Jan Yoors (1922-1978), zoon van de artiest Eugeen Yoors, werd in 1922 geboren in een Antwerps kunstenaarsgezin. Hij verliet op twaalfjarige leeftijd met toestemming van zijn ouders zijn huis en trok mee met Kumpania, een zigeunersgroep, door Frankrijk, Italië en de Balkanlanden. Yoors schreef over zijn leven bij de zigeuners een beroemd boek, The Gypsies (1967), waarvan bij Manteau een vertaling verscheen onder de titel 'Wij, zigeuners'.

In 1940 werd hij verbindingsman tussen de door de nazi's vervolgde zigeuners en de geallieerden, waarna hij in 1943 door de Gestapo werd gearresteerd en na zes maanden eenzame opsluiting en foltering ter dood werd veroordeeld. Maar hij wist te ontvluchten en keerde terug in de illegaliteit, in het grensgebied tussen Frankrijk en Spanje.

In 1944 vestigde hij zich in Londen, en in 1952 in New York, waar hij naam maakte als beeldend kunstenaar. Hij overleed in 1978. Over de oorlogsjaren van de zigeuners schreef hij het boek Een volk op doortocht (Crossing, 1971), dat op aangrijpende wijze verslag doet van de benarde situaties van een volk dat tevoren al verschopt was en dat toen met volledige uitmoording werd bedreigd.

---

Vervolging van Sinti & Roma (zigeuners) tijdens de Tweede Wereldoorlog

Relevante verwijzingen:
•  Vlaams Centrum Woonwagenwerk
•  zigeuners.startpagina.nl

Lees ook deze artikels op Verzet.org:
•  Eerste officiele delegatie homoseksuelen op herdenking in Breendonk
•  Vergeten Vervolgden: De vervolging van Roma en Sinti zigeuners

Lees ook deze film- en boekbesprekingen op Verzet.org:
•  DVD film: Gipsy Life: Sinti & Roma
•  Zigeuners in Vlaanderen (Jan H.C. Cuijle)
•  Het volk van Koka Petalo. De zigeuners in Europa (Dick Schaap en Wim Bont)
•  Kinderroof of zigeunerroof? Zigeuners in kinderboeken (Jean Kommers)
•  En men noemde hen Zigeuners... (Leo Lucassen)
•  Vreemd gespuis (Anne Frank Stichting)
•  En de violen zwegen - Een verhaal over de holocaust van de zigeuners (Alexander Ramati)
•  Een volk op doortocht. Zigeuners tijdens de Tweede Wereldoorlog (Jan Yoors)
•  Slechts weinigen kwamen terug. Sinti en Roma onder het nationaal-socialisme (Eric Goeman)
•  Settela (Aad Wagenaar)
•  De Zigeuners (Angus Fraser)
•  Op zoek naar de ware Zigeuner. Zigeuners als studieobject tijdens de Verlichting, de Romantiek en het Nazisme (Wim Willems)