Verzet.org - Belgische Nationale Beweging (BNB/MNB)

Op 17 december 1940 richt Aimé Dandoy de Belgische Nationale Beweging (BNB)-Mouvement National Belge (MNB) op. Samen met zijn broer Georges, ene Missotten (een student geneeskunde), ingenieur Lammers, Alfred Deneweth (een chauffeur) en een kassierster, werd de BNB-MNB opgestart. In januari 1941 komt Camille Joset, een hoge ambtenaar, in contact met de initiatiefnemers en die neemt de landelijke leiding op zich.

Camille Joset was de vroegere Hoge Commissaris voor de Economische Expansie, en was al tijdens de Eerste Wereldoorlog als verzetsstrijder ter dood veroordeeld geweest. Hij had al in 1940 zijn eigen verzetsgroep opgericht, de Brigade Toast. Door de relaties van Joset kreeg de BNB/MNB vertakkingen over het hele land en in diverse politieke milieus.

Zo had de BNB/MNB overal haar infiltranten en medewerkers zitten in elk groot organisme, bedrijf en instelling. Ze kon rekenen op de sympathie van vele ambtenaren zowel bij de magistratuur, Politie, Rijkswacht en zelfs tot bij de Duitse Administratie toe. Zo treed korte tijd later, door toedoen van Camille Joset, de liberale politicus en burgemeester van Etterbeek, Louis Schmidt in de groep, alsmede de politiecommissaris Raymond Defonseca.

Tot de belangrijkste activiteiten van de BNB/MNB behoorden de sluikpers, het inlichtingswerk en de hulp aan ondergedoken en geallieerde piloten. De groepering werd vooral bekend door haar sluikblad 'La Voix des Belges' dat onder de hoofdredactie stond van Guy-Fernand Hannecart en dat voor het eerst verscheen op 10 augustus 1941.

Wanneer Hannecart later wordt aangehouden, zal de zoon van Camille Joset een Jezuïet de redactie van het blad overnemen. La Voix des Belges kende een hoge oplage en gold samen met de Libre Belgique en de Rode Vaan/Drapeau Rouge als één van de best gemaakte clandestiene bladen.

Daarnaast gaf de BNB/MNB nog andere sluikbladen uit zoals bvb 'La Voix du Luxembourg', 'La Voix des Etudiants', 'La Voix des Gaumais', 'La Voix des Coloniaux' en eveneens een Nederlandstalige editie 'De Stem der Belgen'.

Uit de artikelen in La Voix des Belges bleek ook de vrij conservatieve en autoritaire opvattingen van de BNB/MNB. Zo werden er pleidooien gehouden voor een sterke uitvoerende macht ten koste van het parlement en voor de afschaffing van het algemeen enkelvoudig stemrecht. Bovendien was het blad ook voorstander van een bepaalde vorm van censuur.

Wanneer Aimé Dandoy begin 1942 wordt gearresteerd neemt Camille Joset de leiding van de BNB over. Joset probeert de verschillende verzetsgroeperingen samen te voegen tot één Patriottisch Front en belegt op 14 april 1942 een samenkomst tussen het Belgische Legioen (later Geheim Leger), de NKB, de Belgische Partij, Pro Patria en La Légion Noire. Doch enkele weken later wordt Joset gearresteerd en komt er van die samensmelting niks in huis.

De hoofdactiviteit van de BNB was het gewapend verzet. Vooral het plegen van sabotagedaden en overvallen, die meestal plaats in grote fabrieken, werkplaatsen, rangeerstations, spoorwegen, vliegpleinen. Daarvoor werkte de BNB samen met andere verzetsgroepen en ook de inlichtingendiensten zoals bvb MILL. Via tussenpersonen was de BNB in contact gekomen met de chef van MILL, de geparachuteerde agent Adrien Marquet. Die inlichtingendienst had onder zijn leden een aantal technici van de NMBS (Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen).

Door in een afgedankt treinstation in te breken en een telescriptor aan te brengen op de verbindingskabel tussen de NMBS en de Deutsche Reichsbahn, wist de Belgische regering in Londen tot aan het einde van de oorlog alles wat de Duitsers door België per spoor vervoerden: omvang van het transport, tijdstip, bestemming, herkomst, de wegroute enz. Wat de Reichsbahn niet vertelde aan de NMBS was bvb. de inhoud van het vervoer, het aantal divisies, welke goederen, wat voor materiaal, maar daar had MILL dan weer een netwerk van observatoren voor die op alle strategische punten aan het spoorwegnet werden opgesteld en hun gegevens doorseinden aan het HQ.

