Begin jaren dertig, in de nasleep van de beurscrach in New York van 24 oktober 1929, werd gans West-Europa getroffen door een reusachtige economische crisis met de sluiting van vele fabrieken tot gevolg en miljoenen mensen werkloos. Overal in West-Europa steken extreemrechtse nationalistische partijen en organisaties de kop op. Mussolini in Italië, Horthy in Hongarije en Hitler in Duitsland beïnvloeden ook gematigde landen zoals bijvoorbeeld Frankrijk waar de linkse regering van Léon Blum aan de macht is. Ook in de Lage Landen is extreemrechts aan een opmars bezig. Ook in België heeft de economische crisis hard toegeslagen. Het aantal volledig werklozen is van 12.500 (eind 1929) een jaar later gestegen tot 76.000. Het ene faillisement volgt op het andere. Einde 1931 is de werkloosheid gestegen tot 200.000, tegen einde 1934 350.000 en in 1935 bijna 400.000 werklozen. De Belgische frank wordt met 28% gedevalueerd en de lonen van de arbeiders worden haast elke zes maanden telkens met 5% verminderd. Armoede troef. Na het einde van de Eerste Wereldoorlog kent België een steile opgang voor extreemrechts die spoedig de Belgische democratie op haar grondvesten zal doen daveren. Aan Vlaamse zijde groeien uit de Frontpartij de twee belangrijkste rechtsextremistische nationalistische organisaties: het Verdinaso van Joris Van Severen en het VNV van Staf de Clercq. Aan franstalige kant werd uit de puinen van het naoorlogse Belgische leger het Nationaal Legioen en de Action et Civilisation opgericht en later en vooral REX van Léon Degrelle. Koning Leopold III tracht meer macht naar zich toe te halen en zag het liefst de parlementaire democratie vervangen door een klein zakenkabinet met hem aan het hoofd.

Begin jaren dertig, in de nasleep van de beurscrach in New York van 24 oktober 1929, werd gans West-Europa getroffen door een reusachtige economische crisis met de sluiting van vele fabrieken tot gevolg en miljoenen mensen werkloos. In Italië was de fascist Benito Mussolini in 1922 aan de macht gekomen. Andere landen dreigden in de dictatoriale val te trappen. Een groot financieel en politiek schandaal liet begin jaren dertig de Derde Franse Republiek op haar grondvesten schudden waardoor zelfs twee premiers moesten aftreden.

De premier van Frankrijk op dat ogenblik was Léon Blum (1872-1950) en van Joodse afkomst en sinds 1936 premier van Frankrijk. Vanwege zijn bezorgdheid over het opkomende nationaal-socialisme had hij in november 1935 de socialistische partij Front Populaire (het Volksfront) opgericht, samen met Edouard Daladier, Maurice Thorez, Edouard Herriot en Daniel Mayer. De sociale onrust die de economische crisis in Frankrijk teweeg bracht werd met de Stavisky Zaak het vuur aan de lont gestoken. De jood Stavisky was een oplichter en fraudeur en werd op 8 januari 1934 dood aangetroffen. Volgens de enen door zelfmoord door anderen als gevolg van een afrekening in het milieu.

Geïnspireerd door het immer sluimerend anti-semitisme braken doorheen gans Frankrijk rellen uit. In februari 1934 kwam het tot een grote manifestatie in Parijs. De stormtroepen van de royalistische Action Française van Charles Maurras, die zichzelf de 'Camelots du Roi' heten, de Vuurkruisen (Les Croix-de-Feu) van luitenant-kolonel Graaf François de la Rocque en een aantal kleinere extreemrechtse organisaties zoals les Jeunesses Patriotiques maakten zich op aan de Assemblée Nationale (het Franse parlement) aan te vallen.

