headerbanner
Aanbevolen boeken en AV-media:
Rusland. Politiek, ideologie, nationaliteiten enz. in de Sovjetunie (J. van het Reve / red.)
Tussen hemel en hel / The Holocaust Experience; Joost Seelen en Oeke Hoogendijk; docu 2 DVD; 92 min
Wednesday 20 August 2008
Home
Actueel
Het Waanzinnige Rijk
Hitlers Handlangers
Hitlers Gewillige Beulen
Vergeten vervolgden
Ware Helden
Collaboratie in België
Het verzet in België
NS docs / wetten
Varia
Boekenbank
Link Partners
Gastenboek
Auteur
Contact
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Opkomst extreemrechts. Deel 3: De mislukte staatsgreep van 25.10.1936 - fas PDF Afdrukken E-mail
Monday 05 June 2006
Artikel index
fas
Belgicisten en separatisten
Mars op Brussel der 250 000 rexisten
25 oktober 1936: de staatsgreep mislukt
Nasleep
11 april 1937: Van Zeeland vs Léon Degrelle
Bronnen

 

11 april 1937: Van Zeeland vs Léon Degrelle

Zes maanden na de mislukte putsch van 25 oktober 1936 had Degrelle zijn ambities om de macht te grijpen nog steeds niet opgegeven. In maart 1937 beging hij echter zijn grootste vooroorlogse blunder: de tussentijdse verkiezingen van 11 april 1937 te Brussel. Degrelle besloot tot een krachtmeeting met het kabinet Van Zeeland II. Op 7 maart 1937 kondigde Degrelle aan dat het Brusselse kamerlid van Rex, Alfons Olivier, samen met alle plaatsvervangers zouden aftreden om op die manier tussentijdse verkiezingen uit te lokken, waarmee Degrelle hoopte voor zichzelf een kamerzetel te bemachtigen. Premier Paul Van Zeeland nam de uitdaging aan.

Het geheime Rex-VNV akkoord van 5 oktober 1936 tussen Staf de Clercq en Léon Degrelle braken zowel Rex als het VNV zuur op. Paul Van Zeeland werd door alle partijen inclusief de communistische partij als hun eenheidskandidaat voorgedragen. Uitgezonderd dan het VNV dat zich voluit achter Degrelle schaarde, zeer tegen haar eigen zin want het VNV was vooraf niet eens op de hoogte gebracht van de stunt van Léon Degrelle. Van Zeeland plaatste deze tussentijdse verkiezingsstrijd volledig in de strijd van de democratie versus het fascisme. Vergelijkingen met de Spaanse Burgeroorlog, waarbij een overwinning van Van Zeeland aangekondigd werd als een zege voor de Belgische versie van het Frente Popular (het linkse Spaanse Volksfront), en Rex vergeleken werd met de Franco-partij, waren niet uit de lucht.

Tijdens de propagandaslag die aan de verkiezingen vooraf gingen werd het akkoord met het VNV zijn grootste handicap. De tegenstanders hadden de bekende Rex-slogan 'Rex Vaincra' omgebogen tot 'Votez Degrelle... Borms Vaincra!' Ook het anti-Belgische VNV zelf kreeg grote problemen om haar achterban achter Degrelle te krijgen. De Belgicistische Rex-leiders verkondigden aldoor dat men bv de Groot-Nederlandse gedachte van het VNV niet te ernstig moest nemen en dat het VNV bereid was om samen met Rex het idee deelde om België om te vormen tot een sterke staat onder het gezag van de koning.

Slechts enkele dagen voor de verkiezingszondag, beging Degrelle een kapitale fout die hem fataal zou worden. Op woensdagavond 7 april 1937 verklaarde hij op een meeting in het Brusselse sportpaleis: "Eén gezag, één enkel, mag zeggen of Rex op de ware baan is: Mechelen. Heeft Mechelen gesproken? Nee. Zal Mechelen spreken? Nee, omdat het vrede heeft met Rex, en de katholieke kiezers zal laten stemmen zoals zij het verkiezen. Had over ons de minste twijfel bestaan, dan zou de aartsbisschop hebben gesproken. Omdat ons geval klaar is, laat hij aan de katholieken volle vrijheid." Degrelle verklaarde verder dat "er geen conflict heeft bestaan tussen Mechelen en Rex, en dat deze met Kerstdag niet veroordeeld werd door de brief van de bisschoppen die hem niet noemde."

