Drie miljoen Russen werden na de Tweede Wereldoorlog uit de door de Duitsers bezette gebieden teruggevoerd naar de Sowjet-Unie. Tallozen
kwamen terecht in slavenkampen, velen pleegden zelfmoord.
Van de bijna zes miljoen Russen die gedurende de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers krijgsgevangen werden gemaakt, waren er
in 1945 nog ongeveer één en een kwart miljoen over. De meeste anderen waren door de hongerdood omgekomen.
Voorts verbleven er op het einde van de oorlog nog zo'n twee miljoen dwangarbeiders in Duitsland en de bezette gebieden,
zodat het totaal aan Sovjet-onderdanen er toen nog ruim drie miljoen bedroeg.
Als gevolg van een in 1944 te Moskou gesloten geheime overeenkomst tussen Eden en Molotow - in 1945 te Jalta bekrachtigd door
Churchill en Stalin - werden deze drie miljoen mensen gedwongen teruggevoerd naar de Sovjet-Unie. Voor tallozen betekende
dit tewerkstelling in de dwangarbeidskampen te Vorkuta en Kolyma, gelegen binnen de poolcirkel, omdat Stalin hen beschouwde
als verraders en collaborateurs.
Zich bewust van wat hun daar aan ontberingen te wachten stond, trachtten velen onderweg te vluchtten. Van degenen die in deze
pogingen niet slaagden, pleegde een groot aantal zelfmoord. Aan de hand van nooit eerder vrijgegeven documenten en gesprekken
met honderden ooggetuigen geeft de auteur, nazaat van de grote Russische schrijver Leo Tolstoj, een nauwkeurig overzicht van
dit drama in al zijn aspecten: de politieke, de wettelijke, de militaire en, bovenal, de menselijke.
Niet alleen draagt dit boek nieuwe en onthutsende feiten aan over de gedwongen repatriëring van de slachtoffers van
Jalta, het is tevens een felle aanklacht aan het adres van de Geallieerden, vooral aan dat van de Britse regering en haar
toenmalige minister van buitenlandse zaken, Anthony Eden. In de beschrijving van de toestanden in de slavenkampen roept het
herinneringen op aan Solzjenitsyns Goelag-archipel.
Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
•
De Goelag Archipel (Aleksandr Solzjenitsyn)
•
Over kampliteratuur (Jacq Vogelaar) met een recensie van Dirk Verhofstadt
•
Goelag. Een geschiedenis (Anne Applebaum)
•
De Conferentie van Jalta, verleden - heden - toekomst (Jean Laloy)
•
Potsdam - De verloren vrede (Charles Mee)
