In de vroege ochtend van 13 juli 1942 trekt een tiental manschappen van Reserve Politie Bataljon 101 van de Duitse Orde Politie
het Poolse dorpje Józefów binnen. Het zijn doodgewone mannen, meest arbeiders en middenstanders uit Hamburg, brave huisvaders,
te oud om nog dienst te doen aan het front.
Als de nacht valt zijn vrijwel alle 1800 joden uit het dorpje mannen, vrouwen en kinderen- vermoord.
Zestien maanden lang duren deze slachtingen voort, in het ene dorp na het andere, tot de operatie in november 1943 eindigt
met wat cynisch het 'Oogstfeest' wordt genoemd: vijfhonderd man politietroepen hebben dan in totaal 83.000 joden om het leven gebracht.
Christopher Browning heeft als eerste nauwgezet onderzoek gedaan naar de tot nu toe vrijwel vergeten rol van deze politiebataljons. Meer dan
honderd leden van bataljon 101 hebben na de oorlog hun gruweldaden bekend, maar omdat ze slechts officiële bevelen hadden uitgevoerd zijn
ze nooit wegens oorlogsmisdaden vervolgd.
Brownings boek werpt een nieuw licht op de geschiedenis van de holocaust: hoe veranderen
'doodgewone mannen' in meedogenloze moordmachines?
- Ieder die iets wil begrijpen van de holocaust en in het bijzonder van de tienduizenden gewone Duitsers die de joden opjoegen of
vermoordden mag dit boek niet ongelezen laten. (Dick van Galen Last in De Volkskrant)
- Christopher Browning is nu de belangrijkste historicus van de holocaust. (Times Literary Supplement)
- Nooit is een schrijver zo diep doorgedrongen in de gedaanteverwisseling van doodgewone mannen tot routineuze moordenaars. (Eberhard Jäckel)
Lees ook op deze website:
De Einsatzgruppen en de Wilde Holocaust. Deel 1 / Hfdst2: "Moorden, een beroep als een ander?"
Soldaten aanleren om de tegenstander neer te schieten vooraleer je zelf wordt neergeschoten is één zaak, en sluit
nog ergens aan bij het natuurlijke overlevingsinstinct van de mens. Militairen worden opgeleid om te doden.
"
Als je leert met een bajonet om te gaan moet je schreeuwen, naar voren rennen en hem zo hard mogelijk door de zak steken.
Steken, eruit trekken, en stampen op het lichaam. Je leert alleen om goed te vechten als je kwaad wordt en dingen te doen die je
normaal niet doet. Je wordt een beest..." (Hugh Bone, engels infanteriesoldaat in 1939)
Maar van soldaten verlangen dat ze koelbloedig volwassen mannen, weerloze mensen, ouderen, vrouwen en kinderen vermoorden is geen
sinecure. De Amerikaanse historische auteur Christopher Browning heeft voor zijn boek
Doodgewone Mannen (Ordinary Men) een groot aantal leden van
Reservebataljon 101 ondervraagd. Dat was een politie-eenheid die werd ingezet als Einsatzgruppe. Het ging hier om 500 mannen van
middelbare leeftijd die weinig of geen schietervaring hadden en nog nooit iemand hadden gedood. Doodgewone mannen maar die toch
massamoorden begingen.
Voor hun eerste opdracht moesten de mannen van Reservebataljon 101 op 13 juli 1942 1.800 joden in het Poolse dorp
Józefów Bilgorajski elimineren. Majoor Trapp die zijn mannen het bevel daartoe moest geven, was zelf erg ontdaan.
Alle joden moesten op het marktplein bijeengedreven worden, waarna de jonge en gezonde mannen naar de werkkampen werden
gedeporteerd en alle anderen zouden in het bos worden doodgeschoten. Wie dacht niet tegen zijn taak opgewassen te zijn mocht zijn
geweer inleveren en zou andere taken krijgen. Slechts 12 van de 500 mannen zagen af van deze wrede opdracht, de rest vertrok naar
Jezófów....
(lees
hier verder)