De bedoeling was het parlement binnen te dringen en de parlementairen aan te houden. Daarnaast moesten ook het paleis van de President van de Republiek (Palais-Bourbon) en het ministerie van Binnenlandse Zaken worden bezet. Vele officieren en oudstrijders van de Eerste Wereldoorlog zijn betrokken in deze coup waaronder drie Franse maarschaleken: Pétain, Lyautey en Franchet d'Esperay. De regering Daladier die net die dag zijn kabinet had samengesteld, moest ten val worden gebracht en vervangen worden door een voorlopig kabinet dat later moest leiden tot de oprichting van een militair regime naar het voorbeeld van het Italië van Benito Mussolini.

Op 6 februari 1934 komen de ordediensten tot een zwaar hardhandig treffen met een menigte van 40.000 manifestanten. Tijdens de de rellen vallen er 17 doden en 1435 gewonden. De aanval wordt gelukkig afgeslagen maar de Fransen beseffen maar al te goed dat wat in Italië en Duitsland gebeurde, ook in Frankrijk kan worden herhaald. De Vuurkruisen-organisatie van Graaf François de la Rocque de Severac (1885-1946) is een jaar later na deze mislukte coup al aangegroeid tot twee miljoen leden.

In Duitsland was sinds 30 januari 1933 Adolf Hitler en de NSDAP aan de macht. Op 14 juli 1933 wordt de NSDAP de enig toegelaten politieke partij in Duitsland en werden alle andere partijen verboden. Op 7 maart 1936 bezetten de nazi's opnieuw het Roergebied. Een week later, 16 maart 1936, maakt Adolf Hitler komaf met de bepalingen van het Verdrag van Versailles, zet de herbewapening van Duitsland op gang en voert de militaire dienstplicht weer in. In Hongarije was sinds eind jaren twintig de dictator Miklós Horthy (1868-1957) aan de macht die al vroeg een alliantie aanging met nazi-Duitsland.

Op 17 juli 1936 pleegt Generalísimo Francisco Franco (1892-1975) in Spanje een coup tegen de regering wat het begin markeert van de Spaanse Burgeroorlog. Enkele maanden later, 9 september 1936, spreken 29 Europese landen zich uit tegen een interventie in de Spaanse Burgeroorlog en besluiten de grenzen te sluiten met Spanje. Ruim te laat want de Italianen en de Duitsers hebben zich reeds geengageerd in de Burgeroorlog en kiezen resoluut de zijde van de fascist Franco.

Hitler zend een Duits contingent naar Spanje waaronder het 5.000 man sterke Condor Legioen, alsook een experimentele tank-, anti-tank en luchtmachteenheid. Het Condor Legioen zal vooral berucht blijven toen op 26 april 1937 door de Duitse Luftwaffe de stad Guernica werd platgebombardeerd. Vele communisten, socialisten en vrijheidsstrijders van overal ter wereld leveren slag tegen Franco maar zullen op 2 april 1939 definitief de duimen leggen voor de Falangisten van Franco.

Op 25 oktober 1936 sluiten nazi-Duitsland en fascistisch Italië een bondgenootschap, de zogeheten As Rome-Berlijn. Hitler had toenadering gezocht tot het Italië van Mussolini omdat hij de steun nodig had voor zijn agressieve buitenlandse politiek. Immers Hitler had als volgende doel de Anschluss van Oostenrijk bij het Derde Rijk.

Die annexatie bij het Derde Rijk zal pas later, 12 maart 1938, plaatshebben waardoor Oostenrijk tot een zoveelste provincie van Duitsland wordt gedegradeerd. Zonder de rugdekking van Mussolini was dit niet mogelijk. Aan de andere kant kon Mussolini de steun van Duitsland goed gebruiken om uit het Europese isolement te komen waarin hij door de Italiaanse veroveringsdrang in Abessinië, het huidige Ethiopië, was geraakt.

25 oktober 1936 is ook toevallig de datum waarop in België de staatsgreep van extreemrechts moest plaatsvinden tegen het eenheidskabinet van premier Paul Van Zeeland...