Een bij uitstek Nederlands boek met een Duitse Titel omdat 'Nacht und Nebel' een sinister begrip was uit 1940-1945. NN-Häftlinge waren van ernstige vergrijpen tegen de Duitse bezettingsmacht in Europa verdachte politieke gevangenen die al dan niet door Duitse krijgsraden te velde ter dood veroordeeld, door de Gastapo (Sipo) werden afgevoerd naar speciale concentratiekampen zoals Natzweiler-Struthof hoog in de Vogezen - om daar spoorloos en voorgoed in de mist van de nacht te verdwijnen.

Floris Berthold Bakels (1915-2000) heeft meer dan de helft van zijn driejarige gevangenschap in Natzweiler en zijn Aussenkommandos doorgebracht. Hij heeft bijna drie volle jaren een dagboek bijgehouden, dat grotendeels bewaard is gebleven. Ingeleid met een voorbericht van Dr. L. De Jong beschrijft Bakels eerst zijn gelukkige jeugdjaren, studententijd en beginnende carrière, dan zijn arrestatie en de lange lijdensweg door Scheveningen -Amersfoort (PDA) - Utrecht (proces) - Natzweiler - Ottobrunn - Dautmergen - Vaihingen - Enz - Dachau...

Over Kerstmis 1943 schreef Floris Bakels in zijn boek: "De Duitsers gaven ons zowaar een dag vrijaf, wij werden niet gepest, kregen behoorlijk te eten, kregen enkele Russische sigaretten, merk "Bregawa", en in een barak was een kerstboom opgericht waarbij wij Stille Nacht mochten zingen." [..] Maar de volgende dag verdween de kerststemming volledig: "Er was luizencontrole en iedereen moet spiernaakt voor de Stubenälteste verschijnen die met stokjes onder het geslachtsapparaat prutst. Vreemde wereld. (...) Verder twee opgehangen mensen die een Fluchtversuch [ontsnappingspoging] hadden gedaan. Moord op Kerstmis."

Op 29 april 1945 maakt Bakels de gewapende bevrijding mee van Dachau. Dan de dertiendaagse thuisreis in zijn eentje door het verwoeste Derde Rijk en het weerzien met zijn vrouw in een Maastrichts noodhospitaal. Daar volgt een epiloog waarin de schrijver zijn visie geeft op heden en toekomst in het licht van zijn verleden. Hij spreekt ook over het zogenaamde post-KZ-syndroom. Zo ontstond een uniek, zeer persoonlijk verhaal, waarvan Dr. L. de Jong schrijft: "Mij is, wat de Duitse concentratiekampen betreft, in ons taalgebied geen publikatie bekend waarin de herinneringen aan het gevangenisbestaan zo zuiver en treffend zijn vastgelegd."

---

---

Nacht und Nebel
Op 7 december 1941 ondertekent Generalfeldmarschall Wilhelm Keitel, Chef des Oberkommandos der Wehrmacht (OKW), het zogeheten Nacht- und Nebel Erlaß (Nacht- en Nevel-decreet) uit over alle bezette gebieden. Met dit decreet werden die mensen bedoeld die in de bezette gebieden verzet pleegden tegen het Rijk of tegen de Duitse strijdkrachten, uitgezonderd van wie het doodvonnis zeker was. De NN-gevangenen kregen een speciaal NN-nummer toegewezen, en werden in het geheim op transport gezet naar Duitsland. Daar werden ze overhandigd aan de SIPO of de SD (Sicherheitsdienst) in afwachting van hun proces of straf.

Nadat de NN-gevangenen in Duitsland waren toegekomen mocht geen nieuws over hen hun thuisland bereiken. Noch hun familie of gezinsleden mochten ooit iets over hun lot vernemen. Zelfs als zij moesten voorkomen op het proces of na hun eventuele (dood-)vonnis, mocht niemand in het thuisland van de NN-gevangene ook maar iets van hem of haar horen. Zelfs personen die enkel maar verdacht werden van verzetsdaden tegen de politiek van de Duitse bezetter, werden gearresteerd en ondervraagd door de Gestapo en de SD op een schandalige en brutale manier.

