En men noemde hen Zigeuners... De geschiedenis van Kaldarasch, Ursari, Lowara en Sinti in Nederland (1750-1944)

Over zigeuners doen allerlei mythische verhalen de ronde. Over de streken waar ze vandaan komen, hoe ze er uitzien, dat ze één grote familie vormen, waarzeggen, zwendelen bij de paardenhandel en mooi viool spelen. Deels een romantisch beeld, maar bovenal een beeld van groepen mensen aan de rand van de samenleving. In welk land ze ook wonen, ze worden meestal gezien als ongewenste vreemdelingen.

In deze studie wordt het gangbare beeld afgebroken door een nauwkeurige analyse van de geschiedenis van Kaldarasch (ketellappers uit Hongarije), Ursari (bereleiders uit Bosnië), Lowara (paardenhandelaren uit verschillende landen) en Sinti (muzikanten uit omringende landen) in Nederland tussen 1868 en 1944. Daarbij worden schijnbaar vanzelfsprekende, maar zelden gestelde vragen opgeworpen. Waarom kwamen deze groepen naar Nederland? Wilden ze zich hier eigenlijk wel vestigen? Hoe komt het dat de bevolking zich soms vergaapte aan hun rijkdom, terwijl de overheid hen als armlastig beschouwde en over de grens zette? Bestaat er een relatie tussen het Nederlandse overheidsbeleid door de jaren heen en de deportatie van Nederlandse zigeuners in de Tweede Wereldoorlog?

In tegenstelling tot de gangbare visie op de zigeuners hanteert de auteur in dit boek een stigmatiseringsperspectief. Hij laat zien hoe allerlei rondtrekkende groepen de afgelopen eeuw door de overheid van het etiket 'zigeuner' zijn voorzien, met de daarbij horende negatieve ideeën op grond waarvan ze uit Nederland zijn geweerd. Ook is hij nagegaan in hoeverre die ideeën met de werkelijkheid strookten, door een reconstructie van de leefwijze van deze ketellappers, bereleiders, paardenhandelaren en muzikanten.

Door deze werkwijze komen internationaal aanvaarde theorieën over zigeuners op de helling te staan. Tevens worden belangrijke inzichten verkregen in het algemeen proces van stigmatisering, etikettering en minderheidsvorming. Een belangrijke en rijk gedocumenteerde historische analyse, ook voor hen die niet bij het beleid ten aanzien van zigeuners en woonwagenbewoners zijn betrokken.

---

Lees ook op deze website: De vervolging van Roma en Sinti zigeuners

Leo Lucassen (1959) studeerde geschiedenis aan de Universiteit van Leiden. Hij publiceerde eerder met anderen Van Oost naar West. Racisme als mondiaal verschijnsel (Baarn 1990). Lees hier de biografie van prof.dr. L.A.C.J. (Leo) Lucassen.

---

Vervolging van Sinti & Roma (zigeuners) tijdens de Tweede Wereldoorlog

Relevante verwijzingen:
•  Vlaams Centrum Woonwagenwerk
•  zigeuners.startpagina.nl

Lees ook deze artikels op Verzet.org:
•  Eerste officiele delegatie homoseksuelen op herdenking in Breendonk
•  Vergeten Vervolgden: De vervolging van Roma en Sinti zigeuners

Lees ook deze film- en boekbesprekingen op Verzet.org:
•  DVD film: Gipsy Life: Sinti & Roma
•  Zigeuners in Vlaanderen (Jan H.C. Cuijle)
•  Het volk van Koka Petalo. De zigeuners in Europa (Dick Schaap en Wim Bont)
•  Kinderroof of zigeunerroof? Zigeuners in kinderboeken (Jean Kommers)
•  En men noemde hen Zigeuners... (Leo Lucassen)
•  Vreemd gespuis (Anne Frank Stichting)
•  En de violen zwegen - Een verhaal over de holocaust van de zigeuners (Alexander Ramati)
•  Een volk op doortocht. Zigeuners tijdens de Tweede Wereldoorlog (Jan Yoors)
•  Slechts weinigen kwamen terug. Sinti en Roma onder het nationaal-socialisme (Eric Goeman)
•  Settela (Aad Wagenaar)
•  De Zigeuners (Angus Fraser)
•  Op zoek naar de ware Zigeuner. Zigeuners als studieobject tijdens de Verlichting, de Romantiek en het Nazisme (Wim Willems)