'Halverwege Zdroetsji zie ik een bende van een twintigtal gewapende mannen op de weg aankomen. Ze zongen en schreeuwden en zwierden langs alle kanten. De meesten droegen geweren maar hadden niet het minste herkenningsteken van soldaten of militionairs. Dat zijn nu zeker bolsjevieken”, dacht ik, “die de streek aflopen en leegpluderen.” Ik trok mijn vest aan die ik voor de warmte op de arm droeg, stopte mijn revolver weg – want wat kon ik met dat wapen tegen twintig man doen – droogde mijn zweet af en trok de bende tegemoet, terwijl Hilarion voorzichtig achterbleef. Naderbij komend zag ik dat ze allen dooddronken waren en het zweet met beken hun van het aangezicht liep. Ik hield ze goed in ’t oog terwijl ik voorbijging, maar ze lieten me ongedeerd door, zelfs bezagen ze me niet, zozeer waren ze hun zinnen kwijt.’

August Muls (1878-1958), broer van de toonaangevende Vlaamse kunstcriticus Jozef Muls, exploiteerde een manganesemijn te Darveti in een Georgische vallei en maakte er de chaotische jaren van de Russische revolutie mee. Zijn Kaukasisch dagboek is een uniek tijdsdocument zoals de trek van zovele Belgen naar Rusland er waarschijnlijk geen ander heeft opgeleverd. Met een vreemde charme verweeft hij een koel relaas van conflicten en transacties met de nieuwe machthebbers met een bijna poëtische kroniek van alledaagsheid in tijden van revolutie. Angst en paniek worden onophoudelijk gesmoord in triviale bezigheden als tuinieren en bevoorraden in treinreizen naar Tbilissi en omgang met de dorpsfiguren en andere vreemdelingen.

---

België en Nederland, landen van eeuwenoude en hedendaagse volksverhuizingen

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
•  Het Salon is Vol? (Jules Fernon)
•  De nieuwe volksverhuizingen? Migraties in de wereld (Freddy de Pauw, Els de Temmerman e.a.)
•  Het hemels vaderland. Hollanders in Siberië (Bart Rijs)
•  Vluchten voor de Groote Oorlog. Belgen in Nederland 1914-1918 (redactie J.B.C. Kruishoop en M. Bossenbroek)
•  Vluchten voor de oorlog. Belgische vluchtelingen 1914-1918 (Michaël Amara, Piet Chielens e.a.)
•  Oostboeren, Zee-Germanen en Turfstekers (David Barnouw)
•  Gouden Handel. De eerste Nederlanders overzee en wat zij daar haalden (Wim Wennekes)
•  1585. De Val van Antwerpen en de uittocht van Vlamingen en Brabanders (Gustaaf Asaert)
•  In de Kaukasus. Dagboek van August Muls, een Antwerps mijnexploitant 1917-1918 (red. Johan Braet en Eddy Stols)
•  Montagne Russe. Belevenissen van Belgen in Rusland (red. Eddy Stols en Emmanuel Waegemans)
•  Belgische emigranten (Anne Morelli)
•  Een kortstondige kolonie. Santo-Tomas de Guatemala (1843-1854) (Stefan van den Bossche)
•  Landverhuizers. Antwerpen als kruispunt van komen en gaan (Lieven Saerens, Robert Vervoort e.a.)
•  In de Rue des Flamands. Het schamele epos van Vlaamse emigranten in Wallonië (Guido Fonteyn)
•  Nationalisme in België. Identiteiten in beweging 1780-2000 (Kas Deprez en Louis Vos)
•  De grote mythen uit de geschiedenis van België, Vlaanderen en Wallonië (Anne Morelli)
•  Geschiedenis van het eigen volk - De vreemdeling in België van de prehistorie tot nu (Anne Morelli)
•  Ongewenste gasten - Joodse vluchtelingen en migranten in de dertiger jaren (Frank Caestecker)
•  Vluchtelingenbeleid in de naoorlogse periode (Frank Caestecker)
•  Waarom die Italianen (Fred Vanhinsberg)
•  Wij gaan naar Amerika. Vlaamse landverhuizers naar de nieuwe wereld 1850-1930 (Dirk Musschoot)
•  Potemkinse dorpen. Belgen in Rusland (red. Emmanuel Waegemans)
•  Onze Kongo (Hilde Eynikel)
•  Leopold II & Kongo - Het evenaarsdistrict en het kroondomein 1885-1908 (Daniel Vangroenweghe)
•  Van Algebra tot Pyama. Arabieren in de Vlaamse Cultuur (red. Gunther Dauwen)