Tussen 1936 en 1939 vond de Spaanse Burgeroorlog plaats die aan ruim 1 miljoen mensen het leven kostte. Het Franco-regime wist te laveren tussen de logistieke steun aan de Italiaanse en Duitse oorlogsmachine en een zogenaamde politieke neutraliteit. Het virulent anti-communisme van Franco maakte hem een geschikt bondgenoot in de koude oorlog.

De nationalisten onder leiding van Generaal Franco, proberen met alle geweld de gematigd linkse regering uit het zadel te lichten. Franco kan rekenen op de actieve steun van Duitsland en Italië en in feite was de Spaanse Burgeroorlog de generale repetitie voor de aanstaande Wereldoorlog. De overwinning van de nationalisten van Franco hadden veel te danken aan het Duitse contingent, waaronder het 5.000 man sterke Condor-legioen, een experimentele tank-, anti-tank en luchtmachteenheid.

De Burgeroorlog had spoedig internationale allures aangenomen en vele communisten en andere linkse immigranten uit België en Nederland vertrokken naar Spanje om samen aan de zijde tegen Franco te strijden. Zowat 2.000 Belgische 'Interbrigadisten' hebben deelgenomen aan de Burgeroorlog. Vele van deze Spanje-strijders zullen later terug opduiken bij het verzet en vooral bij de Gewapende Partizanen. De Spaanse communiste Dolores Ibarurri (1895–1989), bijgenaamd 'La Pasionara', was de levende legende van die strijd en van haar zijn de legendarische woorden 'No pasaran!': ("Zij (=de fascisten) zullen er niet doorkomen")

Zelden sprak een oorlog zo tot de verbeelding als de Spaanse Burgeroorlog. Een oorlog die velen beschouwden als een confrontatie tussen Goed en Kwaad, tussen democratie en fascisme. Een oorlog die vrijwilligers uit alle landen aantrok om aan de zijde van de Spaanse arbeiders te strijden; een oorlog die talloze kunstenaars, schrijvers en dichters inspireerde. In 2006 is het zeventig jaar geleden dat de Spaanse burgeroorlog uitbrak.

Hij begon als een nationalistische militaire opstand tegen de wettige republikeinse regering en eindigde drie jaar later met de overwinning van de nationalisten. Hun leider, generaal Franco, hield Spanje tot zijn dood in 1975 in zijn greep. De burgeroorlog was geen interne aangelegenheid, Franco kreeg steun van Italie en Duitsland, de republikeinen ontvingen voornamelijk steun van de Sovjetunie. De Spaanse burgeroorlog van 1936-´39 kan dan ook gezien worden als een generale repetitie voor de Tweede Wereldoorlog. bron: Pienternet: De Spaanse Burgeroorlog

---

Zeventig jaar geleden is het dat er in Spanje tegen de dictatuur van Franco werd gevochten. Over heel de wereld trokken antifascisten naar Spanje die verenigd in de Internationale Brigades ten strijde trokken tegen het fascisme. De Spaanse Republiek kreeg steun van tienduizenden - al naargelang de bron tussen de 30.000 en 60.000 - buitenlandse vrijwilligers. In deze internationale Brigades vochten ook Belgische antifascisten, onder hen ook naar schatting 1.700 Belgen. Eén van hen was Albert De Coninck. Hij was destijds een jonge communistische militant, die naar Spanje ging om tegen het fascisme te vechten. Hij maakte daar deel uit van een speciale guerrillaeenheid.

Albert De Coninck werd geboren in 1915. Liep school op het Atheneum van Mechelen. Werd in 1932 lid van de Kommunistische Partij. Na vervulling van zijn legerdienst vertrok hij op 2 februari 1937 naar Spanje om als vrijwilliger deel te nemen in de Internationale Brigaden. Pas terug uit Spanje werd hij gemobiliseerd in het Belgisch Leger. Tijdens de achttiendaagse veldtocht bevond hij zich tussen de op Duinkerke terugtrekkende Britse troepen. Krijgsgevangen genomen, weet hij te ontvluchten en herneemt het kontakt met de K.P.

Duikt in augustus 1941 opnieuw op in West-Vlaanderen waar hij de klandestiene K.P. leidt. Na de arrestaties door de Gestapo in 1942, die het Westvlaamse partizanenkorps treffen, neemt De Coninck het Commando van de Westvlaamse Partizanen op zich. Het korps wordt gerorganiseerd als vrijkorps onder de codenaam B-3. Vervolgens wordt hij commandant voor de beide Vlaanderen en begin 1944 leidt hij de partizanen in alle Vlaamse provincies.

In oktober 1936 komen de eerste internationale brigadiers in Barcelona aan


Bij de bevrijding vinden we hem terug in Leuven. Hij neemt een kolonne partizanen uit Leuven en het Oostvlaamse korps deel aan de gevechten bij de Scheldemonding aan de zijde van het Canadese Regiment 'Duke of York'. Na de bevrijding van het land vertrekt hij opnieuw naar West-Vlaanderen als politiek secretaris van de federatie Kortrijk der K.P. Nadien is hij politiek secretaris te Antwerpen - wordt lid van het Centraal Komitte der K.P. en sedert 1951 lid van het Politiek Bureau. Sinds 1957 is hij nationaal secretaris der K.P. - eerst belast met de buitenlandse betrekkingen en vervolgens met de partijorganisatie. Albert De Coninck, overleed op woensdag 6 december 2006.

 

---

Albert De Coninck: "In de guerrilla had je maar twee mogelijkheden: ofwel kwam je erdoor, ofwel niet. Dan werd je gevangen genomen en gefusilleerd. Mij is het dus altijd gelukt. In kleine dorpjes werden we soms wel eens aangesproken door een politieagent van Franco. Maar dat waren stommeriken, hé. Boerenjongens die niet eens het verschil kenden tussen een uniform van een fascist en dat van een republikein. Ze hebben ons altijd laten gaan.

We werkten in groepjes van maximaal vijf man. Onder hen altijd één Spanjaard, want met ons mondjevol Spaans zouden we niet ver geraken. 's Nachts overnachtten we bij boeren. Nooit in huis, altijd buiten. Want werden we gepakt, dan zou die boer er ook aan gegaan zijn. Dat risico mochten we ze niet aandoen. Over het algemeen waren de boeren trouwens pro-Republiek. Dat is logisch.

Bij het uitroepen van de Republiek hadden ze voor het eerst ook zelf een stuk grond gekregen. Er was een einde gemaakt aan een feodaal systeem waar alleen de grootgrondbezitters beter van werden. We gingen altijd eerst naar ons verst gelegen doelwit. Daar begin je met de sabotage-activiteiten, die je dan de hele weg terug voortzet. Alles bij elkaar duurde dat telkens twee á drie weken. We saboteerden niet met dynamiet. Dat maakt te veel lawaai in die bergen, je zou er alleen maar de aandacht mee trekken. We schroefden in alle stilte de bouten van de rails los. Op het eerste gezicht bleef alles er normaal uit zien, maar zodra die trein erop kwam, werd de spanning te groot waardoor de wagons ontspoorden. We saboteerden meestal in bochten, vlak bij ravijnen. De schade was even groot als moeilijk herstelbaar."
Fragment uit: Leestmans, Dirk: Als we moeten, zullen we strijden. Albert De Coninck, een Mechelaar in de Spaanse burgeroorlog. Standaard Magazine, 30 augustus 1996, pag. 12-14

De Tweede Wereldoorlog begon in Spanje

[Spaanse Burgeroorlog 1936-1939]