Verzet.org - De IJzertoren - Onze trots en onze schande (Johan Anthierens)

Na de Eerste Wereldoorlog trok één Europees volk een steenharde les uit de grootste slachting in de westerse geschiedenis. In Diksmuide bouwden de Vlamingen een vijftig meter hoge toren, met op zijn flanken de hartenkreet: Nooit meer oorlog!

De oprichting van het monument was een katholiek initiatief, en ook dat zou men weten: de toren eindigt in een kruiskop met daarop het letterwoord AVV-VVK, Alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor Kristus.

Sinds 1920 organiseert een comité de jaarlijkse IJzerbedevaart, aanvankelijk naar de IJzer en sinds 1930 naar de IJzertoren. Op die dag worden de gesneuvelde Vlaamse soldaten herdacht en belijden de aanwezigen hun roomse en Vlaamse identiteit. Al is de massale aantrekkingskracht afgenomen, toch blijft de samenkomst in Diksmuide een -ook politiek- belangrijk evenement.

De geschiedenis van de vredestoren kende geen vreedzaam verloop. In de jaren dertig maakten de ultranationalisten op de bedevaartweide de dienst uit, met als logisch dieptepunt de 'zwarte' oorlogsbedevaarten in de geest van de nazibezetter. Uit de Tweede Wereldoorlog werd géén les getrokken: de naoorlogse bedevaarten bleven een starre rechtse koers aanhouden. De bedevaartweide verziekte tot een onmoetingsplaats voor neofascistische groepen uit diverse landen. Dat weerhield het Vlaamse parlement er niet van om de IJzertoren in 1986 tot officieel monument van Vlaanderen te proclameren. Tijdens de IJzerbedevaart van 1986, nieuw dieptepunt, werd slag geleverd tussen flamingant en superflamingant.

In dit boek analyseert Johan Anthierens de fenomenen IJzertoren en IJzerbedevaart. Daarvoor dook hij de geschiedenis, voerde hij gesprekken met vier 'Torenwachters' en peilde in een enquete naar de mening van zestien voor- en tegenstanders, onder wie vier Franstalige landgenoten. Op die peiling reageren zowel flamingant Manu Ruys als 'waalingant' José Happart, zowel schrijfster Brigitte Raskin als historica Anne Morelli, zowel Volksunie-voorzitter Bert Anciaux als communist Kris Merckx.

Op 11 juli 1917 schreven de Vlaamse soldaten een Open Brief aan koning Albert I. Dit legendarische IJzertestament wordt in dit boek voor het eerst integraal en ongewijzigd meegenomen. Anthierens erkent de historische verdienste van het monument, maar pleit voor een wijzer toren.

Inleiding door Verzet.org.
ze kunnen niet tellen

Tussen deze propagandaposters van de 20ste IJzerbedevaart van 20.08.1939 en de 21ste van 22.08.1948 gaapt een kloof van negen jaren. In feite moest die zgn. 21ste Bedevaart de 26ste (of zelfs de 29ste als de oorlog anders was verlopen) zijn, tenminste als de oorspronkelijke telling werd aangehouden, maar die werd om voor de hand liggende redenen na de oorlog 'aangepast'. In die tussenliggende periode vonden namelijk ook nog vijf andere IJzerbedevaarten plaats, ook wel de Oorlogsbedevaarten genoemd, die sommige Vlaams-nationalisten maar al te graag willen 'vergeten'.

Met die hernummering van 1948 begon ook tegelijkertijd de verdoezeling van deze donkere periode uit de Vlaamse Beweging: de openlijke Vlaamse collaboratie met de Duitse nationaal-socialistische bezettingsmacht van Adolf Hitler. Bewust wordt deze periode geminimaliseerd, gebagatelliseerd of verbloemd, en dat met het enige streefdoel: de heropstanding van de Nieuwe Orde in het Belgische staatsbestel voor te bereiden en weer mogelijk te maken. De eerste IJzertoren

'Liever klagen op de mesthoop zoals Job, dan schuld te bekennen', want 'de naoorlogse repressie zou toch allemaal zoveel erger zijn geweest dan de vierenhalf bezettingsjaren'(!), zijn hun meest gehanteerde argumenten, die slechts gebaseerd blijken op hele leugens en halve waarheden.

Die tegenstellingen blijven de Vlaamse Beweging beroeren en dat vanaf de eerste naoorlogse IJzerbedevaart van 1948 tot op heden in 2005. In de rand van zowat elke naoorlogse IJzerbedevaart vinden er telkens bijeenkomsten plaats tussen neonazi en neofascistische verenigingen en organisaties uit binnen- en buitenland, die van het West-Vlaamse Diksmuide hun jaarlijks treffen hebben gemaakt.

Een en ander blijft zwaar op de maag liggen van de organisatoren van deze IJzerviering, die wanhopig haar best blijft doen om van haar collaboratieverleden af te komen. Een breuk in het Vlaams-nationalistische kamp kon dan ook niet lang meer uitblijven.

De rechtsextremistische vleugel binnen de Vlaamse Beweging, die zich sinds 1977 heeft verenigd in de politieke partij het Vlaams Belang en haar 47 manen (zoals de racistische partij het Vlaams Blok zich sinds november 2004 om partijpolitieke strategische redenen heeft hernoemd), zal vanaf 2003 haar eigen 'alternatieve' IJzerbedevaart -voor de gelegenheid omgedoopt tot IJzerwake- jaarlijks in Steenstraete organiseren.

Die IJzerwake wordt bewust met één week verschil georganiseerd op nauwelijks een steenworp van die andere 'echte' IJzerbedevaart, geduldig wachtend als een roofdier dat zich klaarhoudt om haar prooi te bespringen, en de 'verloren' Toren van Daels weerom te heroveren.

Die 'echte' oorspronkelijke IJzerbedevaart wordt al decennialang traditioneel in Diksmuide gevierd en aldus wordt er op een wel erg dubbelzinnige wijze omgesprongen met haar zwarte periode van IJzervieringen, een beweging die ontstond aan het einde van de Eerste Wereldoorlog van 1914-18.