SS-Obersturmführer Heinrich Müller (1900-1945?), Chef van de Gestapo (Geheime Staatspolizei) sinds april 1934, zal op 12 juni 1942 nog het zgn 'Derdegraads' bevel afleveren dat de methoden van ondervragingen omhelsde:

Nacht und Nebel arrestatieformulier "... het Derdegraad mag, wanneer het vermoeden bestaat, enkel worden toegepast jegens communisten, marxisten, Jehova's Getuigen, saboteurs, terroristen, leden van weerstandsbewegingen, geparachuteerde agenten, anti-sociale elementen, Poolse of Sovjetrussische schooiers of landlopers; in alle andere gevallen moet eerst de toestemming worden verleend... het Derdegraad kan, afhankelijk van de omstandigheden, andere bijkomende maatregelen omvatten zoals een sober dieet (brood en water), harde vloeren, donkere cel, het beroven van de slaap, buitengewone driloefeningen, alsmede zweepslagen (voor meer dan twintig zweepslagen dient eerst een arts te worden geconsulteerd)."

---

Floris Berthold Bakels was een Nederlandse schrijver en als verzetsstrijder actief tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zijn ouders waren tamelijk welgesteld; vader was kunstschilder. Hij was het vierde kind en ondanks zijn zwakke gezondheid had hij een gelukkige jeugd. Na een studie rechten in Leiden studeerde hij in 1938 af. Hij kreeg een betrekking als juridisch ambtenaar, maar dit beviel hem niet. In 1939 krijgt hij een aanstelling als advocaat in Amsterdam.

Op 5 januari 1940 trouwt hij en vestigt zich met zijn vrouw te Rotterdam. De houding in het vooroorlogse Nederland was dat men zich niet met politieke zaken inliet. Deze houding verwijt Bakels zich later als onvergeeflijk, wel in het meest ten aanzien van de Joden.

Op 14 mei 1940 maakt hij het bombardement van Rotterdam mee. Dit zet een stempel op zijn houding, tegenover de Duitsers. Alhoewel hij de bezetting lijdzaam ondergaat, gaan hem in 1941 de ogen open voor de werkelijke aard van de nazi’s. Wanneer er verordend wordt, dat iedere ‘ariër’ zijn ariërverklaring moet ondertekenen, reageert hij hier fel tegen. Hij begint met het typen van pamfletten en brieven om de passiviteit onder de Nederlanders te doorbreken.

Vervolgens schrijft hij een gedocumenteerde brief bij het verlaten van de Nederlandse Unie, waarin hij zijn mening over de Duitsers verwoorde. Als vanzelf rolde hij in het verzetswerk. In die tijd schrijft hij zelfs een brief aan koningin Wilhelmina die zijn brief voor de BBC voorgelezen heeft. Echter door verraad wordt de verzetskring opgerold.

Op 9 april 1942 wordt hij gearresteerd. Via de gevangenis van Scheveningen beland hij in kamp Amersfoort. Hier word Bakels voor het eerst geconfronteerd met de rauwe werkelijkheid van de door sadistische bewakers uitgeoefende ongetemperde terreur in de kampwereld. Zo werd voor zijn ogen een gevangene letterlijk doodgeschopt door bewakers omdat deze had gepoogd te ontsnappen. Dit was de eerste van een lange reeks gruwelijkheden die Bakels onder ogen kreeg. Na Amersfoort werd hij via de gevangenis van Utrecht naar concentratiekamp Natzweiler-Struthof in de Vogezen overgeplaatst. Hierna volgden nog meer overplaatsingen totdat hij in Dachau belandde waar hij werd bevrijd door de geallieerden. Meer dood dan levend reisde Bakels terug naar Nederland. Hij besloot zijn leven aan het waarschuwen tegen totalitarisme en dictatuur te wijden en was een van de oprichters van het opinieblad Elsevier.
(Bron: Wikipedia: Floris Bakels)