De BNB had een eigen sector in MILL en tussen beide diensten bestond een permanente uitwisseling aan informatie, vooral BNB-Luxemburg leverde uitstekende informatie die ze bekwam van grensarbeiders die in GH-Luxemburg, Frankrijk en Duitsland werkten. De leiding van MILL stond er wel op dat de BNB-leden die voor MILL opereerden, geen enkele andere verzetsactiviteit zouden uitoefenen.

Naast het gewapend verzet en het verzamelen van inlichtingen had de BNB ook speciale groepen opgericht (brigades de choc) die speciale opdrachten uitvoerden zoals bvb het executeren van infiltranten. Dan waren er ook de zogeheten epuratiecomité´s. Hun taak was het om Zwarte Lijsten aan te leggen van collaborateurs die uit de weg moesten worden geruimd. Een andere vorm van intimidatie was bvb het onderscheppen van brieven van familieleden van Oostfronters, met als doel de moreel van de troepen te kraken.

De BVB had een compleet steekkaartensysteem aangelegd van actieve verraders. Eén van hun taken was onder meer het demoraliseren en intimideren van oorlogsburgemeesters en andere gezagsdragers, voornamelijk dan die tot het VNV of REX behoorden. Maar soms schakelden de BNB hun 'brigades de choc' in om de collaborateurs koudweg te liquideren.

Het BNB telde een resem specialisten in het vervalsen van zegels, stempels, papieren, foto's, enz in haar rangen. Ze hielp de mensen niet alleen aan valse papieren, maar op de bureaus van "Gestapo" en "Werbestellen" hielpen sympathisanten de zaak in het oog. Het BNB werd hierdoor systematisch op de hoogte gebracht van eventuele controles en razzia's. Ze vernielden ook archieven, namen brieven in beslag en hielpen werkweigeraars ontsnappen.

De BNB hielp eveneens actief mee aan de ontsnapping van werkweigeraars, joodse vluchtelingen, piloten en patriotten. Hier werd er vooral met de groep Comète samengewerkt. De BNB verstrekte ook financiële en andere hulp aan de families van werkweigeraars en aan de families van gedeporteerde of gefusilleerde leden. Vandaar dat men op sommige armbanden rode kruisen of solidariteit of collecteur (zoals bij het OF/FI) tegenkomt. Dit waren de mensen die instonden voor de inzameling en verdeling van de nodige fondsen.

Op het einde van de oorlog heeft de BNB samengewerkt met andere verzetsgroepen en hebben gevochten voor de vrijwaring van de haven van Antwerpen en zijn tussenbeide gekomen in de streek van La Roche en Houffalize. Ook in Limburg was de BNB, olv Tony Lambrechts, goed vertegenwoordigd. Op het einde van de oorlog, toen de verbindingen met Brussel waren verbroken, ging deze met BNB-Limburg over naar het Geheim Leger. De onafhankelijkheid en organisatievorm van het BNB bleven echter behouden.

Nasleep

Na de oorlog zullen de discussies nog hevig oplaaien omtrent wie nu in feite de BNB/MNB heeft opgericht. Op 19 mei 1945 beklaagde Camille Joset zich in een brief erover: "De beweging kende zoveel vaders dat ik nu werkelijk een ongewenste of een machtsmisbruiker schijnt te zijn."

Door haar vele verschillende verzetsactiviteiten stond de BNB/MNB voortdurend bloot aan infiltranten en verklikkers. Regelmatig werden leden opgepakt en verdwenen in de concentratiekampen of werden ter plekke berecht en geëxecuteerd. Zo werden op 17 en 18 februari 1944 98 belangrijke BNB-leden aangehouden zoals de politiecommissaris van Sint Gilles, Raymond Defonseca die Camille Joset was opgevolgd toen die eind april 1942 werd opgepakt.

Ook de voormalige burgemeester van Etterbeek, Louis Schmidt werd op 21 april 1942 opgepakt door de Gestapo en sterft op 13 februari 1944 in gevangenschap in Breslau.

In de BNB/MNB waren naar schatting een 30.000 mensen actief. Na de oorlog werden 14.843 leden wettelijk erkend als 'gewapende verzetsleden', waarvan ook vele honderden postuum, die waren omgekomen in de concentratiekampen of waren terechtgesteld.