Afbeelding rechts: Gaston Vandermeerssche
Mei 1940. De Duitsers razen door België en nestelen zich in alle geledingen van de maatschappij. Sommige burgers zien lijdzaam toe, andere
sympathiseren met de bezetter of gaan in het verzet...
Gaston Vandermeerssche, jong en vrijmoedig, kiest voor het laatste. Zoals nog anderen stort hij zich in een gevaarlijk spel:
het systeem van de brievenbussen en de speciale tekens, de onzekerheid of de contactpersoon wit of zwart is, de risicovolle overtochten
van grenzen en bergtekens, de spionage met contraspionage als evenknie, de rivaliteit tussen de verschillende netwerken van geheime diensten...
Hij raakt verwikkeld in het Englandspiel waarbij Belgische agenten als pionnen worden ingezet door de geheime diensten
van Engeland en Duitsland. Uiteindelijk wordt hij gesnapt. Toch overleeft hij de oorlog... Later schrijft hij zijn biografie - nu succesvol verfilmd.
Maar wat zijn feiten en wat fictie?
Hilde Eynikel brengt in
Over ‘Gastons oorlog’ het ware verhaal. Ze ging praten met verzetsmannen die nog in leven zijn,
ondernam een speurtocht door archieven, telefoneerde met Gaston zelf. Tegen de achtergrond van de grote oorlog ontrafelt
ze het ragfijne spinnenweb van het Belgische verzet. Een verrassend nieuwe bladzijde in de geschiedenis van de
Tweede Wereldoorlog. Het boek werd geïllustreerd met foto's uit de film.
In tegenstelling tot het stoere jongensverhaal van de film is deze studie een poging tot reconstructie van Vandermeerssches
verhaal binnen de context van het Belgische en Nederlandse verzet aan de hand van nauwgezet bronnenonderzoek. Op deze
manier demystificeert de auteur op haar beurt diens heldendaden. De filmversie heeft weinig van doen met de historische
waarheid, zo bevestigt de Belgische historica en journaliste Hilde Eynikel, die het boek 'Over Gastons oorlog, het ware
verhaal van een omstreden verzetsman' schreef.
Uit haar boek rijst het beeld op van een paranoïde verzetsman die feit en fictie niet weet te scheiden.
Eynikel: "
Hij was een dwarsligger en iemand die overal complotten zag. Zijn aandeel in het verzet is omstreden. Zo is
onduidelijk of hij wel betrokken is geweest bij het Englandspiel." De film noemt zij "
een bevestiging van de mythe over
Gaston".
Met haar kritiek op het historisch gehalte van de film, verbaast het dat haar naam op de credits van de film staat.
Eynikel: "
Nadat een eerste scenarioversie vastliep, ben ik gevraagd om historische research te doen voor de film. Dat heb
ik gedaan, maar ik wist niet dat mijn naam op de credits zou komen. Ik ben er niet zo blij mee, want het lijkt nu of de
film conform de historische waarheid is."
Overigens distantieerde ook de nog levende Gaston zich van de film: hij eiste dat de film op basis van de nog heroïscher
eerste scenarioversie zou worden gemaakt.
Lees ook deze DVD-filmbespreking op Verzet.org:
•
Gaston's War. A Story of Courage and Betrayal (Robbe de Hert) 1997; op 1 DVD in 2005; 120 min. kl.
Lees ook deze boekbespreking op Verzet.org van een ander boek van Hilde Eynikel:
•
Onze Kongo (Hilde Eynikel)
