Verzet.org - De laatste drie pausen en de joden (Pinchas Lapide)

"Twee joden, drie meningen"

Bij het verschijnen van het toneelstuk van Hochhuth 'De Plaatsbekleder' kwam er een scherpe reactie vanuit Jeruzalem, van de kant van de auteur en journalist Pinchas E. Lapide, die het openlijk opnam voor Pius XII. Hij verloor hiermee een aantal vrienden, maar kreeg van verscheidene kanten ook veel sympathie-betuigingen voor zijn poging om Pius XII in een eerlijk daglicht te stellen. Hijzelf zegt hierover: "Ik was niet zozeer geïrriteerd over het toneelstuk van Hochhuth alswel over het stilzwijgen van degenen, die op de hoogte waren van wat Pius XII tijdens de oorlogsjaren gedaan heeft om de joden uit de handen van de nazi's te houden. Pius XII heeft meer joden gered dan alle kerkelijke autoriteiten samen en ook meer dan alle politici van het westen samen."

Deze felle reactie is voor Lapide de inspiratiebron geworden voor zijn boek De laatste drie pausen en de joden. Hij was een uitgelezen persoon om dit te schrijven, niet alleen door zijn journalistieke pen, maar vooral door zijn kennis van de vele joodse documenten en zijn vele joodse contacten, die hem in deze hele kwestie behulpzaam konden zijn. Doordat hij zowel Pius XII als Johannes XXIII persoonlijk had gekend, was hijzelf heel nauw bij dit alles betrokken.

Het boek houdt veel meer in dan de titel doet vermoeden. Tegen de achtergrond van de verhouding jodendom-christendom, zoals die van de eerste eeuwen van het christendom ontstaan is, en van het uiteengroeien van beide godsdiensten in later eeuwen, laat Lapide de figuren zien van de laatste drie pausen: Pius XI, Pius XII en Johannes XXIII en hun, slechts zeer ten dele geslaagde, pogingen om de joden tegen de uitroeiingspolitiek van de nazi's in bescherming te nemen en hun initiatieven om een nieuw gesprek tussen de kerk en Israël aan te knopen.

Dit boek is een menselijk document geworden op basis van goede documentatie en levendige schrijftrant. Het opent de ogen voor een nieuwe fase in de verhouding tussen christendom en jodendom.

Pinchas Erwin Lapide (1922-1997), Canadees van geboorte en Israëli door keuze, was één van de medeoprichters van de eerste Amerikaanse kibboets in de bergen van Gilboa. Hij promoveerde aan de Hebreeuwse Universiteit. Tijdens de oorlog was hij vrijwilliger in het Britse leger en vocht in Noord-Afrika, Malta en Italië. In de jaren 1945-46 verbindingsofficier tussen de anglo-amerikanen en de Russische legerleiding in Duitsland en Oostenrijk. Van 1956 tot 1958 consul voor Israël in Milaan.

Paus Johannes XXIII: "Vandaag begrijpen we dat vele, vele eeuwen van verblinding onze ogen zoeer versluierd hebben dat wij de schoonheid van uw uitverkoren volk niet meer zien, noch in hun gelaat de trekken van onze bevoorrechte broeders herkennen. Wij beseffen dat het Kaïnsteken op ons voorhoofd staat. Door de eeuwen heen heeft onze broeder Abel neergelegen in het bloed dat wij vergoten en tranen gestort doordat wij uw liefde vergaten. Vergeef ons de vloek die wij ten onrechte op hun naam als joden hebben gelegd. Vergeef ons dat wij u in hun vlees ten tweeden male gekruisigd hebben. Want we wisten niet wat we deden..."

Lees ook deze artikels op Verzet.org:
•  Hitlers Paus. Deel 1: Het Vatikaan en de Joden
•  Hitlers Paus. Deel 2: Eugenio Pacelli nuntius in Berlijn
•  Hitlers Paus. Deel 3: Pius XII
•  De kruistocht van de Ustasa. Deel 1: Met de zegen van het Vaticaan
•  Vervolging van de Vrijmetselarij. Deel 2: Het Vaticaan en de Protocollen
•  De reddingsactie van Dom Bruno (E.P. Bruno Reynders)
•  Het Zoenoffer van Dr. Edith Stein. Haar misdaad? Joods geboren...

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
•  De laatste drie pausen en de joden (Pinchas Lapide)
•  De paus en de jodenvervolging - Johannes Paulus II herschrijft de geschiedenis (Dr. Hans Jansen)
•  In Godsnaam - De katholieke kerk en de jodenvervolging (David I. Kertzer)
•  Stadhouders van Christus - De schaduwzijde van het Pausdom (Peter de Rosa)
•  Maximiliaan Kolbe. Een licht in Auschwitz (A. Buckinx-Luyckx)
•  Een Morele Afrekening (Daniel Jonah Goldhagen)