Nog steeds leeft de mythe voort dat de joden zich niet of nauwelijks verweerd hebben tegen hun nationaal-socialistische vervolgers en zich als weerloze lammetjes naar de slachtbank lieten lijden. Niets is minder waar. Alleen al in het Britse geallieerde leger hadden tijdens WO II tussen 26.000 en 30.000 joden dienst genomen om als soldaat nazi-Duitsland te bekampen. Joden waren over gans Europa actief betrokken bij allerhande verzetsorganisaties, partizanengroepen, inlichtingendiensten, vluchtroutes enz. Een andere, en vrij onbekende geschiedenis, is die van de oprichting van de Joodse Brigade (Jewisch Brigade Group) als onderdeel van het Britse 8ste leger. De Brigade werd vanaf september 1944 ook actief ingezet aan het Italiaanse front om daar rechtstreeks strijd te leveren met de Wehrmacht en de Waffen-SS. De oprichting van de Joodse Brigade hangt nauw samen met het ontstaan van Israël, het Zionisme, en de strijd die geleverd werd tegen de Britse overheerser van het toenmalige Palestina en de omringende vijandige Arabische landen. Zonder de holocaust was Israël ook wel ontstaan want het zionisme -de terugkeer naar het land van Sion- dateerde al van eind negentiende eeuw. De holocaust heeft onmiskenbaar het onafhankelijkheidsproces bespoedigd maar ligt zeer zeker niet aan de bron ervan.

Omstreeks 1880 leefden er ongeveer 125.000 joden in Palestina, dat toen nog -en dat sinds 1517- deel uitmaakte van het Turks-Ottomaanse Rijk. Als gevolg van de moord op de Russische Tsaar Alexander II, die in de schoenen van de joden wordt geschoven, vinden op 13 maart 1881 bloedige pogroms plaats waarbij vele duizenden Russische joden worden afgeslacht. Het woord 'pogrom' is trouwens van Russische oorsprong en betekent 'oproer, rellen'. Als gevolg van deze Russische pogroms ontstaat wat nu bekend is als de 1ste Aliyah (1882-1903), de terugkeer van joden naar Israël of naar het Beloofde Land. Ongeveer 25.000, hoofdzakelijk Oost-Europese joden waarvan het merendeel Russen zijn, vluchten hun land van oorsprong uit en vestigen zich in Palestina. In 1882 wordt in Palestina ook een bewakingsdienst ingericht, de zgn. shomrim, o.l.v. Abraham Shapira. Na een tijd werden deze bewakingsdiensten van joodse nederzettingen in de praktijk uitgevoerd door arabische inwijkelingen.

Eind negentiende eeuw is Frankrijk in de ban van de Dreyfus-affaire en op 14 februari 1896 publiceert de zionistische pionier Theodor Herzl (1860-1904) zijn bekendste boek 'Der Judenstaat' waarin hij pleit voor de oprichting van een onafhankelijke joodse staat in het bijbelse Palestina. Het zionisme is een historische werkelijkheid geworden. Na de dood van Herzl in 1904 komt een 2e Aliyah (1904-1914) op gang mede als gevolg van pogroms in Kishinov in april 1903. 35.000 joden, voornamelijk uit Polen en Rusland, komen Palestina binnen.

In 1907 vonden Yisraël Shohat, Yitzhak Ben Zvi en Alexander Zeid het zo geen goed idee voor de veiligheid om de shomrim door arabieren te laten doen en richtten in het geheim de Bar Giora op. In 1909 werd de Bar Giora geïntegreerd in de HaShomer met het doel de joodse bezittingen te beschermen. De belangrijkste leiders binnen Hashomer waren Izhak Ben­Zvi, Israël Giladi, Alexander Zeid en Israël Shohat. Deze vroege voorloper van wat later het Israëlische leger zal worden, ging in 1920 op in de Hagannah.

Na het einde van de Eerste Wereldoorlog en mede als gevolg van de Russische revolutie (1917) er andermaal bloedige pogroms plaats vinden in de Oekraïne heeft de 3e Aliyah (1919-1923) plaats en immigreren ongeveer 35.000 joden, voornamelijk Russen (ruim 50%), Polen (36%), maar ook mensen uit Letland, Roemenië en andere Oost-Europese landen, naar Palestina. Intussen komt na het einde van de Eerste Wereldoorlog tegelijk ook een einde aan het Ottomaanse Rijk en valt Palestina onder Brits bestuur. Voordien, 2 november 1917, had Lord Balfour, de Britse minister van Buitenlandse Zaken een verklaring uitgebracht waarin hij voorstelde om de joden een eigen staat te schenken in Palestina.

  De Balfourverklaring was op dat moment in feite alleen maar een poging van de Engelsen om het gebied weer onder controle te krijgen. Vanaf 1920 wordt Palestina een Brits Mandaat en onder toezicht van de Volkenbond. De Britten splitsen in de jaren twintig het deel af dat ten oosten ligt van de rivier de Jordaan en noemen het Transjordanië onder het gezag van de Jordaanse familie van Koning Hoessein.

Met de toenemende immigratie van joden naar Palestina neemt ook het Arabische protest toe. De Hagannah had zich inmiddels op militaire leest geschoeid en blijft zich verder ontwikkelen als gevolg van het feit dat de Britten onvoldoende bescherming boden aan de yishuv (zoals de joodse kolonisten zich noemen). Als gevolg van de economische crisis in Polen en de immigratiebeperkingen die de Verenigde Staten in 1924 instellen komt de 4e Aliyah (1924-1932) op gang. Ongeveer 82.000 joden, waarvan de helft Polen, immigreren naar Palestina. 23.000 van hen zullen het land later weer verlaten en naar elders vertrekken.

In 1931 wordt door een groep bevelhebbers van de Haganah Irgoen Zwa’I Leumi ('Etzel') opgericht. Vanaf 1934 zal de Etzel onder de leiding komen van Menachem Begin, de latere premier van Israël. Tijdens de Arabische opstand van 1937 gaat een deel van de Etzel terug naar de Hagannah en een ander deel schaarde zich rondom een nieuwe Etzel geleid door de zionist Zeev Jabotinsky (1880-1940), die berucht werd voor zijn gewapende vergeldingsacties tegen de Arabieren. Na de publicatie van het Brits Witboek van 1939 richtte de Etzel zich ook tegen de Britse autoriteiten.