hun aanhangers.

Ook in de Verenigde Staten colporteren de zwarte militanten van de Nation of Islam met de Protocollen op al hun manifestaties. Zelfs in Japan, waar quasi geen joden wonen, worden de Protocollen vrij in de boekhandel aangeboden. In vele Zuid-Amerikaanse landen, Spanje en Italië worden de Protocollen nog steeds uitgegeven. In Zwitserland zijn de Protocollen verboden sinds zij op een proces tussen 1934 en '35 andermaal als een vervalsing werden afgedaan en dit naar aanleiding van een proces tegen het antisemitische en pro-nazi gezinde Front National(!) dat exemplaren uitdeelde op een manifestatie te Bern in 1933.

Een eerste inspiratiebron voor de Protocollen is het satirische schrift Dialogue aux enfers entre Machiavel et Montesquieu (Dialogen in de Hel) van Maurice Joly (1829-1878) gepubliceerd en uitgebracht in Brussel in 1865. Dit was in feite niets anders dan een politiek pamflet gericht tegen het bewind van Napoleon III en waarin van joden helemaal geen sprake was. In dat boek beschreef hij in 25 dialogen tussen Montesqieu en Machiavelli de toenmalige actuele politiek met een verkapte kritiek op Napoleon III. Joly belandde voor dit schrift voor vijf maanden achter de tralies. Volgens Umberto Eco, die een uitgebreid onderzoek naar de Protocollen verrichtte, had Joly op zijn beurt zich laten inspireren door de roman Les Mystères du Peuple van de Franse auteur Eugène Sue.

Al in 1879 werd door de Russische Grootvorst Sergej Alexandrovitsj een boekwerkje getiteld Onderwerping van de wereld door de Joden als bewijs van een Joodse samenzwering openbaar gemaakt. Het obscure schrift werd later als een vervalsing aangemerkt want hoe kon er in die tijd nu sprake zijn van een Joodse macht en samenzwering tegen de Tsaar sprake zijn, terwijl de vijf miljoen joden in het Rusland onder verschrikkelijke omstandigheden leefden, aanhoudend en systematisch gediscrimineerd werden en dagelijks te leiden hadden onder pogroms en moordpartijen?

In diezelfde periode was er evenees een anti-Joods pamflet verschenen, met name een hoofdstuk uit het boek Biarritz van de Duitse journalist en schrijver Hermann Goedsche, waarin hij een zogenaamd Joods complot beschreef dat de wereld zou willen veroveren. Goedsche had ook een redevoering verzonnen die een opperrabbijn voor een geheime vergadering van joden had gehouden. Het zogenaamde bewijs van de echtheid van dit document werd geleverd door een Engelse diplomaat en de gefingeerde nooit gehouden toespraak van de niet bestaande rabbijn, werd prompt in Rusland en andere landen verspreid als ware het een authentiek document. Dit pamflet was de directe aanleiding tot de beruchte pogrom in Kishinev van 6 en 7 april 1903.

Op het einde van de 19de eeuw was Parijs het centrum waar revolutionairen die samenspanden tegen de Russische staat, en waar zij hun bijeenkomsten hielden en hun plannen beraamden. Zij werden daar bespioneerd door de Russische geheime dienst, de Ochrana een vroege voorloper van de latere KGB. De Ochrana had een speciale dienst in het leven geroepen om vervalsingen te maken van agiterende pamfletten en geschriften om deze revolutionairen in diskrediet te brengen en verwarring te zaaien in het socialistische kamp.

Dit speelde zich allemaal af tijdens de regeerperiode van de laatste Russische Tsaar Nicolaas II, die in 1917 tijdens de Russische Revolutie zal onttroond en vermoord worden. Zo ook ontstonden de Protocollen van Zion die kennelijk bedoeld werden om de Russen zowel in het buitenland als in Rusland zelf op te hitsen tegen de joden. Aldu kregen de geheimagenten Kogan en Golovinski van hun chef Ratsjowski de opdracht om een antisemitisch pamflet op te stellen. Hierbij putten zij rechtstreeks hun inspiratie uit het boek van Maurice Joly en andere antisemitische schriften zoals ze hiervoor reeds werden vermed. De agenten verwerken en schrijven de Protocollen uit in de Nationale Bibliotheek van Parijs.

Tussen 1896 en 1900 leverden ze 24 afzonderlijke hoofdstukken af bij hun chef. De Protocollen werden voor het eerst in augustus en september 1903 in de Sint-Peterburgse krant Znamia afgedrukt. De uiteindelijke versie die later wereldverbreid zal worden stamde in feite uit de tweede uitgave van het boek van Sergej Niloes (1862-1929) die in 1905 werden uitgebracht.

In de Protocollen werd beweerd dat het ging om onlangs ontdekte notulen van een vergadering gehouden door een internationaal directoraat van Joden dat de verovering van de wereld plande. De Protocollen van de Wijzen van Zion beschrijven in 24 hoofdstukken elk een specifiek aspect van de joodse wereldrevolutie. In de Protocollen wordt uitvoerig en in detail uitgelegd hoe de reorganisatie van politiek, pers, godsdienst, economie, belasting, valuta, beurs, onderwijs, justitie, rechtbanken, leger, politie en troonopvolging enzovoort, moeten geregeld worden. Uiteraard had er nooit zoiets als een directoraat bestaan en al had er al evenmin ooit zo'n vergadering plaatsgevonden.

In die Protocollen lezen we ondermeer: "Wij moeten hen [die overheden,nvdr] dus onschadelijk maken, wanneer wij in staat zijn hen te vervangen door anderen die onze bedoelingen beter bevorderen. Wij beheersen het geld, maar wij moeten het nog meer, wij moeten het uitstluitend en geheel beheersen. Laten wij daarom mild zijn in onze uitgaven voor een passende pers, een theater dat met onze geest ovvereenstemt, een literatuur en wetenschap die onze gedachten verspreidt, opdat wij de gehele bedrijfsleiding en de wetgeving onder onze invloed brengen. Laten wij het genotzuchtige volk aansporen tot die ondeugden die in de mens het meest de ideale krachten afbreken en de belangstelling voor het geestelijke ondermijnen. Wij moeten het hele maatschappelijke leven vermaterialiseren. Geldhonger, materialistische twijfel en wilde genotzucht moeten de beheersende drijfveren worden van de samenleving, opdat de ene klasse zich vreselijk ergert aan de andere, en zij vervuld worden van een diepe haat tegen elkaar. Dan zal er wereledwijd een chaos ontstaan, waarin de christelijke wijsheid geen uitweg meer vindt."