Het ging hier over een herderlijk schrijven van Kardinaal Mr. Van Roey van het Mechels Bisdom van Kerstmis 1936 die volgens Degrelle niet tegen Rex gericht was. Eerste-minister Paul Van Zeeland bracht hierover verslag uit bij kardinaal Van Roey en vroeg hem om Degrelle te veroordelen. Van Roey was zo verontwaardigd door de uitspraken van Degrelle, dat hij prompt reageerde met een perscommuniqué, waarin hij verklaarde dat de herderlijke brief van kerstmis 1936 wel degelijk tegen Rex gericht was. Hij typeerde die partij als "een gevaar voor het land en de kerk" en riep alle gelovigen op om op Van Zeeland te stemmen, het werd hen zelfs verboden door de kardinaal om blanco te stemmen.

Degrelle, bang voor de implicaties van het communiqué, beweerde dat alles rond een misverstand draaide. Hij verklaarde bereid te zijn zich dadelijk aan te passen aan de wensen tot wijziging van de kerkelijke overheid. De excuses van Degrelle mochten niet meer baten. Bij de verkiezing op 11 april behaalde Van Zeeland 76% van de stemmen tegenover slechts 19% voor Degrelle. 5% van de kiezers stemde blanco.

Redenen voor het verlies van Rex en Degrelle moeten gezocht worden in de expliciete veroordeling van Rex door Van Roey, alsook in het feit dat door het akkoord met het VNV, Rex de sympathie had verloren van de Brusselse patriottische kringen en van het oud-strijdersmilieu dat zich had samengebundeld in de VOV-UFAC. Die gingen vanaf dan Léon Degrelle associëren met Hitler en met de landverrader Dr. August Borms.

Ook het akkoord van Rex met het VNV ging er aan. Naar aanleiding van een amnestiebetoging te Brussel waaraan werd deelgenomen door veel rexisten en rexistische parlementsleden, en Degrelle zich op 21 juni laattdunkend had uitgelaten over het VNV en dat het Rex-VNV akkoord niet betekende dat Rex in Vlaanderen het terrein aan het VNV zou overlaten, kon Staf de Clercq niet anders meer dan op 24 juni 1937 het akkoord in de ijskast te zetten. Op 17 september 1937 werd het Rex-VNV akkoord definitief begraven.

Rex zal deze politieke mokerslag niet meer te boven komen. Bij de volgende en laatste vooroorlogse parlementsverkiezingen in 1939 zal zowel in de Kamer als in de Senaat nog slechts 4 zetels behalen, een verlies van maar liefst 17 zetels in vergelijking met de uitslag van mei 1936. Het is pas nadat België op 10 mei 1940 tijdens de 18-daagse veldtocht door nazi-Duitsland werd bezet dat REX, in het zadel geholpen door de nazi's, aan een tweede adem begint. Léon Degrelle zal zich diep in de collaboratie storten en met het Légion Wallonie aan de zijde van de nazi's aan het Oostfront kampen tegen de geallieerde legers die vijf jaar later West-Europa zullen bevrijden van het nazi-juk.

Op 28 mei 1940 tekent Koning Leopold III, opperbevelhebber van het Belgisch leger, de onvoorwaardelijke overgave. Dit tegen de zin in van de Belgische regering die zich op dat ogenblik in Frankrijk heeft teruggetrokken, en later naar Engeland vluchtte om er een Regering in Ballingschap op te richten. Een en ander ligt mee aan de basis van de "Koningskwestie", die in de jaren na de oorlog bijna tot een burgeroorlog zal leiden. De verkiezingen van juni 1949 brachten een overwinning voor de CVP.

De regering Gaston Eyskens organiseerde een volksreferendum (het enige overigens dat ooit in ons land werd gehouden en niet eens bindend was) om het volk te laten beslissen over het lot van koning Leopold III. In het hele land stemden 58% van de kiezers "ja" op de vraag of de koning zou kunnen regeren. De Vlamingen stemden massaal voor de terugkeer van Leopold namelijk 72% pro, maar in Wallonië stemde een meerderheid van 58% van de Walen "neen". In het hele land braken stakingen uit en de koning besliste op 31 juli 1950 om troonsafstand te doen ten voordele van zijn zoon koning Boudewijn I.

 



Laatst geupdate op ( Saturday 29 December 2007 )
 
addtofav
Verzet.org maakt dankbaar gebruik van Joomla! en krijgt de technische ondersteuning van Antifa.net, Ahmad Al Kasim en VEDEZE van Blokwatch.
Ga naar top pijltje