Deze brief, verzonden door Walter Rauff op 26 maart 1942, beschrijft de behoefte aan "speciale vrachtwagens" (Sonderwagen) voor het concentratiekamp van Mauthausen. De betekenis van dit gecodeerde woord wordt duidelijk bij de verwijzing, in de laatste paragrafe, waar Rauff tijdelijk het gebruik van koolmonoxide in stalen flessen aanbeveelt, in afwachting dat de speciale vergassingswagens klaar voor gebruik zijn.
Koolmonoxide in stalen flessen was de methode die gebruikt werd onder het T4-euthanasieprogramma om zogenaamde gehandicapte Duitsers om te brengen. In het begin van 1942 was dit nog steeds bij voorkeur het gebruikte gifgas. Het beruchte gifgas Zyklon-B was nog maar zes maanden daarvoor getest en was op dat ogenblik nog niet in gebruik.
Het KZ Mauthausen aan de Donau werd op 8 augustus 1938 in gebruik genomen, enkele maanden nadat Duitsland op 12 maart 1938 Oostenrijk had aangehecht (Der Anschluß) bij het Derde Rijk. Het kamp werd opgericht om burgers in op te sluiten zogenaamd voor de voltrekking van de "hechtenis ter bescherming van de staat of individu". Een eufemisme voor regelrechte massamoord door de door het Derde Rijk zelf verklaarde tegenstanders van het NS-regime. KZ Mauthausen, dat geleid werd door SS-Standartenführer Franz Ziereis, werd het eerste concentratiekamp dat buiten het "oude rijk" werd opgericht en dat tot een van de meest beruchte kampen binnen het gehele nationaal-socialistische kampensysteem zal worden.
KZ Mauthausen in Oostenrijk was nauw verbonden met het T4-Euthanasie-programma waar de volgende stap in de Endlösung (eindoplossing) van de joodse kwestie werd ingezet. Toen deze vernietigingsaktie ("T4") werd stilgelegd onder druk van de publieke opinie en de donderpreek van Bisschop von Galen einde augustus 1941, werden als reactie daarop door de SS in een daarop volgende vernietigingsaktie "14 f 13" meer dan 8000 gevangenen uit de concentratiekampen Dachau en Mauthausen (inclusief het bijkamp Gusen) koelbloedig omgebracht. Het beruchte T4-kasteel Hartheim werd gebruikt voor het ombrengen van een paar honderd geestelijk zieke Ostarbeiters, die 'niet meer konden werken'. In de zomer van 1943 werd dit kasteel het hoofdkwartier van "T4", toen alle T4-bureaus uit Berlijn geëvacueerd moesten worden.
Vanaf zijn officiële oprichting in 1938 tot aan de bevrijding van het kamp door het 3e US-leger op 5 mei 1945, hebben bijna 200.000 gevangenen uit talrijke Europese landen en uit de hele wereld de gruwelen van de gevangenschap en de foltermethoden van de SS aan den lijve mogen ondergaan. Meer dan de helft (ruim 100 000 gevangenen!) zal de gevangenschap niet overleven. De gevangenen stierven aan uitputting door uitbuiting van hun arbeidskracht en bewuste ondervoeding, aan besmettelijke ziekten door de rampzalige hygiënische omstandigheden, zij werden ter dood gefolterd, door de SS-kampbewakers doodgeschoten of omgebracht in de gaskamers van Mauthausen of in het nevenkamp Gusen alsook in de Oostenrijkse "euthanasie-inrichting" Kasteel Hartheim met gas om het leven gebracht.
Alle dokters en administratieve ambtenaars van Kasteel Hartheim die verantwoordelijk waren voor de massamoorden waren overtuigde nationaal-socialisten. De directeur was psychiater Dr. Rudolf Lonauer uit Linz met Dr. Georg Renno uit Duitsland als onderdirecteur. De administratie werd geleid door Christian Wirth, Franz Stangl, Gustav Wagner en Franz Reichleitner, die later als KZ commandanten werden aangesteld in de vernietigingskampen Treblinka, Belzec en Sobibor.
Het overige personeel, zoals brandweermannen, chauffeuren, verplegend personeel enz., werd aangevuld door de Gauverwaltung Oberdonau. Alle rond 80 werknemers werden verplicht tot strenge geheimhouding. Ter compensatie kregen zij een goed salaris, extra premies voor 'speciale taken' en een overvloed aan alcohol, om de emotionele spanningen die ontstonden tijdens de dagelijkse massamoorden te milderen.
In de winter van 1944/1945 moesten gevangen van KZ Mauthausen alle technische installaties op het kasteel vernietigen en alles weer in de oude staat brengen, om alle sporen uit te wissen. De zusters die in 1938 ontslagen waren, mochten weer terug komen en gehandicapte kinderen consulteren ("hulp streekschool"). De op Hartheim gepleegde misdaden zijn grotendeels onbestraft gebleven. Terwijl brandweerman Nobel ter dood werd veroordeeld en omgebracht, werd Dr. Renno niet aangeklaagd, omdat hij "niet in staat was om terecht te staan". Dr. Lonauer vergiftigde zichzelf in mei 1945.
Walter Rauff was een SS-Obersturmbannführer (Luitenant-kolonel) wiens naam regelmatig voorkomt op andere documenten die over de gaswagens (Sonderwagen) handelen zoals bv in De 'Vergasung' in 'De Vrachtwagens des Doods' of in de brief van Willy Just aan Rauff Technische aanpassingen aan te brengen aan de Spezialwagen (=vergassingswagens) die twee maanden na deze brief werd verzonden.
De beschrijving van gifgas als een "hulpmiddel" is hetzelfde opmerkelijke woord dat werd gebruikt om dezelfde euthanasie vergassingen te beschrijven in een andere docuemnet, de beruchte Wetzel-Lohse brief De methode Brack: Vergassingstoestellen (Vergasungsapparate)
