Telegram van 8 augustus 1942 van Gerhart Riegner, Duitse jood en directeur van het Geneefse kantoor van het Joodse Wereldcongres, aan de vice-consul van de VS en de consul van Groot-Brittannië in Genève. Riegner's telegram was het eerste bericht van een autoriteit dat waarschuwde voor het feit dat de nazi's de vernietiging van de Europese joden planden en voorbereidden:

"Alarmerend bericht ontvangen, volgens welk in hoofdkwartier van Führer een plan besproken wordt om alle joden in door Duitsland bezette of gecontroleerde landen, in totaal 3,5 tot 4 miljoen, na deportatie en concentratie in Oosten in één klap te vernietigen, teneinde het joodse vraagstuk voor eens en altijd op te lossen.[...] Start van de deportatie zou gepland zijn voor de herfst. De methoden van executie worden nog steeds besproken, inbegrepen het gebruik van pruisisch acid (cyanide). Wij brengen deze informatie over onder het nodige voorbehoud waarvan de juistheid van dit bericht door ons niet kan bevestigd worden. Onze informant wordt ons verteld dat hij nauwe contacten onderhoud met de hoogste Duitse autoriteiten, en zijn rapporten zijn in het algemeen erg betrouwbaar. Aub informeer en geef New York advies."

Hoewel Hitler probeerde de 'Endlösung' geheim te houden, lekte het nieuws over deze gruwelijke massamoord bijna onmiddellijk uit. De Amerikaanse historicus Walter Laqueur beschrijft in deze belangwekkende publikatie, langs welke kanalen deze informatie het Duitse volk, de geallieerden, de neutrale landen en de joden in door nazi's bezet gebied bereikte.

'De muur van stilzwijgen' vertoonde veel gaten: inlichtingendiensten, verzetsbewegingen, journalisten, toevallige bezoekers en vluchtelingen wisten details over de vernietigingskampen naar buiten te brengen. Laquer toont aan dat dit 'gruwelijke geheim' veel vroeger en uit veel meer bronnen bekend was dan tot nu toe aangenomen werd. Deze nog altijd onvoorstelbare misdaad heeft zich desondanks kunnen voltrekken zonder een duidelijk protest of een gerichte actie.

Volgens Laqueur was de werkelijkheid echter té vreselijk om geaccepteerd te worden. Men kón of wilde niet geloven, men verdrong en onderdrukte de waarheid. Vijfenendertig jaar na de oorlog maakt Laqueur de balans op.

---

De Amerikaanse historicus Walter Laqueur (Breslau 26 mei 1921) was tussen 1965-1994 de directeur van het Institute of Contemporary History and Wiener Library te Londen. In 1937, verliet Laqueur Duitsland en trok naar Palestina dat toen nog een Brits mandaat was. Zijn ouders die besloten in Duitsland te blijven, stierven in de holocaust. Hij woonde in Palestina tot 1953 en verhuisde nadien naar Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. Van hem verscheen ondermeer Weimar (1974), Guerilla (1977) en Terrorism (1977).