Verzet.org - Als slachtoffers daders worden. De zaak van joodse verraadster Ans van Dijk (Koos Groen)

De naam Ans van Dijk was ooit synoniem met het verraad van de duizenden ondergedoken joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zij was 37 jaar toen ze in 1943, na zelf verraden te zijn, ging werken als vertrouwensvrouw voor het Bureau Joodsche Zaken van de Amsterdamse politie. In di efunctie heeft ze tientallen ondergedoken joden opgespoord en verraden - onder hen bevonden zich haar broer en zijn gezin, de familie van haar vriendin en waarschijnlijk haar compagnon. Ans van Dijk, zelf joods, werd de motor van een groep joden en 'ariërs' die op joden jaagde. Een uiterst actieve en sluwe ploeg die zeer effectief opereerd - niet alleen in Amsterdam, maar ook ver daarbuiten.

De naam Ans van Dijk zal nu weinigen meer iets zeggen. Zoals ook het massale verraad en verklikken tijdens de bezetting geen onderdeel meer lijkt uit te maken van de geschiedenis. Dat geldt in nog sterkere mate voor het verraad van joden door joden.

Na de oorlog is Ans van Dijk, de verpersoonlijking van het verraad, ter dood veroordeeld; zij is de enige vrouw van wie deze veroordeling ook werd geëxecuteerd. Haar overgang naar het rooms-katholieke geloof, op de avond van de executie, kon haar niet van de kogel redden.

Ans van Dijk was lesbisch. Is het toeval dat de enige vrouw die na de bevrijding geëxcuteerd is, joods én homoseksueel was, terwijl het leven van de Duitse en Nederlandse organisatoren van de moord op de honderdduizend Nederlandse joden gespaard bleef?

Koos Groen (º1942) is de auteur van onder meer Landverraad. De berechting van collaborateurs in Nederland; Putten, een dorp op de Veluwe; Er heerst orde en rust... Chaotisch Nederland tussen september 1944 en december 1945, en 40 jaar na dato.