Tijdens de Tweede Wereldoorlog, was in het vernietigingskamp van Treblinka een ontsnapping geweest en de commandant van het gelijkaardige
vernietigingskamp van Sobibor wilde dit nooit meemaken. Maar zijn gevangenen, joodse arbeiders die gespaard waren om te werken,
wisten dat hun enige mogelijkheid om in leven te blijven was door te ontsnappen. De vraag was alleen maar hoe?
Ze wisten dat als een groep gevangenen probeerde te ontsnappen, de Duitsers als vergelding en afschrikking een groep anderen zou vermoorden.
De enige mogelijkheid om dat te voorkomen was door met alle 600 gevangenen die zich op dat moment in het kamp bevonden te ontsnappen. Om
zo'n grote ontsnapping te laten slagen moesten alle SS'rs worden gedood.
Dit doden stelde de joodse gevangenen voor een gewetensprobleem want ze vonden dat als ze alle bewakers zouden doden, zij geen
haar beter waren dan de SS'rs. Deze gewetensnood wordt in deze TV-film sterk in beeld gebracht en daarin ligt het op feiten gebaseerde verhaal
van wat er op 14 oktober 1943 gebeurde in het kamp van Sobibor.
Onder leiding van Leon Feldhendler (rol gespeeld door Alan Arkin) en Alexander Pechersky (Rutger Hauer) werd op 14 oktober 1943
een opstand in vernietigingskamp Sobibor georganiseerd waardoor ongeveer 300 gevangenen wisten te ontsnappen.
Tijdnes de opstand werden 11 SS'rs gedood en een aantal van de Oekraïnse bewakers. Van de 300 gevangenen die konden ontsnappen,
zullen de meesten omkomen tijdens de vlucht of later opgepakt en vermoord. Uiteindelijk bleken er na het einde van de oorlog
nog maar 50 de grote ontsnappiung te hebben overleefd. Als gevolg van deze opstand liet Heinrich Himmler Sobibor enkele maanden
later opdoeken. De barakken werden afgebroken, het terrein werd omgeploegd en beplant met bomen en lupinen.
Tussen de lente van 1942 en de herfst van 1943 werden ongeveer 250.000 joden in KZ Sobibor vermoord.
Zowel de TV-film Escape from Sobibor als de Nederlandse acteur
Rutger Hauer
werden in 1988 onderscheiden met de
Golden Globe. Tijdens de opnames van de film
ontmoette Rutger Hauer op de filmset één van de overlevenden van Sobibor die optrad als adviseur. Hauer: "Ik barste bijna in tranen uit
maar ik wilde haar niet in verlegenheid brengen.."
Op deze website:
- Het ware verhaal van de ontsnapping in Sobibor:
Opstand in het vernietigingskamp Sobibor (23 oktober 1943)
- Het
boek van Jules Schelvis 'Vernietigingskamp Sobibor' uit 1993.
- Lees
hier de filmbespreking van Claude Lanzmann’s
Sobibor, October 14, 1943, 4 p.m.
Lees op het internet
hier de film details en bespreking op IMDB (Internet Movie Data Base)
