Verzet.org - Strijd en ondergang van het getto in Warschau (Prof. Bernard Mark)

Na een lange periode van passiviteit, waarin de Joden van het Warschause getto zich geheel willoos met duizenden tegelijk naar de vernietigingskampen lieten jagen, groeide het georganiseerde gewapende verzet van de Joodse bevolking, dat onder leiding van vooruitstrevende organisaties aan beide zijden van de gettomuren werd gevoerd.

Op 19 april 1943 brak een gewapende opstand uit. Hij duurde tot 23 september, tot alles wat nog in de ruines van het getto leefde, letterlijk was uitgedoofd. De Joodse strijders, voor het merendeel jonge mensen, zijn allen tot de laatste man in de strijd omgekomen, geen van hen heeft zich overgegeven. Een strijd, die in de geschiedenis haar weerga niet kent, werd gevoerd door een pover bewapende groep tegen een overmacht van uitstekend uitgeruste Duitse soldaten, die met meedogenloze wreedheid de opstand hebben neergeslagen.

Professor Bernard Mark, in leven directeur van het Joods-Historisch Instituut te Warschau, heeft het helden-epos van de Poolse Joden in een voortreffelijk boek vastgelegd. Hij had daarbij slechts een doel voor ogen, namelijk dit historisch, ongewone gebeuren tot leven te wekken en de bekende en onbekende gettostrijders met een gedenkteken te huldigen. Maar ook hen wier as in de brandhaarden, bossen en kampen is verpulverd en door de wind weggeblazen, en wier herinnering in de harten zal voortleven.

De internationale verzetsbeweging als onderwerp van wetenschappelijk onderzoek treedt buiten het kader der abstracte letterkunde. Ondanks de beweringen van vele conservatieve historici blijkt, dat de verzetsbeweging een bestanddeel der jongste geschiedenis is geworden. Zij is een specifiek verschijnsel, dat echter omvattend en nauwkeurig kan worden nagevorst. Ook het heldhaftige en tragische hoofdstuk in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, dat onder de naam 'De opstand in het getto van Warschau' in de historiografie werd opgenomen, kan wetenschappelijk worden benaderd, vooral omdat een aanzienlijke hoeveelheid geschriften en ander materiaal ter beschikking staat. Deze stukken stammen uit Joodse, Poolse en Duitse bronnen en kunnen dus met elkaar vergeleken worden.

De omstandigheid, dat deze gegevens geen volmaakte eenheid vormen, is te wijten aan het feit, dat zij zowel uit het kamp der opstandelingen en hun vrienden als uit het vijandelijke kamp afkomstig zijn, hetgeen nog gunstiger is voor het streven objectieve resultaten te verkrijgen. De Nederlandse vertaling geschiedde in nauwe samenwerking met Prof. Mark en is aangevuld met aantekeningen om het boek voor de Nederlandse lezer zo duidelijk mogelijk te maken.